3.173
78

eindredacteur Joop

Francisco van Jole is journalist en eindredacteur van Joop.
Verder is hij politiek commentator bij De Nieuws BV en presentator van Draad, een politieke talkshow in Arminius te Rotterdam.

De bevrijdende lach

Tja, daar sta je dan geconfronteerd met een nieuwe werkelijkheid.

De VARA bestaat dit jaar 85 jaar. In dat kader heeft de redactie van Joop een aantal mensen gevraagd om een fragment te kiezen uit het rijke VARA-verleden, waarvan zij vinden dat het vandaag de dag nog steeds relevant is. Vandaag deel 6 door Francisco van Jole.

Get Microsoft Silverlight
Of bekijk de flash versie.

‘Meneer Jongejan, wat was nou uw éérste gedachte toen uw dochter thuis kwam met een donkere vriend?’ Met die vraag van Sonja Barend begint een fragment uit haar legendarische talkshow.

Het is 1983. Zo’n tien jaar eerder was er, kort voor de onafhankelijkheid van Suriname, een grote groep Surinamers naar Nederland gekomen. Daardoor werd het land geconfronteerd met een kwestie die in 1967 zo treffend werd uitgebeeld in de Amerikaanse film ‘Guess who’s coming to dinner’. De blanke dochter die thuiskomt met een zwarte vriend.

Wat opvalt aan het fragment is de kwetsbaarheid van iedereen die deelneemt aan het gesprek. En de hoeveelheid zelfspot. Tja, daar sta je dan geconfronteerd met een nieuwe werkelijkheid. Meneer Jongejan vertelt er over alsof net iemand de geërfde Ming-vaas aan stukken heeft laten vallen en hij zich afvraagt of secondenlijm nog wat kan uitrichten. Er wordt hard gelachen, een bevrijdende lach.
Wat ontbreekt in het gesprek is puur racisme en wat daarmee gepaard gaat: rancune, stereotype verdachtmaking. Die vileine weerstand was er natuurlijk wel. Want die is er altijd als culturen samenkomen. Ik kan me nog herinneren dat het taboe was om als protestant te trouwen met een katholiek: ‘Twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen’, luidde de volkswijsheid. Voor huidskleuren was dat later niet anders.

Bij de komst van Surinamers was de weerstand ‘op straat’ waarschijnlijk net zo groot als nu de afkeer van moslims. Weekblad Panorama deelde spottend bumperstickers uit met de tekst  ‘Mijn dochter mag met een neger trouwen’. Mijn Surinaamse geschiedenisleraar plakte er prompt een achter op zijn auto. Zo was de cirkel rond. 

De haat is niet te zien in dit fragment. Was die er wel aan toegevoegd dan had het gesprek nooit zo kwetsbaar kunnen verlopen, dan waren de stellingen betrokken. Dan was het gesprek ontdaan van zijn meest menselijke kant. En was er vooral minder te lachen geweest.

Geef een reactie

Laatste reacties (78)