16

‘Ik ben van na de oorlog en dat wil ik graag zo houden’

Ik ben van na de oorlog en dat wil ik graag zo houden’. Zomaar een tekst op een spandoek dat gedragen werd tijdens de grote vredesdemonstratie in Amsterdam in 1981. ’Ik ben van na de oorlog en dat wil ik graag zo houden’…. Die woorden ben ik nooit vergeten.

Het zijn de eerste woorden van de Willem Arondéuslezing die ieder jaar in de St. Bavokerk in Haarlem wordt gehouden. De lezing, een eerbetoon aan de Noord-Hollandse verzetsheld Willem Arondéus, wordt elke keer door een andere bekende Nederlander gehouden. Dit jaar, afgelopen donderdag, was radiopresentator, acteur en ambassadeur van het Rode Kruis Eric Corton ervoor uitgenodigd. De Arondéuslezing werd in het verleden onder andere gehouden door Step Vaessen, advocaat Gerard Spong en politicus Frans Timmermans.

Verzetsheld
Willem Arondéus (1894-1943) zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het kunstenaarsverzet. In 1943 was hij een van de leiders van de overval op het Amsterdams bevolkingsregister. Hij werd opgepakt en na een schijnproces in de duinen van Overveen geëxecuteerd.

Arondéus was een eigenzinnige man en kwam al op jonge leeftijd openlijk uit voor zijn homoseksuele geaardheid. Iets wat in die tijd uitzonderlijk was. Bij zijn executie riep Arondeus hard ‘laat het bekend worden dat homoseksuelen geen lafaards zijn!’

Het verhaal van Corton maakt diepe indruk. Aan de hand van zijn eigen jeugd en de plek waar hij opgroeide, Oosterbeek, vertelt hij persoonlijk aan de oude verzetsheld hoe hij naar de wereld kijkt. Waar hij op hoopt en helaas ook waar hij bang voor is.

Een kort fragment uit de lezing van Corton:

Soms vraag ik me af of we het wel willen. Samen leven. Willen we daadwerkelijk in harmonie met elkaar samen leven of was dat misschien voortvloeisel van dat vrije en utopische denken waar ik zo van genoot? Waar ik zo in geloofde. Is het dan echt niet mogelijk om het vol te houden? Wat kost het ons mensen om een samenleving ook daadwerkelijk houdbaar te maken? Dat vereist opoffering.

Iets voor een ander over hebben. Je moet goed voor jezelf zorgen maar er ook voor een ander zijn. Dit klinkt simpel maar is in de praktijk een tamelijk weerbarstig gegeven en in de afgelopen 20 jaar naar de achtergrond verdreven. Want je offert automatisch een deel van wat jij hebt op. Groot of klein maar je raakt het kwijt. Je geeft het weg en raakt het kwijt.
Geef de ander tijd om te spreken en jij zult moeten zwijgen.
Gun de ander een zitplaats en jij zult moeten staan.
Red anderen van vervolging en riskeer het om zelf vervolgd te worden.
Geef een mens recht op leven door het jouwe in de waagschaal te leggen.
Dat laatste is de ultieme opoffering. Dat is een grote keuze, meneer Arondéus. Een grote keuze in een tijd die dergelijke grote keuzes van mensen verlangde. Het was tenslotte oorlog. U koos voor die opoffering waar anderen misschien wegkeken of gewoon de moed niet hadden, wetende dat de consequenties van hun daden wel eens fataal zouden kunnen zijn.

Kijk de volledige lezing van Corton hieronder terug. De tekst van de lezing staat ook online op de website van de provincie Noord Holland.

Geef een reactie

Laatste reacties (16)