42.529
203

Emeritus hoogleraar Gezondheidszorg

Ivan Wolffers (1948) studeerde af als arts. Sindsdien schrijft hij over medische onderwerpen, variërend van medicijnen tot zijn eigen prostaatkanker. Hij promoveerde in de medische antropologie en werd in 1989 benoemd tot buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam waar hij tot zijn emeritaat in 2014 Gezondheidszorg en Cultuur doceerde.

Bang voor een meisje van 16

'Greta Thunberg is geen troetelkind, maar een prijsvechter van 16, de leeftijd waarop kinderen beginnen in te zien dat de belofte van ouders en hun generatiegenoten dat alles wat bedreigend is vanzelf weer goed komt niet altijd klopt'

Cc-foto: Anders Hellberg

De afgelopen dagen heb ik de interviews en presentaties van Greta Thunberg talloze keren bekeken. Waarom roept een kind van zestien dat vraagt om eindelijk eens werk te maken van het terugdringen van de milieucrisis waarmee we te maken hebben en die steeds voelbaarder wordt – overal ter wereld – zoveel agressie op? Gisteren heb ik een aantal van die korte boodschappen van Greta doorgetweet en op FB geplaatst en het lijkt wel een soort Rorschachtest voor onze samenleving.

‘Bad actor’ lees ik en ‘een kind kan dat niet, dat moet allemaal voor haar geschreven zijn door handige volwassenen die haar manipuleren om een agenda proberen door te drukken’. Dat zijn dan nog de minste extreme reacties. Het gaat zo ver dat sommigen proberen het meisje verdacht te maken door te zeggen dat ze een kleinkind is van ‘de Joodse miljardair Soros’. We zijn weer helemaal terug in de speelkamer van extreemrechts, vol jodenhaat en ongeremde boosheid.

In hoog tempo verlaten enkele van mijn vrienden en volgers me die anders zo blij zijn met mijn blogs over kanker en doodgaan. Waar zijn ze bang voor? Een meisje van 16?

Als ik kijk naar hoe Greta haar boodschap brengt, dan zie ik de verschijnselen van haar Aspergersyndroom. Voor wie het niet kent, hier: ‘Ze vermijden vaak oogcontact. Ze hebben moeite om sociale regels te begrijpen en te volgen. Ze sluiten zich vaak af voor de buitenwereld. Mensen met Asperger hebben moeite om indirecte, non-verbale taal te begrijpen, bijvoorbeeld gezegden, gebaren of gezichtsuitdrukkingen. Mensen met Asperger hebben vaak interesse voor maar één of twee voorwerpen, activiteiten of gedachten. Ze kunnen eindeloos hetzelfde doen.’

Ja, je kijkt naar een ander mens, dat zich anders gedraagt dan jezelf, dat gedrag vertoont dat je niet helemaal begrijpt. Daar zal je je in een veelkleurige samenleving toch overheen moeten kunnen zetten. En dat gedrag begrijp je misschien niet helemaal, maar de boodschap is toch bijzonder helder. Waarom moet Greta eerst bewijzen dat ze niet ‘vals’ is? Zelf zegt Greta over haar aandoening, dat het ook haar kracht is omdat ze dingen zegt zonder zich te laten leiden door sociale conventies. Greta Thunberg is geen knuffeldier en iedereen die denkt dat volwassenen haar getraind hebben om een ongemakkelijke boodschap over te brengen door op het gemoed van ‘grote’ mensen te werken heeft het lelijk mis. Ze hoeft ook geen knuffeldier te zijn om te zeggen: ‘Geen loze woorden meer, wij kinderen kunnen niet langer wachten.’ Dat zou valse sentimentaliteit zijn.

Ze is geen troetelkind, maar een prijsvechter van 16, de leeftijd waarop kinderen beginnen in te zien dat de belofte van ouders en hun generatiegenoten dat alles wat bedreigend is vanzelf weer goed komt niet altijd klopt. Het is de generatie van de mensen die levenservaring hebben en iets wijs lijken te blaten als ze zeggen dat we niet overhaast te werk moeten gaan en te wachten tot de storm overwaait. Hun levenservaring is gebaseerd op het idee dat er voor alles vanzelf een oplossing komt. Maar dat is niet zo. Ik herinner mezelf op 16 jarige leeftijd. Ik begreep prima dat die oorlog in Vietnam niet klopte. Daar hoefde ik de leeftijd van onverschilligheid niet voor te bereiken. Dat Greta uit een milieu komt van ouders die zich zorgen maken over de toekomst is toch geen bewijs dat Greta’s boodschap vals is. Dat is alleen maar positief lijkt me. Als dat wel een probleem zou zijn, dan is alles wat onze kinderen van zestien zeggen vals en overbodig.

Er moet een reden zijn waarom zoveel mensen op Greta Thunberg reageren. Haar boodschap gaat ons allen aan. Het gaat niet om de goeden en de kwaden. Met veel te veel mensen hebben we ons alles op aarde toegeëigend, van hulpbronnen tot oerwouden, van het schone water tot de lucht die we inademen. Dat loopt een keer vast en ‘Grenzen aan de groei’ het rapport van Rome of later ‘An unconvenient Truth’ van Al Gore hielpen niet echt. We zijn de elfde plaag in het Bijbelse verhaal over de Farao die niet wilde luisteren geworden.

Als we de lasten en het onderhoud van onze aarde echter netjes delen is er genoeg ruimte voor iedereen. Er is genoeg voor onze dagelijkse behoeften en een ‘klein leven’ valt gemakkelijker te onderhouden. Maar alle pleziertjes, gemaksbehoeften, de vraag naar steeds maar nieuwe modes, steeds nieuwe bestemmingen, nieuwe behandelingen van ons grote verdriet zorgt ervoor dat we voor vijf leven, soms voor tien zelfs, maar soms ook voor twee. We moeten veranderen en het is niet voldoende als we dat in ons eentje doen. Dat is op zich wel goed, maar daarmee redden we het niet. Wat er gebeurt als we naar de boodschap van Greta Thunberg kijken is dat we bang worden omdat we in de spiegel kijken. Het is de angst een leefstijl te verliezen die onze identiteit bepaalt, onze zekerheid dat we weten wie we zijn. Zonder enige gêne zegt Greta Thunberg tegen de politici die in New York bijeen zijn en daar onze belangen vertegenwoordigen ‘Ga je schamen’. Dat willen we niet, want we willen graag aan de goede kant van de geschiedenis staan.

Op z’n Aspergers zou ik daaraan toe willen voegen: ‘Laten we niet zeiken over dat meisje van 16, maar het boetekleed aantrekken en er gvrdm snel werk van maken.’


Laatste publicatie van IvanWolffers

  • Broer van God

    Oktober 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (203)