Laatste update 23:16
59

Kabinet wil van ziekenhuis DNA-databank voor justitie maken

Gegevens over afgenomen lichaamsmateriaal in de zorg worden in de toekomst als het aan demissionair minister Schippers ligt, beschikbaar voor politie en justitie. Dat betekent dat justitie, ook in het verleden afgestaan materiaal, kan gebruiken voor onderzoek. En de patiënt? Die wordt niet om toestemming gevraagd. Schippers heeft hiertoe een wetsvoorstel ter consultatie gepubliceerd. Burgerrechtenorganisatie Privacy Barometer waarschuwt voor die schending van de grondrechten.

Wanneer je bloed laat prikken, of urine inlevert voor onderzoek, kan het materiaal bewaard worden voor wetenschappelijk onderzoek, of voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Dat materiaal is opgeslagen bij de Nederlandse biobanken. Uit een onderzoek van het Rathenau instituut uit 2009 blijkt dat de biobanken in Nederland zo’n vijftig miljoen stukjes lichaamsmateriaal beheren, afkomstig van veertien miljoen personen. Die gegevens worden als het aan Schippers ligt in de toekomst beschikbaar voor Justitie om zo verdachten van misdrijven te kunnen identificeren.

Het is niet de eerste keer dat Schippers deze wens probeert door te voeren. In 2011 wilde ze een wetsvoorstel indienen, maar ze werd geconfronteerd met veel zorgen over privacy. Dat voorstel wordt daarom nu in iets aangepaste vorm aangeboden der consultatie.

Aan het plan van Schippers kleven naast privacygevoelige risico’s, ook andere. Zo wijzen biobanken en medische wetenschappers op het risico dat patiënten straks zullen weigeren om lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek te laten gebruiken. Volgens Schippers valt het allemaal wel mee, er zijn immers voorwaarden onder welke het materiaal gebruikt zou mogen worden voor opsporing. Zo mag het alleen als de verdachte spoorloos is, of al overleden, begraven of gecremeerd. Bovendien mag pas als de politie al een verdachte heeft, worden gecontroleerd of er een match is, en enkel bij ernstige misdrijven als seksueel misbruik, doodslag of moord.

Privacy Barometer is er niet gerust op, zij vrezen een glijdende schaal:

Vrijwel elke bevoegdheid die de politie krijgt wordt binnen enkele jaren uitgebreid. Als de principiële horde is genomen, is ruimer gebruik van bevoegdheden niet meer zo’n discussie in de politiek. Dat is gebeurd bij de bestaande DNA-databank voor politie en justitie, maar ook de bevoegdheden voor bijvoorbeeld preventief fouilleren, cameratoezicht en het gebruik van kentekenscanners voor de opsporing zijn onlangs verruimd. Het ligt voor de hand dat als deze nieuwe bevoegdheid wordt toegestaan, de regering binnen afzienbare tijd met een voorstel zal komen om deze uit te breiden.

Geef een reactie

Laatste reacties (59)