33

De beste bajes ter wereld

Een gevangenis waar elke veroordeelde een moord voor zou doen 

Terwijl in Nederland de roep om zwaarder straffen en repressie toeneemt, pakken ze het in Noorwegen heel anders aan. Het Scandinavische land staat bekend om zijn progressieve houding ten opzichte van maatschappelijke problemen. Dat is goed te zien aan de inrichting van gevangenissen. Tv’s, computers en privé douches zijn standaard voorzieningen in vrijwel elke Noorse cel. Op het gevangenis-eiland Bastøy gaan ze een stapje verder. Er leven 115 gevangenen in ‘luxe’ omstandigheden.


Hoewel er zware misdadigers zoals moordenaars en verkrachters verblijven heeft deze ‘softe’ methode met 16 procent de laagste kans op recidivisme van alle penitentiaire inrichtingen in Europa.  Het gemiddelde in Noorwegen ligt op 30 procent, in Nederland is de kans dat criminelen opnieuw de mist ingaan groter dan 60 procent.

Hoe pakken ze het aan? De filosofie van de Noren is dat gevangenen allereerst gestraft worden met een vrijheidsontneming. Het model is gebaseerd op het gedachtengoed van indianen-opperhoofden Chief Seattle en Bear Heart. Laatstgenoemde schreef in zijn boek Heaven is my mother: “Als je een mens als een crimineel behandelt, wordt hij een crimineel. Als je een mens als een mens behandelt, wordt hij een mens.”
Binnen de ‘muren’ krijgen de bewoners veel vrijheid, en wordt er vooral geconcentreerd op rehabilitatie. De delinquenten wordt verantwoordelijkheid aangeleerd en beloond voor goed gedrag. Binnen de gevangenis leven ze niet op grote afdelingen, maar als kleine mini-gemeenschappen in blokhutten. In die gemeenschappen zijn er hiërarchische verhoudingen zodat de rol van de ongewapende gevangenisbewaarders minimaal hoeft te zijn. De gevangenen worden verder aangemoedigd om vooral binnen de eigen gemeenschap te leven zodat gangvorming kan worden voorkomen.

Op Bastøy verblijven er gevangenen die schapen hoeden, gitaar spelen, helpen met de kerkdienst en tussendoor ook nog eens koeien en kippen houden. Buiten werktijd krijgen ze tijd om te zwemmen en zonnebaden. Er zijn mogelijkheden tot scholing, cursussen en het leren van een ambacht. Alle Noorse gevangenen die minder dan vijf jaar moeten uitzitten kunnen om overplaatsing naar Bastøy vragen.

Hoewel het model van visie en durf getuigt, is er veel moed voor nodig om de sfeer in de gevangenissen te ‘verkopen’ aan het buitenland. De cijfers liegen er weliswaar niet om, maar criticasters typeren het eiland gekscherend als een vakantieoord. Gevangenisbestuurder Arne Nilsen wijst dit verwijt van de hand: “Rechtvaardigheid voor de gemeenschap zou erop gericht moeten zijn om gevangenen minder gevaarlijk terug de maatschappij in te sturen, uitgerust met kwaliteiten waardoor ze na het uitzitten van de straf als mensen kunnen leven die de wet respecteren.”

The Guardian: The Norwegian prison where inmates are treated like people

Foto-cc: Grim23 via Wikipedia

De Nederlandse documentairemaker Michel Kapteijns maakte er in 2010 een documentaire over. Bekijk hier de trailer

Geef een reactie

Laatste reacties (33)