3.429
62

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

De Bijbel zegt het al: scheld de schulden kwijt en begin met een schone lei

De joden van weleer wisten het wel: niemand is gediend bij een schuldenberg die toch nooit zal worden afbetaald.

Volgens het IMF staan we aan de vooravond van de ernstigste economische ineenstorting sinds 1929. Misschien is dat nog te optimistisch gedacht. Het is nog nooit voorgekomen dat landen ongeveer tezelfdertijd hun economie op slot draaiden. Ze weten wel waar ze begonnen maar niet waar ze terechtkomen.

cc-foto: Olya Adamovich

De meeste regeringen proberen door het verstrekken van ongekend hoge leningen en subsidies faillissementen en ontslagen zoveel mogelijk uit te stellen in de hoop dat de economische motor snel weer aanslaat als de lockdowns worden opgeheven. Daarna wordt het weer business as usual.

Het is nu al duidelijk dat de Nederlandse regering er ook zo over denkt. In een dolle bui heeft minister Rutte weliswaar gezegd dat dit land net als Scandinavië diep socialistisch is, maar dit lijkt net zo veel waard als de duizend euro die hij de kiezers vlak voor de verkiezingen van 2012 beloofde. Een groot aantal kleine ondernemers heeft een eenmalige schenking van 4000 euro gekregen. Voor zeer velen is er ook een soort speciale bijstandsuitkering en daarnaast neemt de regering bij veel werkgevers 90% van de loonkosten over. Althans voor een tijdje. De overheid wil bovendien garant staan voor goedkope leningen. Zelfstandigen kunnen het betalen van belasting een tijd uitstellen.

Zo wordt een nieuwe schuldenberg geschapen waarbij de gedachte voorzit dat die later weer kunnen worden terugbetaald als het zakenleven weer draait als een tierelier.

Maar dat gaat niet zo gemakkelijk. Daarvoor is er veel te veel schade aangericht. Ondanks de programma’s van de regering staat het land toch een golf faillissementen te wachten, gewoon omdat teveel ondernemers voor hulp om uiteenlopende redenen buiten de boot vallen en ook omdat je met je bedrijfspand en je koophuis gewoon toch aan het gas gaat als je inkomen ineens wordt teruggebracht tot bijstandsniveau. Tegelijk zal Nederland ernstig lijden onder de verarming in onze voornaamste exportlanden. Daarnaast valt te verwachten dat in Latijns Amerika, Afrika en Azië de economische ontreddering aanleiding kan geven tot groot geweld dat ook Nederlandse belangen raakt.

Minister Hoekstra heeft tegen RTLZ gezegd dat hij niet van plan is fiscale schulden kwijt te schelden. Het blijft bij uitstel. Zo zullen zijn belastingdeurwaarders een stevige bijdrage leveren aan de verdieping van de komende depressie. De banken laten zich dan eveneens niet onbetuigd en brengen bedrijven massaal onder bij bijzonder beheer om zoveel mogelijk van de verstrekte kredieten te redden. We krijgen weer te zien hoe massaal met hypotheek belaste woningen worden geveild waarna de restschuld als een molensteen om de nek van voormalige huizenbezitters blijft hangen. Zo wordt het herstel aan de schuldenberg vastgeketend.

Dat is allemaal niet te vermijden tenzij radicaal en op een breed front schulden worden geschrapt en kwijtgescholden. De grote reset. Stunde Null, het nieuwe begin. Anders is de val van het westen aanstaande: niet vanwege de massa-immigratie maar wegens de massa-faillissementen.

Is dit krankzinnig en utopisch? Dat is het helemaal niet. Je kunt het op allerlei manieren organiseren en verbloemen. Die belasting wel innen maar de inningsdatum steeds weer uitstellen ,of je beperken tot een half procent per jaar. Leningen zijn heel gemakkelijk te vergeten. Napoleon voldeed destijds aan een derde van zijn financiële verplichtingen, meer zat er niet in. Take it or leave it, aldus de keizer maar dan in het Frans. Koning Willem I erkende de hele staatsschuld. Jaarlijks werd geloot wie terugbetaald kreeg en wie nog even moest wachten. Zo zou iedereen aan de beurt komen, de laatste in 2014. Na het aftreden van Willem I kocht minister Rochussen deze verplichtingen af naar ik meen tegen anderhalf procent van de nominale waarde, onmiddellijk uit te keren. De geallieerden gingen miljardenleningen aan om de Eerste Wereldoorlog te financieren, vooral in de Verenigde Staten. Uiteindelijk heeft men besloten dat allemaal maar te vergeten omdat er anders helemaal niets van de wederopbouw na 1945 was gekomen. Wat ook helpt, is een periode van hyperinflatie. Dan is iedereen die zijn geld niet tijdig in roerende en/of onroerende goederen heeft ondergebracht, tot de bedelstaf veroordeeld. Het is een van de mogelijke uitkomsten als de regeringen hun kaarten blijven zetten op markt en marktwerking. Het is ook de grofste, de oneerlijkste, de meest chaotische: de maatschappelijke ontworteling is dan groot.

Leer van de Bijbel. De joden uit het Oude Testament begonnen elke zeven jaar met een schone lei. Daar ging warempel een soort lockdown aan vooraf. De akkers bleven braak liggen, waarschijnlijk om uitputting van de grond te voorkomen. Ook werden alle schulden kwijtgescholden. Uit Deuteronomium 15: “Elk zevende jaar moet U algemene kwijtschelding verlenen. Dat houdt het volgende in: elke schuldeiser moet iedereen die iets van hem heeft geleend zijn schuld kwijtschelden. Hij mag zijn volksgenoot, zijn broeder, niet tot afbetaling dwingen, want de kwijtschelding is afgekondigd in naam van de HEER.”

De joden van weleer wisten het wel: niemand is gediend bij een schuldenberg die toch nooit zal worden afbetaald. De crediteuren net zo min als de debiteuren. Daar kunnen wij in de eenentwintigste eeuw iets van opsteken nu om zo te zeggen onze akkers ook ineens braak liggen.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Zwarte Jaren

    Nederland in de Tweede Wereldoorlog

    2020


Geef een reactie

Laatste reacties (62)