2.054
24

Econoom

David Hollanders (1978) doceert finance aan de Universiteit van Tilburg

CPB-rapport politieke aanval op werknemersrechten

Nederland moet en zal een lagelonenland worden met weinig belasting op kapitaal en minder ontslagbescherming

Het CPB bepleit in een recent rapport ‘Langdurige werkloosheid: Afwachten en hervormen’ lagere lonen voor oudere werknemers, lagere uitkeringen en ontslagrechtvermindering. Het (naar wordt beweerd) beoogde effect zou minder werkloosheid zijn, met name onder ouderen.

De voorgestelde maatregelen vinden geen steun in de economische wetenschap, zoals het CPB zelf in 2007 al onderkende. Daarbij komt dat de werkloosheid direct gevolg is van bezuinigingen, waarover het CPB zwijgt. Het doel is dan ook politiek. Het CPB is al een aantal jaren bezig werknemersrechten te ondermijnen.

Maar eerst de economische motivatie. Sinds 2008 is de werkloosheid toegenomen, zowel in Nederland als in de eurozone. Elementaire logica wil dat de toegenomen werkloosheid niet het gevolg kan zijn van een ‘rigide’ arbeidsmarkt, simpelweg omdat deze in 2008 niet plotseling is veranderd (en sindsdien juist is ‘versoepeld’ met de Participatiewet).

Waarom is de werkloosheid dan wel toegenomen? In één woord: bezuinigingen. Deze zijn doorgevoerd op instigatie van de Europese Commissie. Oud-CPB directeur Teulings waarschuwde in 2012 in de Financial Times dat dit zou leiden tot werkloosheid:

immediate austerity measures would aggravate the recession. Recent research suggests that the short-run negative effects of austerity measures tend to be higher than we previously thought.

Dat hebben de Grieken en Spanjaarden maar ook Nederlanders geweten. In de VS is er daarentegen minder bezuinigd en is de werkloosheid inderdaad minder groot. Het CPB zwijgt over het nefaste effect van bezuinigingen. Het negeert de olifant in de kamer en richt zich op zogenoemde ‘arbeidsmarkthervormingen’.

Gesteld wordt dat deze leiden tot lagere werkloosheid op lange termijn. Klopt het dan in elk geval dat de werkloosheid op langere termijn vermindert? In elk geval zijn ‘hervormingen’ geen noodzakelijke voorwaarde. De periode met de meeste ontslagrechtbescherming -1945-1975- was ook de periode met de hoogste werkgelegenheid. In 2007 stelden CPB-medewerkers in een doorwrocht artikel in TPEdigitaal, ‘Economie van ontslagrechtbescherming: lessen voor Nederland’, te concluderen dat minder ontslagrechtbescherming vooral leidt tot meer doorstroming, dat is neoliberaals voor opvoering van de cyclus flexcontract-werkloos-flexcontract. Overigens concludeerde het: “Veel beweringen over het saldo effect van ontslagbescherming op bijvoorbeeld werkgelegenheid en productiviteit lijken dan ook met name een reflectie van de prior van de onderzoeker.” Cruciaal is dus de ‘prior’, oftewel het vooroordeel.

De vooroordelen van het CPB zijn overduidelijk. Het vooroordeel is dat ouderen teveel verdienen; maar de meeste loonschalen bevatten maximaal twaalf treden en verreweg de meeste werknemers bereiken dus voor hun 50e hun maximumloon. Het zijn vooral directeuren die steeds meer gaan verdienen, maar het CPB pleit dan weer niet voor normering topsalarissen. Het andere vooroordeel is dat ontslagrechtbescherming slecht is. Bescherming van crediteuren, zoals bij bankreddingen, wordt daarentegen weer toegejuicht. Kortom, Nederland moet en zal een lagelonenland worden met weinig belasting op kapitaal en minder ontslagbescherming. 

Het is volstrekt ongeloofwaardig dat het CPB begaan is met de werkloosheid. Als het dat werkelijk was, dan zou het niet werklozen kastijden maar het ministerie van Financiën dat al jaren voor bezuinigingen pleit (daarbij een uitzondering makend voor bankreddingen).

Het doel is dan ook politiek. Zwijgen over bezuinigingen, over bankreddingen, over het belastingparadijs dat Nederland voor grootbedrijven is en het sprookje erin hameren dat werknemers teveel verdienen, te veel beschermd worden. Zelfs als elementaire logica, de geschiedenis en eigen onderzoek anders uitwijzen. Dat is geen onderzoek, zoals het CPB de eigen taakstelling noemt. Dat is onversneden ideologie.

Geef een reactie

Laatste reacties (24)