345

Rutte paait oppositie

Update Deel oppositie bereid om met kabinet samen te werken ... Rutte zegt toe dagbesteding te behouden ... Roemer (SP) en Buma (CDA) nog niet overtuigd ... Wilders' motie van wantrouwen haalt het niet

Rutte antwoordt op de tweede dag van het debat over de regeringsverklaring de Kamer. VVD-fractievoorzitter Halbe zijlstra en PvdA-leider Diederik Samsom stelden dinsdag al dat de plannen in het regeerakkoord ingrijpend zijn, maar dat het nu eenmaal niet anders kan.

Update donderdag 09.00
“Dit kabinet gaat met overtuiging, voluit aan de slag.” Dat zei premier Rutte woensdagavond aan het eind van het debat over zijn regeringsverklaring. Volgens de NOS heeft hij dit zonder veel kleerscheuren overleefd. Dat zal mede komen doordat Rutte in de loop van het debat liet merken dat hij wil samenwerken met de oppositie. Hij zal wel moeten natuurlijk, omdat de coalitie in de Eerste Kamer geen meerderheid heeft.

Een deel van de oppositie bleek niet ongevoelig voor deze uitgestoken hand. D66, de ChristenUnie en de SGP besloten hun bijdrage aan het debat over de regeringsverklaring woensdag met een “constructieve houding”, zo schrijft de Volkskrant. Met steun van D66, ChristenUnie en de SGP zou het kabinet in de Senaat wel een nipte meerderheid hebben, van 38 zetels. Het kabinet lijkt de komende tijd niet te hoeven rekenen op veel steun van PVV, SP en CDA.

SP-leider Emile Roemer vindt dat premier Mark Rutte de plannen van het nieuwe kabinet slecht heeft verdedigd. Volgens Roemer wordt er keihard bezuinigd maar bleek Rutte in veel gevallen geen duidelijkheid te kunnen geven over de gevolgen voor mensen. Hierdoor blijft er veel onzekerheid bij burgers, aldus de Volkskrant.

PVV-leider Geert Wilders was wel het minst overtuigd door het verhaal van Rutte. Hij diende een motie van wantrouwen in.

Toezegging
Om de oppositie tegemoet te komen heeft Rutte toegezegd dat de dagbesteding voor dementerende ouderen en gehandicapten zal worden behouden in 2014. Dat kan door deze onder te brengen bij de gemeenten, zoals dat vanaf 2015 toch al het geval zou zijn. Het kabinet heeft de opdracht om binnen half jaar met een oplossing te komen.
Update woensdag 13.00

Premier Rutte heeft woensdag voor het eerst toegegeven een fout te hebben gemaakt door in 2010 met de PVV van Geert wilders in zee te gaan. ‘Ik maakte een fout met de PVV, dat hebben we in april gezien’, aldus de premier tijdens het debat.

Het CDA, D66 en ChristenUnie verwijten het kabinet visieloosheid. Rutte weerspreekt dat tijdens het debat. Volgens de VVD en PvdA hebben de coalitiepartijen een gezamenlijke visie op de toekomst van het land. De twee partijen delen de visie om de begroting op orde te brengen en dat dat op een fatsoenlijke manier gebeurt, aldus Rutte.

De afschaffing van de inkomensafhankelijke premie gebeurt onder meer doordat de VVD de PvdA 250 miljoen euro heeft beloofd om vrij te besteden, maar welke waarschijnlijk ten behoeve komt aan de WW. Het geld wordt hiervoor weggehaald bij het ministerie van Infrastructuur. Wie dacht dat dat minder asfalt betekent komt bedrogen uit. Het streven is om de bezuiniging van 250 miljoen euro evenredig neer te laten komen bij wegen en het openbaar vervoer.

Update 11.30

De vergadering is inmiddels weer heropend. PVV-leider Geert Wilders interrumpeert meteen. Volgens hem zijn honderdduizend excuses niet meer genoeg.

Dat de premier zijn eigen partij afbreekt moet hij zelf weten, maar dat hij dat met Nederland doet is niet te tolereren.

Premier Rutte slaat in harde woorden terug:

Als je een fout maakt, dan herstel je die. Dan loop je niet weg voor je verantwoordelijkheid, dat is het verschil tussen Wilders en ik. U heeft niet beter kunnen illustreren hoe groot het politieke verschil is tussen u en ik.

Hij benadrukt dat Wilders uit de VVD is gelopen toen het hem te heet onder de voeten werd en uit de coalitie is weggelopen, wederom toen het hem te heet onder de voeten werd. “U staat er met schone handen, maar ook met lege handen,” aldus Rutte.

Update 11.05

De vergadering is bij de opening onmiddellijk geschorst. Rutte heeft de vragen schriftelijk beantwoord; de antwoorden moeten nog gelezen worden.

Rutte is flink onder vuur komen te liggen vanwege de inkomensafhankelijke zorgpremie, welke nu uit de plannen is gehaald. Ook de rommelige start van het kabinet is hem op kritiek komen te staan. Bijna de hele oppositie leverde kritiek op het feit dat het regeerakkoord amper twee weken na de presentatie alweer aangepast moest worden.

Eerder:

Premier Rutte benadrukte in zijn regeringsverklaring opnieuw dat “iedereen de pijn van de crisis zal gaan voelen” en dat de economische groeicijfers voor langere tijd  “lager zullen zijn dan we gewend zijn”. “Maar weglopen komt ons nog duurder te staan”, zo citeert de Volkskrant:

Negatieve gevolgen voor de koopkracht zijn niet te vermijden als in deze kabinetsperiode 16 miljard euro wordt bezuinigd, zei Rutte. Dat bedrag komt nog eens bovenop de 18 miljard van het minderheidskabinet van VVD en CDA en de 12 miljard euro die voor de begroting van 2013 is afgesproken. Het totaal komt daarmee op 46 miljard euro bezuinigingen in 7 jaar tijd.

Rutte stelde dat het alternatief voor de verfoeide inkomensafhankelijke zorgpremie bijdraagt aan een betere verdeling van de bezuinigingspijn. (..)

Het kabinetsbeleid wordt er één van ‘echte keuzes’; het regeerakkoord is een ‘akkoord zonder taboes’, aldus Rutte. Daarbij riep Rutte de drie pijlers waar het kabinet is gebouwd in herinnering: ‘de schatkist op orde, eerlijk delen en werken aan duurzame groei’.

Eerste reacties
De eerste reacties van de oppositie op de regeringsverklaring waren nog wat aarzelend. D66-leider Alexander Pechtold miste de ‘uitgestoken hand’ van premier Mark Rutte richting de Tweede Kamer. Dat zei hij tegen de NOS. 

De Volkskrant citeert ook CDA-leider Van Haersma Buma:

De premier benadrukte wel heel veel dat er behoefte is aan een stabiel kabinet. Dan zeg ik: kijk even rond in je eigen vak en zorg dat je daar aan gaat werken. Dit kabinet moet aan de slag en niet bezig zijn met de eigen crisis op te lossen.”

PVV-leider Geert Wilders liet zich wat minder diplomatiek uit:

‘Wat een bende, wat een enorme bende’.
‘Wat een aanfluiting, wat een wanvertoning, wat een blamage. Wat een blamage voor dit kabinet, wat een blamage voor Nederland, wat een blamage voor deze sorry-premier.’
‘Wat een ongelooflijk amateurisme, wat een beginnerswerk, wat een gedrocht.’ En elke versie werd ‘erger, elke versie rampzaliger’. Het regeerakkoord is ‘een misbaksel, dat nu te vondeling is gelegd.’

Vervolgens noemde Wilders een lange lijst waar hij graag een ‘sorry’ voor wilde horen van Rutte, waaronder hogere huren, de hypotheekrenteaftrek en de hogere btw.

Zorgen om koopkracht
Veel en forse kritiek hadden de oppositiepartijen vooral op de effecten die het regeerakkoord zal hebben op de koopkracht van veel mensen. Volgens het CDA zijn middeninkomens de dupe. ChristenUnie en SGP wezen op de positie van gezinnen met één verdienende ouder en 50PLUS is bezorgd over de ouderen, zo meldt de Volkskrant.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra verdedigde de plannen door erop te wijzen dat iedereen de gevolgen zal merken van de miljardenbezuinigingen:

Gezinnen met één verdienende ouder gaan er volgens hem bovendien op achteruit omdat er door het kabinet bewust gekozen is om mensen te stimuleren aan het werk te gaan.

Zijlstra’s suggestie dat werklozen te weinig doen om aan het werk te komen wekte de woede van SP-leider Roemer. Volgens Roemer zijn er genoeg werklozen die zich “kapot solliciteren” en desondanks niet aan de bak komen.

Door de laatste aanpassingen van het regeerakkoord is de inkomensverdeling volgens Zijlstra verbeterd. Grote groepen komen uit ergens tussen 0,5 procent in de plus en 2,5 procent in de min. Beloftes voor de koopkracht op individueel niveau zijn volgens de VVD’er niet te geven, aldus de Volkskrant.

Zijlstra diende een motie in om het kabinet officieel te verzoeken af te zien van een inkomensafhankelijke zorgpremie. Deze noemde hij “een gruwel, die we echt niet zelf hebben bedacht”. De motie werd gesteund door PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom.

Roemer
Hoewel de SP het niet eens was met hoe de inkomensafhankelijke zorgpremie in de plannen stond van VVD en PvdA, staan de socialisten nog wel achter het principe ervan, schrijft de Volkskrant. De huidige plannen doen volgens de SP niets aan de marktwerking in de zorg, en iedereen die er werkt – “van verpleegkundige tot specialist – weet dat marktwerking leidt tot duurdere zorg”.

Roemer verwacht dat de geplande bezuinigingen op de woningcorporaties dramatische gevolgen zullen hebben: Massa-ontslagen in de bouw, verdere ontwrichting van de woningmarkt, wanhopige huurders en het ten grave dragen van de sociale huursector.

Roemer sprak verder zijn zorgen uit over het afschaffen van de dagbesteding, de kaalslag in de sociale werkvoorziening, de verlaging van de bijstand, het afschaffen van de studiebeurs en de ov-jaarkaart en de bezuinigingen op de gemeenten die verantwoordelijk worden voor de jeugdzorg en de AWBZ. Ook vreest hij dat mensen in de problemen komen door het verhogen van het eigen risico in de zorg en door de stijgende huren, aldus de Volkskrant.

Verder vreest Roemer dat de bezuiniging op het Infrastructuurfonds, die deel uitmaakt van de aanpassing van het regeerakkoord, ten koste gaat van het openbaar vervoer. Maar er is ook hoop, zegt Roemer. De afgelopen weken hebben laten zien dat “actievoeren helpt”.

Van Ojik
GroenLinks stelt dat de PvdA en VVD een gedeelde visie op de toekomst van Nederland missen. Daardoor ontbreekt het fundament onder het regeerakkoord. Doordat de nadruk tijdens de formatie lag op uitruilen, heeft het kabinet onvoldoende nagedacht over de betekenis van het eigen beleid in de praktijk.

GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik:

Regeren is meer dan kwartetten met koopkrachtplaatjes. Een kabinet kan van mensen geen offers vragen als daar geen helder verhaal over de toekomst van Nederland tegenover staat. Dit ontbreekt bij Rutte II.

Ontwikkelingssamenwerking
Kritiek was er ook op de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. Dat Halde Zijlstra ontwikkelingshulp bestempelde als het “afkopen van het schuldgevoel naar de Derde Wereld” schoot ChristenUnie-leider Arie Slob in het verkeerde keelgat:  “Zo kan je hulp aan de allerarmsten niet wegzetten.”

SP-leider Roemer zei dat een rijk land als Nederland zich zou moeten schamen voor de bezuiniging van 1 miljard op ontwikkelingssamenwerking.

Samsom: Herstel begint bij Europa
Volgens Samsom begin het economisch herstel in Nederland bij het herstel in Europa, zo schrijft de Volkskrant:

Als de eurolanden er niet in slagen de euro van de rand van de afgrond weg te krijgen, dan is elk Nederlands kabinetsbeleid gedoemd te mislukken.

Samsom zei dat hij van het kabinet een stijlbreuk verwacht in vergelijking met het vorige kabinet. “Niet meer vanuit wantrouwen ten opzichte van andere landen, maar vanuit vertrouwen samen werken aan een sterker Europa. En niet louter om markt en munt te redden, maar ook omdat Europa een waardengemeenschap is die een cruciale factor vormt voor onze toekomst en die van onze kinderen.”

Hij vindt ook dat Europese economieën meer op elkaar moeten gaan lijken en dat een eurocommissaris de macht moet krijgen om correcties aan te brengen als landen zich niet houden aan begrotingsafspraken. Hij acht het denkbaar dat ook Nederland daarvoor bevoegdheden aan Brussel overdraagt, als dat nodig is om landen als Italië te dwingen hun overheidsfinanciën en economieën gezonder te maken.

Samsom is bereid noodlijdende Zuid-Europese landen te helpen, mits dat “gepaard gaat met bewezen inspanningen” van hun kant.

Thieme verlaat woedend de Kamer
Een bizar moment in het debat: Marianne Thieme, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren, reageerde woedend toen Kamervoorzitter Anoushka van Miltenburg haar het woord ontnam.

Reden voor haar woede was de geringe interruptietijd die haar werd toebedeeld door Van Miltenburg, zo meldt de Volkskrant:

Na de termijn van VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra wilde Thieme hem nog bevragen over het klimaatbeleid van het nieuwe kabinet. Daar kreeg ze naar haar inzicht te weinig tijd voor.
Toen Van Miltenburg haar het woord ontnam en Christen-Unie-voorman Slob het woord wilde geven, ontstak Thieme in woede. Ze stoof naar de desk van Van Miltenburg om verhaal te halen. Die wilde echter niet naar haar luisteren, en liet stoïcijns het woord aan Slob. Daarop verliet Thieme de Kamer.
Tijdens de bijdrage van Emile Roemer keerde ze weer terug.

VVD-achterban tevreden
De VVD-kiezers zijn tevreden over de aanpassing van het regeerakkoord waardoor de inkomensafhankelijke zorgpremie van tafel is. Dat beeld blijkt uit een peiling van het televisieprogramma EénVandaag:

In de peiling geeft 61 procent van de 400 ondervraagde VVD-kiezers aan tevreden te zijn met de aanpassing. Van die VVD-leden zegt 67 procent vertrouwen te hebben in de liberale premier Mark Rutte. Diens publieke excuses voor de commotie de afgelopen weken wordt gewaardeerd. Van alle ondervraagden vindt 75 procent dit een goede zet. Van de VVD-leden vindt 40 procent dat Rutte met de aanpassing te veel tegemoet is gekomen aan de wensen van coalitiepartner PvdA.

Aan het onderzoek deden 10.000 leden van het EénVandaag Opiniepanel mee. Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen.

Eerder
Het beloofde een pittig debat te worden. Er is veel kritiek geweest op het regeerakkoord. Met name de inkomensafhankelijke zorgpremie kon op veel weerstand rekenen. In de nieuwe versie is daar dan ook geen plaats meer voor. Maandag bereikten de coalitiepartijen een nieuw akkoord: de inkomensafhankelijke zorgpremie gaat eruit, de arbeidskorting en de heffingskorting gaan omhoog voor lagere inkomens en worden afgebouwd voor hogere inkomens.

Ook heeft Mark Rutte de PvdA 250 miljoen euro beloofd voor een ‘sociale agenda’. Dit geld wordt uit de begroting van het ministerie van Infrastructuur gehaald en kan naar believen worden gebruikt. Waarschijnlijk houdt dit in dat maatregelen in de WW en het ontslagrecht worden verzacht.

De reacties op de aanpassing van het regeerakkoord zijn verdeeld. De SP en de PVV lieten vrijwel onmiddellijk weten niet tevreden te zijn. D66 en SGP daarentegen zijn blij met de aanpassingen.

PVV
PVV-leider Geert Wilders noemt de aanpassingen ‘net zo verschrikkelijk als het vorige plan’. Volgens hem worden de middeninkomens nog steeds keihard gepakt. Wilders:

In het oude plan ging 19 procent van de middeninkomens er meer dan 5 procent op achteruit, nu is dat 24 procent […] Dit kan absoluut niet door de beugel. De excessen bij de hoge inkomens zijn weg, maar Jan Modaal is keihard de klos.

SP
volgens SP-leider Emile roemer is de PvdA ‘door de knieën gegaan’. Roemer:

Ze wilden de inkomensverschillen wat eerlijker maken, maar dat is een stuk minder geworden. Ze hebben de hele zorg aan de VVD overgelaten, wat nu volledige marktwerking betekent in de zorg met alle gevolgen van dien […] Ze hebben er een fooi van 250 miljoen voor teruggekregen voor de WW-verkorting. Ik ben hier niet zo blij mee.”

D66
D66-leider Alexander Pechtold accepteert de excuses die Mark Rutte maandag maakte voor de vorige plannen en wil nu zo snel mogelijk aan de slag. Pechtold:

Dat dat onzalige idee van de inkomensafhankelijke zorgpremie van tafel is, dat is winst. Dat ze kiezen voor nivellering vind ik nog steeds jammer, maar het is in elk geval weg bij de zorg. Maar dit draagt niet bij aan het op orde brengen van de overheidsfinanciën. De hele politiek is de verliezer van deze periode.

CDA
Ook Sybrand van Haersma Buma (CDA) is opgelucht dat de inkomensafhankelijke zorgpremie van tafel is. Toch is hij nog niet volledig tevreden. ‘Het is onbegrijpelijk dat de VVD en de PvdA ervoor kiezen de rekening van hun compromis vooral neer te leggen bij de middeninkomens en de ouderen met een klein pensioen’, aldus Buma.

De Telegraaf
De krant van wakker Nederland, de Telegraaf, noemde Rutte eerst nog Marx Rutte vanwege de inkomensafhankelijke zorgpremie. Nu deze, geheel naar wens van de krant, van de baan is, kopt de krant in chocoladeletters: ‘Knieval premier’.

Volkskrant: Rutte: ‘Pakket van echte keuzes, akkoord zonder taboes’ / Zorgen oppositie om koopkracht / Pechtold mist uitgestoken hand premier Rutte / Wilders: ‘Wat een aanfluiting, wat een wanvertoning’ / Marianne Thieme woest op KamervoorzitterRoemer: Een rijk land als Nederland zou zich moeten schamen / Samsom: Economisch herstel begint in Europa

NOS: Kamer debatteert over akkoord

Volg Joop op Twitter, vind Joop leuk op Facebook. Of abonneer je op de dagelijkse nieuwsbrief met een handig overzicht van nieuws en opinies.

Geef een reactie

Laatste reacties (345)