2.432
47

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Bange bazen en baasjes willen de selfiestick verbieden

De attitude tegenover uitvindingen als de selfiestick vormen een uitstekende lakmoesproef om autoriteiten te beoordelen

Sommige oplossingen liggen zo voor de hand dat iedereen er overheen kijkt. Je moet dan ook een genie zijn om er op te komen. Vele beschavingen bloeiden op en gingen ten onder voor een onbekende er – in de zestiende eeuw – o de knoop en het bijbehorende knoopsgat ontwikkelde.

De selfiestick is ook zo’n uitvinding. Hij vormt een heel voor de hand liggende aanvulling op de mobiele telefoon die tegelijk een fototoestel is. Je vraagt je af waarom niemand er eerder op kwam omdat we al dik anderhalve eeuw statieven kennen. Het antwoord is duidelijk: de mensheid moest wachten op het soort ingeving dat men in het Engels a flash of genius noemt. Maar dan gaat het ook snel: als een vernieuwing écht een verbetering is, wordt ze overal meteen omhelsd en toegepast.

Cassavewortel
Een mooi voorbeeld is de cassavewortel, die in Zuid-Amerika al zeker vijfduizend jaar wordt verbouwd nadat iemand had vastgesteld. dat je het dodelijke gif er volledig uit kunt koken. Je mag die onbekende indiaan gerust op één lijn stellen met Einstein als het om historische betekenis gaat: de cassave werd een wezenlijk element in de voedselvoorziening. Na de ontdekking van Amerika begon dit godsgeschenk. een triomftocht door Afrika en Azië. Zelfs de Papoea’s van Nieuw Guinea gingen tot de teelt over lang voordat zij regelmatig contact hadden met de rest van de wereld. Daar waren geen grootse campagnes of reclame-acties voor nodig. Dat ging vanzelf. Net als nu met de selfiestick.

Geijkte patronen
Toch staat niet iedereen te juichen als er iets wezenlijks aan het bestaan wordt toegevoegd. In het bijzonder bazen en baasjes zien daarin een bedreiging. De nieuwe uitvinding doorbreekt geijkte patronen. Daar zijn ze allergisch voor. De reactie van overheden en boven ons gestelden op nieuwe uitvindingen brengt hun ware aard naar voren. Staan zij open voor hun tijd of leven ze vanuit een gesloten wereldbeeld dat geen inbreuken duldt op de bestaande gang van zaken? Bezorgde gemeentebesturen eisten ooit dat aan elke auto een lopende man met een rode vlag zou vooraf gaan.

Heftige actie tegen stripverhalen
In de eerste jaren na de bevrijding voerde het ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen heftige actie tegen stripverhalen omdat die de leeslust en daarmee de cultuur zouden ondermijnen. In de jaren negentig trachtten afdelingshoofden massaal het internet uit hun kantoren weg te houden omdat anders het personeel teveel van het werk gehouden zou worden. En nog steeds treft men openbare gelegenheden aan waar het mobieltje niet welkom is. Meestal gaat zulk een actie tegen het nieuwe gepaard met het scheppen van een angstklimaat: de uitvinding is gevaarlijk.

Verslaving
De uitvinding leidt tot verslaving. Je gaat er op den duur dood aan. Ze is een wapen. Ze wekt agressie in de hand. Ze leidt af van de wezenlijke zaken in het leven. Ze veroorzaakt overlast. Ze symboliseert de ontworteling van de jeugd.

Museumdirecteuren en organisatoren van popfestivals hebben de selfiestick in de ban gedaan. Daarmee diskwalificeren ze zichzelf: ze leiden aan benauwdheid voor heden en toekomst . Ze houden krampachtig vast aan het oude.

Selfiestickhaat
In dit licht bezien hebben het Lowlandfestival en het Amsterdamse Stedelijk Museum met hun selfiestickhaat aan zelfontmaskering gedaan. Zij staan in de traditie van het Atheense bestuur dat Socrates dwong de gifbeker te ledigen omdat hij de jeugd zou bederven. De attitude tegenover uitvindingen als de selfiestick vormen een uitstekende lakmoesproef om autoriteiten te beoordelen.

Kunnen ze de eenentwintigste eeuw aan of verergeren zij onze problemen met niet langer relevante angsten en de recepten van een voorbije tijd? Ga naar hun heilige hallen en maak selfies met uw stick. Dan kunt u zelf antwoord geven op die vraag.

Beluister dit opiniestuk hier 


Volg Han ook op Twitter

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (47)