2.393
25

Historicus / Socioloog

Bernd Timmerman (1965) is historicus en socioloog.

De een eet hondenvlees, de andere kip

Niet iedereen staat op dezelfde plek op de ladder van beschaving als het gaat om de mens – dierrelatie.

Het doden van honden en katten in China en Zuid Korea zorgt voor afschuw in de westerse wereld. Terecht aangezien het doden van deze dieren gepaard gaat met extreme wreedheid. Het doden van dieren is een vorm van geweld. Zelfs bij het doden van dieren zijn gradaties en morele verschillen, blijkt ook weer uit wat deze week plaatsvindt in Yulin (China).

Het dogmeatfestival is een culturele en culinaire orgie van menselijke kwaadaardigheid. Waarom is het houden, doden en eten van honden en katten in China wreder dan de westerse culturele traditie van het eten van kippen, varkens en koeien? Iedere seconde vinden er namelijk 3.000 doden in de slachthuizen. 56 miljard dieren sterven jaarlijks, om in de magen van mensen te belanden.

In China en Zuid-Korea worden veel honden en katten gegeten. Ook in Cambodja, Laos, Thailand, Vietnam en de Filippijnen zijn deze dieren voedsel. In delen van Afrika en Amerika staat honden- en/of kattenvlees op het menu. Azië spant echter de kroon. Het geschatte aantal dieren dat op jaarbasis alleen al in China wordt gedood voor consumptie bedraagt 16 tot 20 miljoen honden en 4 miljoen katten. Het 10-daagse Yulinfestival is het dieptepunt van culturele wreedheid tegen dieren. In dik een week tijd eten de Chinese 15.000 honden.

Pijn, stress en angst
Geweld uitgevoerd tegen dieren door mensen om te voorzien in consumptie; het is legitiem. Volgens wet en norm. Dit geweld tegen dieren is sociaal en juridisch geaccepteerd. Maar dat er sprake is van geweld kan geen mens in twijfel trekken. De miljarden dieren leven in omstandigheden die gepaard gaan met pijn, stress en angst. Het doden is vanzelfsprekend een vorm van geweld.

Mag de mens die zijn lichaam tegoed doet aan het gekwelde dier in Nederland, België, Duitsland of de VS schande spreken van geweld tegen dieren in een ander land? Is het met andere woorden te rechtvaardigen wanneer een moordenaar van vrouwen zich moreel uitspreekt over een andere moordenaar van vrouwen die alleen een andere methode hanteert?

Zinvol geweld
Ook een beschaafd land kent zijn geweld. We ordenen het geweld waarmee het de morele toets wel of niet kan doorstaan. Denk aan geweld in oorlogstijd of aanvaardbaar geweld dat politie gebruikt bij de bestrijding van misdaad. Zinvol geweld kunnen we dit noemen. Geweld is zinvol wanneer het een doel dient waarvan de meerderheid vindt dat het te rechtvaardigen is. Kijkende naar doel, alternatieven en omstandigheden, vindt een collectief oordeel plaats. Het doden van dieren is in de ogen van carnivoren een noodzakelijk kwaad om voedsel te verkrijgen. Dat het dier (te veel) lijdt is echter een onwenselijk gevolg van een aanvaardbaar doel en dient tot een minimum beperkt blijven.

Verschillende soorten geweld
Bij het houden, transporteren en doden van dieren voor consumptie is een aantal categorieën (on)aanvaardbaar geweld te onderscheiden. De eerste vorm van geweld tegen dieren valt buiten het doel. Het individuele geweld tegen het individuele dier of een groep dieren. Dieren mishandelen vinden wij moreel en juridisch gezien onacceptabel. Ook het individuele geweld tegen het dier als het gaat om verkrijgen van voedsel valt buiten de norm. Je mag geen koe in het weiland doodschieten of een schaap op balkon ritueel slachten.

De tweede vorm van geweld tegen dieren is het collectief geïnstitutionaliseerde geweld. De veehouderij draait ieder dag op volle toeren, de wagens rijden af en aan om dieren te vervoeren en de slachthuizen zijn in volle productie. Er is echter een maar. We hebben afgesproken dat het alleen onder voorwaarden mag plaatsvinden. Regels voor zinvol geweld tegen dieren. Daar kun je het mee eens of oneens zijn. Er vindt geen of nauwelijks opzettelijke (martel)wreedheid plaats om het vlees beter te laten smaken of om tegemoet te komen aan de martelbehoefte van de slachter of de afnemer van het vlees. Het lijden kan groot zijn, maar wordt beperkt binnen de morele gemeenschap van mensen die vinden dat dieren niet onnodig mogen lijden.

Geweld uit religie
De derde vorm van geweld tegen dieren is religieus bepaald. Voor velen is het de mythe van religie. Voor anderen spreekt het woord van God. Het onverdoofd ritueel slachten van dieren valt buiten de norm dat wij dieren niet te veel willen laten lijden. Toch is er acceptatie van deze vorm van zinloos geweld tegen dieren. De vrijheid van godsdienst is een kaart die gemeenschappen spelen in het ethische en juridische debat. Het is een soort van vetorecht dat gehanteerd wordt binnen het recht. Het religieuze motief wint het van het seculiere motief omdat we dit onderling zo met elkaar hebben afgesproken. De weerstand tegen deze vorm van geweld tegen dieren is velen malen groter dan de weerstand van het geweld bij de collectief geïnstitutionaliseerde vorm. De wreedheid van onverdoofd slachten is geenszins een doel op zich.

Cultureel geweld tegen dieren
De laatste en vierde vorm van geweld tegen dieren is cultureel bepaald. Er kan zelfs sprake zijn van cultureel regionaal of plaatselijk geweld tegen dieren. Dit kan binnen de wet vallen. Als het niet gaat om voedsel, is bijvoorbeeld stierenvechten of plezierjacht een vorm van cultureel geweld. Dit kan gelegaliseerd zijn met weer mitsen en maren die in de wet zijn vastgelegd.

De meest extreme vorm van geweld tegen dieren voor consumptiedoeleinden vindt vooral plaats in delen van China en Zuid-Korea. Er is geen norm om het lijden van dieren, in dit geval honden en katten, te beperken. Het houden, transporteren en doden mag op iedere willekeurige manier gebeuren. Er is zelfs een overtreffende trap van geweld tegen dieren omdat het gepaard moet gaan met veel lijden. Sadisme is de norm. Een doel op zich. Het breken van poten, het slaan van dieren, het steken met messen, het levend in de kokende olie of frituur gooien heeft een doel. Hoe meer het dier lijdt aan pijn, stress en angst hoe beter het vlees smaakt. Het martelen is zinvol geweld voor de in onze ogen dader van zinloos geweld.

Geweld ordenen
Sociale of economische redenen kunnen ten grondslag liggen aan keuzes. Net zoals culturele en religieuze. De mens ordent geweld. Binnen de tijd, cultuur en religie. We zijn in het westen niet zo zeer blind voor het eigen geweld tegen dieren, maar we zijn geklommen op de ladder van beschaving als het gaat om de mens – dierrelatie. Je ziet ook in China zelf de weerstand tegen de wrede manier van dieren doden groeien.

De empathie is het morele medicijn om anders met elkaar en met dieren om te gaan. Het inleven in de ander zorgt ervoor in het Westen dat er langzamerhand anders gekeken wordt als het gaat om geweld tegen dieren. Stap voor stap. Het is in dit opzicht niet zo vreemd dat vleeseters, vegetariërs en veganisten in ons land hand in hand staan wanneer het gaat om het martelen van honden, katten en andere dieren in China en Zuid – Korea. De menselijke verbondenheid met het dier is namelijk gebaseerd op het weten wat zinloos lijden voor pijn doet.

Geef een reactie

Laatste reacties (25)