13.703
243

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Cliteur en Baudet geloven niet in de kracht van de westerse cultuur

Als de kinderen op school dood worden gegooid met verhalen over de voortreffelijkheid van eigen land, volk en cultuur is er iets ernstig mis. Dan mankeert het aan innerlijke kracht

Professor Paul Cliteur, die doffe steen aan de kroon van de Leidse universiteit, heeft op TPO.nl een merkwaardig artikel gepubliceerd. Het is hier en daar zo over the top dat sommigen het voor een pastiche aanzien op politiek correcte columns,  maar zo zit het stuk niet in elkaar. Cliteur is volstrekt serieus.

Paul Cliteur
cc-foto: Vera de Kok

In de meeste gevallen volgt de leerling de meester maar hier is het omgekeerde het geval want de professor betoont zich een epigoon van zijn student Thierry Baudet. Deze maakte furore met de term oikofobie, de afkeer die bij blanke smaakmakers zou bestaan ten opzichte van de cultuur uit hun geboorteland. Nu komt Cliteur aanzetten met occidentofobie, de haat van de westerse intelligentsia tegen de verworvenheden van hun eigen erfgoed. Dat zijn volgens hem de klassieke oudheid, de vermenging van de filosofie uit die tijd met christendom in de middeleeuwen, en tenslotte de verlichting met haar wetenschappelijke revoluties, haar  mensenrechten en haar secularisering. Dit alles wordt volgens Cliteur ondermijnd door de nadruk die zoveel publicisten leggen op negatieve verschijnselen zoals kolonialisme, slavernij en de beide wereldoorlogen.

In het onderwijs zouden juist de positieve kanten van de westerse beschaving benadrukt moeten worden want hier zijn de mensen rijker en gelukkiger dan in de rest van de wereld. Daarom wordt het ook belegerd door migranten. Professor Cliteur vraagt zich zelfs af of occidentofobie niet strafbaar hoort te zijn . Hij stelt ons een  jongetje ten voorbeeld, door hem op een Ghanees strand ontmoet. “Ghana is sweet as a mango“, zei het mannetje  en nou denkt Cliteur dat alle kindertjes daar dat op school krijgen ingeprent.

Mind you, dit is de voorzitter van de Raad van Advies van de partij die de brutaliteit heeft om zich Forum voor Democratie te noemen. Maar die bal laat ik liggen. Ernstiger is het geringe vertrouwen dat Cliteur heeft in de veerkracht en het karakter van de westerse cultuur waarin hij is opgegroeid en die hij beweert op zijn katheder hoog te houden.

Inderdaad leren kinderen – als het goed is – op onze scholen niet dat zij in de beste van alle werelden wonen. Zij maken wel kennis met de verworvenheden van onze westerse beschaving. Zij leren daarvan ook de historische achtergronden kennen. Daarnaast is er ruimte voor de zwarte bladzijden van onze geschiedenis. Er zijn nog maar weinig Nederlanders die niet geloven in het morele gelijk van de Indonesische vrijheidsstrijders. Wij weten dat de moderne westerse beschaving niet alleen de democratie heeft voortgebracht maar ook Auschwitz. Wij maken er geen geheim van dat de verlichting naast de mensenrechten ook de grondslagen baarde  voor de meest totalitaire dictatoriale systemen uit de wereldgeschiedenis. En allerlei vormen van racisme. Naar zulke onderwerpen wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. De resultaten komen in veel boeken en artikelen naar buiten. Zij liggen ten grondslag aan een levendig maatschappelijk debat. Daarbij vragen wij ons in het westen af, hoe we deze zwarte kanten van onze cultuur in ons denken een passende plaats kunnen geven.

Daaruit blijkt niet de zwakte maar juist de kracht van de westerse beschaving. Wij hoeven elkaar en onze kinderen niet in te prenten hoe geweldig en hoe uniek wij niet zijn. Dat is wel noodzakelijk in godsdienstige dwangstaten zoals Saoedi-Arabië en  Iran. Of überhaupt waar regeringen er veel minder dan hier in slagen welvaart en min of meer verdelende rechtvaardigheid tot stand te brengen. Als de kinderen op school dood worden gegooid met verhalen over de voortreffelijkheid van eigen land, volk en cultuur is er iets ernstig mis. Dan staat zo’n cultuur op lemen voeten. Dan moet er iets overschreeuwd worden. Dan mankeert het aan innerlijke kracht.

Cliteur en zijn geestverwanten – van wie Baudet nu de bekendste is – geloven kennelijk niet in deze kracht van de westerse cultuur. Anders kwamen ze niet met bizarre termen aanzetten als oikofobie en occidentofobie. Het sterkste punt van de westerse cultuur is nota bene dat ze haar eigen uitgangspunten ter discussie durft te stellen. Dat is in de rest van de wereld buitengewoon zeldzaam. Maar voor mensen die dat aandurven, heeft Cliteur blijkens zijn artikel op TPO.nl een meldpunt in gedachten. Hij wil een kliklijn.

Het is duidelijk: Cliteur is het geloof in de kracht van de westerse cultuur verloren. Hij wil die in de kern aantasten en vervangen door een soort chauvinistisch “kijk ons  de waarheid eens in pacht hebben”, zoals dit bestaat in Riyad, Teheran of meer obscurantistische kringen te Karachi en Lahore. Baudet denkt er blijkens zijn oikofobie-frames niet anders over.

Zij zijn zelf de mijnenleggers onder het uitgangspunt dat de westerse cultuur tot zo’n succes heeft gemaakt: je mag alles en iedereen kritisch bevragen. Niemand of niets is heilig. Wij hebben de moed om onze zwarte kanten onder ogen te zien.

Gelukkig geloven de meeste mensen nog wel in de kracht van de westerse beschaving. Zij weten dat Baudet en Cliteur allebei de baard dragen van de valse profeet.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Bruid van de Maas

    Rotterdam van de prehistorie tot nu

    maart 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (243)