892
4

Universitair hoofddocent, UvA

Joost van Spanje is universitair hoofddocent politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in onderzoek naar de reacties van de gevestigde orde op nieuwe politieke partijen. Dit omvat juridische reacties (bijv. strafvervolging), politieke reacties (bijv. cordons sanitaires) en media-reacties (bijv. doodzwijgen). Joost is winnaar van de Jaarprijs Politicologie 2010, van een NWO Veni-onderzoeksbeurs in 2012 en van een NWO Vidi-onderzoeksbeurs in 2015.

Ard en zijn landgenoten

Wee de Nederlandse gevangene in het buitenland

Stel, u woont in het buitenland en wordt opgepakt. Na een zeer dubieus proces wordt u veroordeeld. U zit 31 jaar vast. Dan krijgt u kans om vrij te komen. Als Nederlander moet u een verzoek indienen bij de minister van Veiligheid en Justitie. Die wijst het af, zonder nadere motivering. U mag nog 25 jaar zitten.

“Een klap in het gezicht.” Afgelopen maand sprak ik advocaat Rachel Imamkhan. Deels vanuit idealisme helpt ze Nederlandse gevangenen in het buitenland, waaronder de heer Jaitsen Singh. De afwijzing van minister van Veiligheid en Justitie Ard van der Steur (VVD) was een dreun voor Singh. Bovendien was het mede daardoor, aldus Imamkhan, dat op 8 september ook de Amerikanen vervroegde vrijlating afwezen. 

Singh is veroordeeld voor opdrachtgeven tot moord op zijn vrouw en stiefdochter. Zijn proces rammelde aan alle kanten: de aanklager is inmiddels veroordeeld voor corruptie; drie getuigen zijn niet gehoord; allerlei bewijsstukken verdwenen; van ander bewijs zijn geen DNA-sporen afgenomen. De hoofdgetuige bevestigde schriftelijk zijn verklaring in te trekken maar overleed voor hij dit onder ede zou bekrachtigen. 

Die hoofdgetuige was een voor roofmoord veroordeelde heroïneverslaafde. Hij verzweeg tijdens de zitting zijn veroordeling en verslaving. In ruil voor zijn verklaring kreeg hij geld en strafkorting. Saillant is dat hij kort na intrekking van zijn verklaring bij een arrestatie om het leven kwam. Een en ander leidde tot herziening van de zaak, maar Singhs toenmalige advocaat maakte daarbij een fatale procedurefout. 

Hierbij kwam destijds de Nederlandse overheid in beeld. “De Nederlandse overheid verzuimde vervolgens een vertrouwensadvocaat aan te stellen en de zaak te onderzoeken, zoals gebruikelijk is wanneer het proces van een Nederlandse gedetineerde in het buitenland omstreden verloopt,” aldus de Volkskrant. Singh weigert een bekentenis af te leggen in ruil voor vervroegde vrijlating. Dus zit hij vast.

Imamkhan en ik spraken elkaar in San Francisco, waar ik voor werk was. Singh zit vast in de San Quentin State Prison, 30 kilometer verderop. Wat betreft omstandigheden doet San Quentin denken aan een Aziatische of Latijns-Amerikaanse gevangenis. Aldus programmamaker Jessica Villerius, die Singh in San Quentin bezocht, in Tv-programma Jinek. Er is veel onderling geweld: “Iedere dag vallen er klappen.” 

In die omstandigheden probeert de 71-jarige Singh zich staande te houden. Hij kampt met diverse lichamelijke klachten. Ook is hij er psychisch slecht aan toe. Eerder ondernam hij pogingen tot zelfdoding. Afgelopen maand was hij “psychisch zeer aangeslagen (…) mede door de afwijzing van het Ministerie van Veiligheid en Justitie,” waardoor hij niet naar Nederland kan komen, vertelt Imamkhan.

De Californische autoriteiten hadden inmiddels oog gekregen voor de ontlastende bewijzen en voor de medische toestand van Singh. Ze oordeelden dat hij in aanmerking zou moeten komen voor vervroegde vrijlating. Daarvoor was wel begeleiding nodig voor terugkeer naar de maatschappij. De medewerking van Van der Steur was hiervoor belangrijk, omdat Singh geen Amerikaan is. Hij is Nederlander.

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken had aan Van der Steur gevraagd Singhs verzoek te ondersteunen op medische en humanitaire gronden. Ook het Nederlands Consulaat te San Francisco steunde het verzoek. Voor resocialisatie waren al plannen opgesteld met de reclassering. Imamkhan: “Meneer Singh wil graag naar Nederland om (..) bij zijn familie te zijn en om weer te resocialiseren in de samenleving.” 

Van der Steur deed de beslissing af met een formaliteit: Singh is weliswaar Nederlander, maar volgens standaardcriteria te lang weg uit Nederland om in aanmerking te komen voor overplaatsing. Van die zelfbedachte criteria kan de minister afwijken. Hij deed dit niet – ook al had de Nationale Ombudsman het ministerie in 2013 nog opgeroepen om in schrijnende gevallen de omstandigheden mee te wegen.

Dat Van der Steur het verzoek niettemin afwees kan betekenen dat Singh de volledige straf van 56 jaar uitzit. Afgelopen maand diende de zitting voor het verzoek tot vervroegde vrijlating. “Het vervelende is dat op de zitting het natuurlijk heel raar staat dat het Ministerie van Veiligheid en Justitie zegt: we willen onze eigen onderdaan niet terug,” zei Imamkhan. De Amerikanen wezen Singhs verzoek dan ook af.

De afwijzing moet nog worden bekrachtigd door de gouverneur van Californië. Onze Nationale Ombudsman en de Consulaat-Generaal spannen zich ondertussen in om een overplaatsing van Singh alsnog mogelijk te maken. Door zo’n overplaatsing zou Singh meteen vrijkomen, nu hij naar Nederlandse maatstaven zijn straf al heeft uitgezeten. Wel zou hij zich dan vrijwillig melden bij de reclassering.

Intussen probeert Imamkhan geld in te zamelen voor een privédetective om ontlastend bewijs te verzamelen. Vandaar dat ze, op verzoek van Singh, de media heeft benaderd. Lange tijd had ze dat niet gedaan, met het oog op een mogelijke diplomatieke oplossing. “Maar nu hebben we geen keus meer.” En vandaar ook deze column. Geeft u alstublieft via Geef.nl, dank u.

Mocht u intussen in het buitenland zijn opgepakt, verwacht u dan niet teveel van uw eigen overheid.

Op joop.nl is eerder aandacht voor deze zaak geweest, maar hier wordt hernieuwde aandacht aan gegeven vanwege de crowdfunding-actie.

Geef een reactie

Laatste reacties (4)