Jan Jaap de Ruiter werd in 1959 geboren in Dordrecht. In 1977 behaalde hij zijn VWO diploma. Op zijn vakkenlijst stond onder andere het Oud Grieks en wiskunde. In 1977 ging hij Arabische taal- en letterkunde studeren aan de Universiteit van Utrecht. Naast de Arabische taal verwierf hij kennis van het Klassiek en Modern Hebreeuws en het Turks. In 1985 studeerde hij af op een scriptie die handelde over een 13e eeuwse tekst van Zakariya al Qazwini over de embryologie van de mens. Tijdens zijn studie verbleef De Ruiter een jaar (1981-1982) in de Egyptische hoofdstad Cairo voor studie aan de Universiteit van Giza. In 1989 promoveerde hij op een onderzoek naar de taalsituatie van Marokkanen in Nederland. In datzelfde jaar vertrok de Ruiter naar de Universiteit van Tilburg waar hij sindsdien in verschillende functies heeft gewerkt als onderzoeker en docent. In zijn onderzoek in Tilburg (zie wetenschapper) hield De Ruiter zich in eerste instantie bezig met de moderne sociolinguïstiek van de Marokkaanse gemeenschappen in Europa maar later richtte hij zich meer en meer op het Arabisch als minderheidstaal en de positie van de islam. Daarnaast heeft De Ruiter zich altijd geïnteresseerd in het Berbers en de Berberssprekers. In 2003 debuteerde De Ruiter als literair auteur (zie schrijver). Ook vertaalt De Ruiter Arabische literaire teksten in het Nederlands (zie vertaler). De Ruiter schrijft regelmatig artikelen in de pers zoals in dagblad Trouw , participeert in radio- en televisiedebatten over de islam en de multiculturele samenleving en heeft op uitnodiging columns verzorgd voor allerlei sites. In de loop der jaren heeft De Ruiter in menig Europees project geparticipeerd zoals het Erasmusprogramma, het Comeniusprogramma, het Multilingual Cities Project, het Van Goghprogramma, het LifeLongLearning project, en gaf en geeft hij regelmatig lezingen en voordrachten voor Universiteiten in Europa en Marokko. Op dit moment werkt De Ruiter aan de Universiteit van Tilburg waar hij deel uitmaakt van het departement Taal- en Cultuurstudies en waar hij lid is van het onderzoekscentrum Babylon.