6.855
132

Tweede Kamerlid SP

Jasper van Dijk (1971) is Tweede Kamerlid voor SP. Hij is politicoloog en was docent en daarna fractiemedewerker in Tweede Kamer en Europees Parlement. In 2006 was hij raadslid in Amsterdam. In de Kamer is hij woordvoerder hoger onderwijs, cultuur, media en defensie.

Afschaffen studiebeurs is elitair

De paarse partijen zijn het over veel zaken oneens, maar over het afschaffen van de studiefinanciering is geen enkele discussie.

Tijdens de verkiezingscampagne werd al duidelijk dat VVD, PvdA, GroenLinks en D66 er geen moeite mee hebben om studenten zelf hun studie te laten betalen. “Studenten gaan later toch veel verdienen”, was een veelgehoord argument. En: “de beurs is toch al veel te laag om van rond te komen.”

Van de VVD kunnen we dit verwachten, maar dat PvdA, D66 en GroenLinks hierin zo makkelijk meegaan, is opmerkelijk. De studiefinanciering is bedoeld om een vervolgopleiding toegankelijk te maken, los van het inkomen van de ouders. De basisbeurs is inderdaad geen vetpot (265 euro voor uitwonenden), maar is dat een reden om hem dan maar helemaal af te schaffen? Je kunt er ook voor kiezen om het stelsel te verbeteren.

Het idee dat je de studiebeurs kunt afschaffen, past helemaal in de trend van individualisering. De gedachte is dat een student later een goed beroep krijgt waarmee hij zijn studieschuld kan afbetalen. Een studie is dan een individuele keus waar je alleen zelf profijt van hebt: jij wilt studeren, dan ga jij ook betalen.

Natuurlijk profiteert de student zelf van zijn studie, maar dat neemt niet weg dat hoger opgeleiden ook een algemeen belang dienen. Een samenleving is immers gebaat bij goede artsen, advocaten en docenten. Ook de mensen zonder hogere opleiding hebben belang bij innovatie, goede zorg en goed  onderwijs voor hun kinderen.

Het zijn vooral de ouders met een lager inkomen die opzien tegen een hoge studieschuld voor hun zoon of dochter. Na de middelbare school gaan werken biedt meer zekerheid dan een dure vervolgopleiding. Daarmee is het plan ook een elitaire maatregel. De paarse partijen gaan veel te makkelijk voorbij aan de aversie tegen studieschulden bij de lagere inkomens.

Het afschaffen van de studiebeurs leidt onvermijdelijk tot minder studenten. Ongeveer dertig procent van de jongeren ziet af van een studie als alles geleend moet worden. Dat zijn vooral de minder draagkrachtige jongeren en allochtonen. Verhalen over terugbetalen naar draagkracht, doen daar niets aan af. Als je 18 jaar bent, is een studieschuld van 30.000 euro een hoge drempel. Zonder rijke ouders denk je nog wel drie keer na of je gaat studeren.

Alle partijen hebben de mond vol van onderwijs en kenniseconomie en ook paars-plus zal meer geld aan onderwijs willen besteden. De vraag is wel wie daarvoor moet opdraaien: de studenten via afschaffing van de basisbeurs, of kan het ook anders? De SP heeft een aantal alternatieve bezuinigingen voorgesteld, zoals defensie, de hypotheekrenteaftrek en de bureaucratie binnen de overheid.

Het domweg afschaffen van de studiefinanciering is een kortzichtige maatregel die rechtstreeks indruist tegen de kenniseconomie. Studenten zullen meer gaan werken om hun schulden te beperken, wat ten koste gaat van de kwaliteit. Andere jongeren zullen afzien van een hogere opleiding omdat ze niet meer schulden willen maken. Conclusie: Nederland wordt dommer zonder studiebeurs.

We moeten de toegankelijkheid niet verkleinen, maar vergroten. Dat kan door een verhoging van de aanvullende beurs. Deze is bedoeld voor jongeren uit minder draagkrachtige gezinnen. Daarnaast moet er een eind komen aan de verhoging van het collegegeld. Helaas wordt het collegegeld voor een tweede studie nu op veel plaatsen fors verhoogd, omdat oud-minister Plasterk dit mogelijk heeft gemaakt. Ambitie wordt daarmee bestraft in plaats van beloond.

Extra investeringen in onderwijs financieren met de basisbeurs is een misplaatste koppelverkoop. De maatregel zal als een boemerang terugslaan, omdat Nederland Kennisland leegloopt als een luchtballon.

Geef een reactie

Laatste reacties (132)