700
1

Hoogleraar kunst en economie (UVU/ HKU)

Giep Hagoort (1948) is hoogleraar kunst en economie aan de Universiteit Utrecht/HKU. Hij introduceerde in 1992 het begrip Cultureel ondernemerschap. Het is oprichter-dean van de private Amsterdam School of Amsterdam. Zijn nieuwste boek gaat over samenwerkingsverbanden in de culturele sector (Cooperate. The Creative Normal, Eburon 2016). Vanaf 2014 leidt hij ERTNAM, European Research and Training Network on Art Management dat in 2017 lezingen en workshops verzorgde in Cagliari (Italië), Exeter (UK) en Moskou.

Coronische gesprekken (XIII)

Als je het woord multicultureel zo haat, waarom rot je dan niet op?

cc-foto: Ted Eytan

Ik miste je.  Vind je die anti-racisme demonstratie in coronatijd niet belangrijk?

Ik wil het er niet over hebben. Maar jij bent de zoveelste die het me vraagt. Heel kort dan.
Nee, ik heb geen coronaverschijnselen. Maar ik heb gekozen voor een individueel protest. Ik kan niet tegen al die huichelachtigheid om me heen.
Al zeker dertig jaar strijden we voor een inclusieve culturele sector. Willen we dat musea ook de andere bladzijden van onze geschiedenis belichten. Vinden we het belangrijk dat zwarte kunstenaars op de gesubsidieerde podia hun kunsten kunnen vertonen. En wat kreeg je naar je hoofd geslingerd?

Hou toch op. Alle kranten staan er vol van. Nog nooit hebben zoveel zwarte artiesten hun zegje kunnen doen. Er is nu een wereldwijde anti-racisme beweging aan de gang, van zwart én wit. En jij zit thuis te miezemauzen. Zelfs de premier heeft Zwarte Piet in het defensief gedrongen.

Dat bedoel ik nou. Eerst is Zwarte Piet volgens hem Hollands en zwart, en nu is het opeens pijnlijk voor onze kindertjes. Het is met alle winden meewaaien. Weet je wat we zo’n paar jaar geleden nog hoorden? Het gaat niet om kleur maar om kwaliteit. Er zijn geen goede kandidaten vanuit die hoek. En nog erger: hou nou toch op met dat biculturele gezeur, zo gedateerd. Code culturele diversiteit? Bij oud vuil. En nu staat iedereen te juichen. Maar denk je dat er echt iets zal veranderen? Maak maar een foto van het kabinet, van de colleges van B&W, van de colleges van bestuur, van de schoonmakers, van de theatertableaus. En maak zulke foto’s over 10 jaar nog eens. Zie je dan kleurverschil op basis van inclusiviteit? Nou dan.

Ik vind het fantastisch, 5.000 demonstranten op de Dam. Maar de huichelachtigheid van de mainstream vind ik gewoon stuitend. Wie heeft ervoor gezorgd dat de rechtspopulisten – gericht op het eigen volk eerst –  zo populair konden worden? Nou jij weer.

Ken je het verhaal van het glas? Is het half vol of half leeg? Ik zie het glas nu voller lopen. Een fantastisch momentum. Maar goed, blijf jij maar thuis. Hier heb ik zelf echt geen zin in. En hoe ziet dat persoonlijk protest er dan uit?

Ik heb net een stuk karton achter het raam gehangen met de tekst ‘Bestrijd racisme eerst in jezelf’. Jaren geleden heb ik kennis gemaakt met de teksten van Ben Okri, een schrijver uit Nigeria. Bijvoorbeeld over Othello, een theatertekst van Shakespeare. Terwijl in gans theaterland Othello – de Moor, werd gespeeld door een zwart geschoenpoetste witte acteur, legde Okri uit dat het hier gaat om een zwarte vreemdeling in een vijandige, opportunistische witte omgeving. Zo’n duiding werd niet gehoord of werd belachelijk gemaakt. Nee, het gaat niet om de multiculturele samenleving. Nee, het gaat louter om menselijke hartstochten, los van zwart of wit, etc., etc. Ik herlees nu Okri en werk verder aan een herziening van mijn essay over de premier met een nieuwe titel ‘Als je het woord multicultureel zo haat, waarom rot je dan niet op?’.

Zo, dat is heftig. Ik weet nog dat hij inderdaad in Zomergasten zijn haat uitsprak over het woord multicultureel. Grote kans dat hij dat nu ook die opmerking gaat intrekken. Uiteindelijk is er dan toch veel bereikt.
Wanneer breng je het essay uit?

Ik wacht even tot alle aandacht in de mainstream weer uitgaat naar de politieke leiders van extreemrechts.

U bent door de gemeente ingeschakeld voor een postcoronanormalisatie?

Dat is juist ja. De verhoudingen zijn na de demonstratie op de Dam volledig gepolariseerd. De gemeente is van oordeel dat ze naar een gemeenschappelijke nieuwe normaal moet streven. Ons bureau is gespecialiseerd in postcoronanormaalprocessen op basis van evidence based research.

Kunt u aangeven hoe u te werk gaat?

Even terug. Een deel van de polarisatie ligt in het feit dat de media zelf met analyses komen en daarop vervolgens labels plakken. Deze labels versterken onbedoeld de polarisatie. Neem bijvoorbeeld sportmetaforen. De burgemeester zou niet moeten boksen maar judoën. Er is daarvoor geen wetenschappelijk bewijs te vinden. Je hebt ook vriendelijke bokspartijtjes en meedogenloze judogrepen. Het is onze taak om de angels uit de polarisatie te framen. We spreken af met partijen dat ze krachttermen niet meer moeten gebruiken. U moet dan in dit geval denken aan woorden als inschattingsfout, rechts, eigen verantwoordelijkheid, motie van wantrouwen, gekrengd voelen en dat mens.

Waarom zouden partijen met u willen samenwerken? De tegenstellingen zijn toch politiek. Hoogstens kunnen verkiezingen uitkomst bieden.

Verkiezingen houden? Wij vallen niet terug op oude reflexen. Natuurlijk zijn verkiezingen op zich belangrijk. Maar nu gaat het om polarisatie binnen één ecosysteem. U moet beseffen dat alle partijen erg beschadigd zijn. Vooral de oppositie. Stel: u bent oppositie en u dient een motie van wantrouwen tegen de burgemeester in. U zegt naar buiten toe dat het gaat om corona maar binnen uw yurt zet u in op een onvervalste anti-antiracisme koers. De motie haalt het vervolgens niet waardoor u acuut in een existentiële crisis komt te verkeren. Immers u hebt uw eigen missie niet gerealiseerd, u loopt reputatieschade op en uw slagkracht is verdampt. Onze aanpak geeft u als oppositie dan een geloofwaardige exit.

En hoe staat het met de burgemeester en de gemeenteraad zelf? Dat zijn dan toch de belangrijkste spelers?

Op de tweede plaats komt de gemeenteraad. Door de buitenwacht wordt de raad nu gezien als een verzameling losers. De interne verhoudingen zijn verziekt en kunnen het gehele apparaat lamleggen. Juist in zo’n situatie is het belangrijk nieuwe helden te ontdekken. Fractieleiders laten plaatsmaken voor jong talent. Natuurlijk moet daar wat tegenover staan. Maar daarover kan ik verder geen mededelingen doen om de processen niet te verstoren.

In zo’n arena is de burgemeester dan een schietschijf. Hij, en in dit geval zij, kan geen goed meer doen. Hoe stuurt u dan aan op vervanging. Waar vindt u een nieuwe heldin?

Vervanging? Dat is beslist niet onze aanpak. Een burgemeester krijgt bij aantreden het volle vertrouwen van de raad, althans van een meerderheid. Bij aantoonbare beschadiging focussen we op het versterken van bestuurlijke vaardigheden. We oefenen heel veel in het gebruik van apps. Tekst is cruciaal: niet joviaal zijn, geen vertrouwelijke uitlatingen doen. En nooit eindigen met een gerichte vraag want dat is een teken van zwakte. Altijd rekening houden met de WOB. We letten daarbij ook heel erg op kleding en de te dragen attributen. Denk daarbij aan al die selfies die op internet verschijnen. Een donker pak voor mannen maar geen stropdas en geen wit overhemd. Altijd je ambtsketen om, maar wel losjes. Niet al te strak geknipt. Bij vrouwen ligt het veel moeilijker omdat de media vaak seksistisch zijn in hun observaties. Kijk wat Hillary is overkomen. In deze lastige stad wordt bij een vrouw als burgemeester door ons puur maatwerk geleverd.

U bedoelt Hillary Cinton. Bent u ook in het buitenland actief, bijvoorbeeld in Washington?

Zeker, maar daar kan ik begrijpelijkerwijs niets over zeggen. Alleen misschien dit. De verhoudingen rond het Witte Huis zijn volledig gepolariseerd, mede door het coronavirus, Ook in de oval office is het oorlog. Ons bureau aldaar geeft nu eerst de president een training om bepaalde woorden niet meer te gebruiken. Dit als eerste stap. En dan moet u denken aan: chloor, wit, fakenews, Kim Jong-un en herverkiezing. Probleem is wel dat linguïstiek gezien het externe taalniveau van deze president schoolgrammaticaal overeenkomt met een 10-jarige, opgegroeid in een vastgoed milieu.

Dus veel ruimte hebben we niet.

We gaan een superklein coronabeestje knutselen

Ja Lucas.

Juf, vandaag komt oma weer uit het ziekenhuis. Oma is heel erg ziek geweest en heeft heel veel gehoest. Maar nu is oma beter. Over een paar daagjes gaan papa, mama, Foetsie en ik naar oma toe. Met koek en bamihapjes.

Wat fijn Lucas. Is Foetsie je zusje?

Nee, dat is onze hond. Maar die heeft niet gehoest.

Luister kinderen. Vandaag gaan we knutselen met papier. Je mag je eigen coronabeestje knutselen. Weten jullie nog dat het virusbeestje heel klein is? We kunnen het niet zien. Maar we kunnen hem wel knutselen.

Ja Levi.

Juf, mag je ook een liedje zingen. Mijn papa zingt de hele dag met ons ‘Corona, corona, corona’.

Dat doen we een ander keertje, Levi. Gaan jullie naar de knutselhoek en neem de papiertjes en een schaar mee. Plus de lijmpot. En je eigen schortje voor doen. Je mag zelf kiezen wat je wil knutselen maar het moet heel klein zijn.

Ja, Julia.

Juf, kan een coronabeestje ook lief zijn? Kun je verstoppertje met hem spelen. Of tikkertje. Of carnaval?

Dat is heel moeilijk Julia,  omdat het beestje heel klein is. Het coronabeestje komt van heel ver maar houdt wel van mensen. Maar jullie weten dat het beestje ook heel besmettelijk is en daar worden mensen erg ziek van, zoals de oma van Lucas. Hij coronabeestje heeft een hele lange reis gemaakt. Hoe lang denken jullie dat de reis geduurd heeft?

Ja Emma.

Juf, dat weten we toch niet want we kunnen het beestje niet goed zien. Misschien komt het beestje van Mars of de maan, of uit China en dan duurt de reis heel lang. Mijn mama zegt dat we samen heel lief voor elkaar moeten zijn. Dan wordt het beestje jaloers en wil het niet meer bij ons zijn.
Ik ga een mugje knutselen.

 

Heel goed Emma. Als we klaar zijn zetten we alle beestjes op een tafeltje bij elkaar. Ons eigen coronastalletje. Als je naar huis gaat, mag je het beestje meenemen als cadeautje voor je opa of oma.

Ja, Najib.

Juf, we gaan dit jaar niet op vakantie naar mijn opa in Marokko. Mijn vader zegt dat het gevaarlijk is. En dat wij niet opgehaald worden door een vliegtuig als mijn moeder moet hoesten.
Ik wil een miertje knutselen. Ik vind miertjes niet leuk.

Prima Najib. Dan is het knutselmiertje een cadeautje voor je vader of moeder. Goed kinderen, naar de knutselhoek en pak je spulletjes. Maar wat gaan we eerst doen?

Coronabeestje verrassen – handjes wassen!!! Coronabeestje verrassen – handjes wassen!!!

Dit is de laatste aflevering in deze serie.

Geef een reactie

Laatste reactie