1.831
23

Emeritus hoogleraar Gezondheidszorg

Ivan Wolffers (1948) studeerde af als arts. Sindsdien schrijft hij over medische onderwerpen, variërend van medicijnen tot zijn eigen prostaatkanker. Hij promoveerde in de medische antropologie en werd in 1989 benoemd tot buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam waar hij tot zijn emeritaat in 2014 Gezondheidszorg en Cultuur doceerde.

De diabetesvloedgolf

Er is een soort deltaplan nodig om te zorgen dat we niet verdrinken in de diabetesvloedgolf

In 1978 werkte ik in Bangladesh in een project waarin alle werknemers, inclusief de artsen, moesten leven zoals de mensen waar ze voor werkten, om te begrijpen hoe het bestaan van kansarme mensen hun gezondheid bepaalt. Zo stond ik ’s morgens om half zes in het rijstveld met een sikkel te klunzen. Ik leerde vooral dat ik de armoede niet lang zou overleven, omdat ik alle vaardigheden om arm te zijn ontbeerde.

De dag begon zodra de zon opkwam. Ontbijt maken vergde een wandeling naar de waterpomp om een paar liter water te halen en daarmee terug te lopen om rijst te koken. Er was brandhout nodig, maar dat was de vorige namiddag al gesprokkeld. Alles wat moest gebeuren ging automatisch gepaard met beweging.

Ik realiseerde me dat de introductie van gas en elektriciteit in onze huizen erg veel handelingen overbodig had gemaakt en dat we in de moderne samenleving aanzienlijk minder beweging hebben. We zijn eraan gewend geraakt en vinden het ‘normaal’. De auto verscheen en we bewogen nog minder. Niet veel later deed de televisie zijn intreden, waardoor we ook nog eens uren lang doodstil staren naar een scherm waarop anderen zich uitsloven op schaatsen of met een voetbal. En als ze winnen worden onze sportheden in beeld gebracht met het logo van junkfood, want wij – de toeschouwers – moeten ons daar maar mee voeden. Het is een idiote wereld en niemand zegt iets, want je maakt je snel impopulair als je het ‘oranjefeestje’ bederft.

Canadese onderzoekers deden in samenwerking met wetenschappers uit 17 landen onderzoek naar de invloed van de introductie van een moderne leefstijl op onze gezondheid. Daarvoor vergeleken ze het bezit van een televisie, een computer en een auto enerzijds en de gezondheidsgegevens van 150.000 volwassenen in 110.000 huishoudens in rijke landen, landen met een gemiddeld middeninkomen en in arme landen.

Dit vonden ze: wereldwijd had 78 procent van de huishoudens minsten één tv, 34 procent een computer en 32 procent een auto. In arme landen bewogen de mensen die alle drie die zaken bezaten 31 procent minder en zat 21 procent meer op hun gat dan de mensen zonder die producten. Die mensen met drie verworvenheden van het moderne leven waren ook dikker. En nu komt het: in de huishoudens met alle drie die producten was er 14,5 procent diabetes tegen 3,4 procent bij mensen zonder. Een indrukwekkend verschil. In de middeninkomen landen was het verschil in diabetes 11,7 procent in de gezinnen met tv, computer en auto tegen 4,7 in de gezinnen zonder.
In rijke landen was de invloed niet (meer) te zien. De introductie van de moderne manier van leven was eerder op gang gekomen. We zien bij ons waarschijnlijk het eindresultaat dat gebaseerd is op welke mensen meer en welke minder aanleg hebben om op die leefomstandigheden te reageren.

Zo’n uitkomst van onderzoek zou voor beleidsmakers toch alarmfase rood moeten betekenen, maar ze bejubelen de topsport en zeggen dat het een goed voorbeeld is voor jongeren en dat die dan ook wel meer zullen gaan bewegen.

Verdorie, er is veel meer nodig. Een soort deltaplan om te zorgen dat we niet verdrinken in de diabetesvloedgolf. Ach, zeggen de deskundigen die ingehuurd zijn om zulke onderzoeken te relativeren. Het is alleen maar een samenhang. Er is geen bewijs dat het één gevolg is van het andere. Wat voor verklaring zullen we dan geven? Deze bijvoorbeeld: mensen die langer voor een scherm zitten zien meer advertenties voor voedsel dat we niet nodig hebben en teveel energie bevat. Ze zullen dat ook gaan consumeren en zo de balans tussen opgenomen energie en verbruikte energie nog meer verstoren en zo wordt de kans op diabetes groter. Nog meer reden om alarmfase rood serieus te nemen dus.

Volg Ivan Wolffers ook op Twitter
Ivan schrijft voor Joop elke dag een Gezonde Weetje van de Dag: 
klik hier voor een overzicht


Laatste publicatie van IvanWolffers

  • Broer van God

    Oktober 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (23)