433
22

Journalist

Erwin Lamme heeft HBO-communicatiesystemen gestudeerd. Daarna heeft hij diverse banen gehad, onder andere als redacteur bij Veronica Magazine. Tegenwoordig werkt hij voor de Gooi- en Eemlander.

Brussel moet de nationale democratie niet vervangen maar aanvullen

De drie problemen – een incomplete muntunie, gebrek aan slagvaardigheid en gebrek aan democratie – kunnen opgelost worden door van de EU een federaal bestuur te maken

Brussel moet de nationale democratie niet vervangen maar aanvullen
Momenteel gaan er in de EU veel geluiden op voor een federale EU. Zowel Barroso, Van Rompuy als Schulz willen meer centralisme en meer democratie. Dit lijkt me een gezonde ontwikkeling. Maar het bouwen aan een betere EU moet wel bedachtzaam gebeuren.

Nu de eurocrisis over zijn dieptepunt lijkt, kan er wat betreft Europa weer nagedacht worden over de toekomst van de Europese Unie. De huidige EU is deels succesvol te noemen aangezien 27 landen redelijk succesvol samenwerken op het gebied van de douane, de interne markt, handel, visserij en milieu. Verder is de EU een waardengemeenschap waarin de lidstaten waarden delen als democratie, vrijheid en mensenrechten. Europa is door de EU een stabiel continent geworden waarin geen ruimte meer is voor dictatuur, doodstraf en onderdrukking.

Maar de EU vertoont ook een aantal gebreken. De muntunie is een project met fouten. De grootste fout is misschien wel dat er geen orgaan was om het groei- en stabiliteitspact te handhaven. Zodoende kon de schuld van Griekenland oplopen tot 160% van het BNP, waardoor Griekenland zwaar in de problemen kwam en gered moest worden. Als gevolg hiervan ontstonden er twijfels over de euro en ontstond de eurocrisis. De EU slaagde er aanvankelijk niet in het Griekse brandje te blussen omdat 17 regeringsleiders van de eurolanden niet verder kwamen dan een waterig compromis.

Dat brengt me op het tweede gebrek van de EU, en dat is een gebrek aan slagvaardigheid. In de huidige situatie telt de EU eigenlijk 27 kapiteins en de eurozone telt 17 kapiteins. Dit maakt het oplossen van economische crises erg complex. Tijdens het dieptepunt van de eurocrisis kwamen noord en zuid Europa zelfs compleet tegenover elkaar te staan.

Het derde gebrek van de Europese Unie is dat zij te weinig democratisch is. In de huidige situatie bepalen de ongekozen Commissie en Raad het beleid dat vervolgens door respectievelijk het Europees parlement en het nationale parlement eventueel aangenomen wordt. Maar in dit proces wordt de kiezer grotendeels gepasseerd. De 500 miljoen EU-inwoners hebben immers nauwelijks een stem gehad in zaken als het EFSF, het ESM en het nieuwe begrotingspact aangezien deze zaken niet in verkiezingsprogramma’s stonden.

Deze drie problemen – een incomplete muntunie, gebrek aan slagvaardigheid en gebrek aan democratie – kunnen opgelost worden door van de EU een federaal bestuur te maken op basis van presidentsverkiezingen. Zo’n gekozen federale regering betekent dat er een centraal bestuur is bovenop de nationale democratieën met hun eigen bevoegdheden. Zodoende wordt de EU sterker en democratischer, en kunnen crises makkelijker opgelost worden.

Maar het lijkt tegelijk onwenselijk dat de EU de nationale democratie vervangt. De nationale democratieën in Europa functioneren over het algemeen prima en de verschillen tussen Europese landen zijn groot. De EU moet daarom de nationale democratie niet vervangen maar aanvullen. De EU moet zich blijven houden aan haar eigen beginsel van subsidiariteit: alles wat de lidstaten beter zelf kunnen organiseren moeten ze zelf blijven organiseren. De EU moet zich redelijkerwijs beperken tot grensoverschrijdende zaken zoals de euro, de interne markt, milieu en klimaat, defensie en de buitengrenzen. De EU moet er vooral zijn om de vrede, welvaart, mensenrechten en veiligheid te bevorderen. De rest moet zijn aan de lidstaten.

In 1946 pleitte Winston Churchill al voor een federaal Europa. Hij eindigde een toespraak in Zürich met de volgende woorden: “Wat dat geneesmiddel is? Het bestaat uit het hervormen van de Europese familie, haar een nieuwe structuur te geven, die haar veroorlooft te leven en te geloven in vrede, veiligheid en vrijheid. Wij moeten een soort van Verenigde Staten van Europa scheppen.” Churchill had gelijk, vooral met de woorden ‘een soort’. Europa moet geen kopie worden van de VS, maar doet er goed aan zijn eigen dynamiek te volgen. Dat betekent logischerwijs dat de EU federaal wordt maar zich beperkt tot grensoverschrijdende kerntaken. Zo ontstaat een sterke Europese democratie en blijft de nationale democratie grotendeels behouden.

Geef een reactie

Laatste reacties (22)