78

Raad van State: weg met marktdenken

[Update] Tweede Kamer wil spoeddebat ... Tjeenk Willink: Marktdenken moet uit publieke sector ... Herbezinnen op verhouding staat, markt en burger ... Crisis biedt kans ingesleten patronen te doorbreken ... Interview Volkskrant: 'Bezuinigingen in partijprogramma's missen visie'

De Raad van State adviseert een herbezinning van de verhouding tussen de staat, markt en burger. Daarover zou een politiek debat moeten komen. In zijn jaarverslag stelt de Raad dat de economische crisis kansen biedt om oude, ingesleten patronen te doorbreken.

Door redactie Joop

Vice-president Tjeenk Willink van de Raad van State noemt de dominantie van het marktdenken binnen de publieke sector zo’n ingesleten patroon. Volgens hem is niet meer helder waar de staat voor staat. Dit meldt de NOS woensdag.

Hij vindt ook dat de ambtenaren steeds minder deskundig zijn, terwijl de privatisering van diensten juist meer deskundigheid vereist.

Volgens Tjeenk Willink liggen er geen samenhangende politieke visies, anders dan bezuinigingen, aan ten grondslag. In het NRC Handelsblad van woensdag zegt hij:

Financiën is niet het enige dat telt. Het is even wennen, dat geef ik toe. Maar laten we nu eerst eens een fundamentele discussie te voeren over de functies van deze instituties. Waarvoor zijn de provincies opgericht? Wat zijn de redenen geweest om het aantal Kamerleden uit te breiden? Gelden die redenen nog? Dat zijn legitieme vragen waarop ik eerst het antwoord zou willen weten.

Al jaren waarschuwt Tjeenk Willink dat het evenwicht in de verhouding tussen staat, markt en burger verstoord is. Volgens hem hadden discussies hierover al veel eerder, na de ontzuiling, moeten plaatsvinden. “Dat is niet gebeurd. Integendeel, het politieke, de visies van politieke partijen op de maatschappij en de rol van de overheid daarin, verbleekten.”

De Raad van State is het belangrijkste adviesorgaan van de regering. Formeel is de koningin de voorzitter, maar in de praktijk heeft de vicepresident de leiding.

In het jaarverslag stelt de Raad van State:

De financiële en economische crisis betekent ook het falen van staten. Beleidsinstrumenten zijn tekort geschoten en sociaal-economische vooronderstellingen over gedrag van mensen zijn onjuist gebleken. Proberen de crisis op te lossen door dezelfde instrumenten nog meer in te zetten en van dezelfde vooronderstellingen te blijven uitgaan, zal hooguit tijdelijk werken. Dat geldt ook voor het openbaar bestuur dat met de (financiële) gevolgen van de crisis wordt geconfronteerd. De crisis biedt kansen om de ingesleten marktlogica in het openbaar bestuur te doorbreken.

Als de financieel-economische crisis serieus wordt genomen, is een politieke herbezinning nodig op de verhouding tussen staat, markt en burgersamenleving.
Die herbezinning kan niet zonder politiek inhoudelijk debat over waar het met Nederland in de komende tien jaar maatschappelijk, cultureel en economisch heen moet. Dat politiek inhoudelijke debat maakt alleen een kans bij meer dualistische verhoudingen tussen kabinet en meerderheid in de Tweede Kamer.

De noodzakelijke herbezinning dwingt ook tot de erkenning dat het ‘algemeen belang’ geen economisch begrip is maar een politieke afweging inhoudt waarvoor de bestuurder politieke verantwoording moet afleggen tegenover het parlement.

De SP-fractie in de Tweede Kamer heeft, met steun van de PvdA en VVD een spoeddebat aangevraagd in aanwezigheid van demissionair premier Balkenende over de uitspraken van Tjeenk Willink.

Lees hier meer.

Update 15-04 Tjeenk Willink zegt donderdag in de Volkskrant dat de vrij willekeurige bezuinigingen in de verschillende verkiezingsprogramma’s ‘visie missen.’ “Bezuinigen zonder visie werkt op de lange duur kostenverhogend in plaats van besparend. Dat hebben we gezien met het afschaffen van de conducteur op de tram. Als de ontwikkelingen in het bedrijfsleven ons iets hebben geleerd, is het wel dat schaalvergroting niet de ideale weg is. Kleine, homogene eenheden werken effectiever.”

Geef een reactie

Laatste reacties (78)