1.208
15

Filmmaker, journalist

Bart Juttmann (1981) is filmmaker, journalist en tekstschrijver. Hij recenseert films voor tijdschriften en websites. Daarnaast schreef hij onder meer het scenario voor de webserie 'Ideale liefde' (2013). Andere producties zijn 'Het laatste woord' (2011); 'Thuisfront' (2008); 'De Ein fan 'e Wrald’' (2007); 'The seven of Daran; the battle of Pareo Rock' (2005-2007)

De Gouden Kalveren mogen best elitair zijn

Een groot misverstand over het Gouden Kalf is dat het een soort Nederlands kampioenschap filmmaken zou zijn

Deze week worden op het Nederlands Filmfestival de Gouden Kalveren uitgereikt. Het kan u niet zijn ontgaan dat er dit jaar ophef is ontstaan over de filmprijs. Producer Klaas de Jong lastte vertoningen van zijn historische spektakelfilm Michiel de Ruyter af en wilde de film terugtrekken uit de competitie wegens vermeende voorkeur voor arthouse films. Hij noemde de Gouden Kalveren een “elitair feestje”. De producenten van de Heleen van Rooyen-verfilming De Ontsnapping volgde zijn voorbeeld. Het festival liet overigens weten dat de nominaties voor beide films gewoon blijven staan.

In de Volkskrant lichte Klaas de Jong zijn actie als volgt toe:

“Jaarlijks ontvangt de filmbranche een kleine 100 miljoen euro aan investeringen vanuit het rijk. Dat is dus geld waar iedere burger aan meebetaalt. Ik vind het vooral kwalijk dat de mensen van de Gouden Kalveren het kennelijk niet nodig vinden een afspiegeling van de Nederlandse samenleving te laten zien. Elk jaar weer wordt tegen het publiek gezegd: U heeft geen smaak.”

In Nederland wordt er een nogal krampachtige scheiding gemaakt tussen arthouse en commerciële cinema. Dit onderscheid is niet productief voor de manier waarop films worden gemaakt en is ook niet bevorderlijk voor de manier waarop het publiek naar films kijkt. Wellicht was het de bedoeling van De Jong om het debat hierover open te breken. Zo’n discussie zou bijzonder zinvol zijn, maar met deze methode doet De Jong niets anders dan zichzelf te kijk zetten als slechte verliezer

En hoe elitair zijn de Gouden Kalveren nou echt?

Afgelopen tien jaar werd het Gouden Kalf voor Beste Film gewonnen door onder andere de succesvolle publieksfilms Zwartboek, Kruistocht in Spijkerbroek en Alles Is Liefde. Gooische Vrouwen en Komt een Vrouw bij de Dokter ontvingen belangrijke acteerprijzen. Dit jaar zijn genomineerd voor Beste Film: Gluckauf, Prins, Schneider vs. Bax, De Surprise en Bloed, Zweet en Tranen. De laatste twee zijn publieksfilms. Kortom, de claim dat de voorkeur uit gaat naar arthouse, wordt niet ondersteund door de feiten.

Bovendien worden dit jaar de Gouden Kalveren voor het eerst toegekend volgens een nieuw systeem. Voorheen werden de winnaars gekozen door een zevenkoppige jury. Dit is verruild door het Academy-systeem waarmee ook de Oscars en Caesars worden uitgereikt: een paar honderd filmmakers mogen stemmen. Pas over een jaar of vijf valt te zeggen of dit nieuwe systeem leidt tot meer nadruk arthouse of publieksfilms. Ik voorspel dat de prijzen ongeveer evenredig verdedigd worden verdeeld.

Zowel het jurysysteem als het academy-systeem hebben nadelen. Bij een jurysysteem wordt er openlijk gediscussieerd, wat vermoedelijk leidt tot uitruilen. Als X krijgt Beste Regie wint, dan mag Y Beste Script. Ook wordt er een voorselectie gemaakt waardoor eerder bijvoorbeeld de New Kids-films werden uitgesloten. Een nadeel van het Academy-systeem is dat er geen controle is of de stemmers alle genomineerden überhaupt wel hebben gezien (dit was de aanleiding om De Ontsnapping terug te trekken).

Tenslotte is geen van beide systemen ongevoelig voor factoren als politiek, tijdsgeest, sympathieën, en de staat van dienst van de makers, kortom, de gun-factoor. Aanmodderfakker, de winnaar van vorig jaar, was fantastisch, maar dat dit een gedurfde, tegendraadse keuze was voor een film van jonge, onbekende makers, heeft waarschijnlijk ook een rol gespeeld bij de beslissing van de jury. Als dat Aanmodderfakker meer kijkers heeft opgeleverd, dan heeft zo’n afweging mijn zegen.

Een groot misverstand over het Gouden Kalf is dat het een soort Nederlands kampioenschap filmmaken zou zijn. Film is geen hardlopen, waar de gene wint die een tiende seconde sneller rent. Het Gouden Kalf is gewoon één willekeurige prijs uitgereikt door één willekeurige organisatie, in dit geval een organisatie van vakgenoten.

Iedereen is vrij om zo veel of zo weinig waarde toe te kennen aan deze prijs als ze willen. Voor wie meer vertrouwen heeft in het oordeel van het Nederlandse publiek is er een andere prijs, de Rembrandts, waarbij het stemproces voor iedereen toegankelijk is. Overigens levert de Rembrandts vrijwel ieder jaar volstrekt oninteressante winnaars op. Deze prijzen hebben ook op geen enkele manier een plek weten te verwerven in het collectieve bewustzijn van de Nederlanders.

Wat een filmprijs als de Gouden Kalveren (of de Oscars of de Gouden Palm) interessant maakt is juist de exclusiviteit: het feit dat een voorgeselecteerd groepje mensen een keuzes maakt. Daarbij zijn ze vrij om zo populair of zo elitair te zijn als ze maar willen. Hun keuzes leveren winnaars op en verliezers, die daarover begrijpelijk teleurgesteld zijn. Maar vervolgens de legitimiteit van de keuzes in twijfel te trekken, is volkomen onzinnig. Het enige criterium wat hoort te gelden bij het kiezen van de winnaars is de persoonlijke voorkeur van de stemmers. Zij zijn geen verantwoording schuldig aan geldschieters, overheden of aan het publiek.

En voor wat het waard is, mijn voorkeuren voor de winnaars zijn de volgende:

Beste Film: Gluckauf
Beste Regie: Alex van Warmerdam – Schneider vs. Bax
Best Scenario: Gustaaf Peek – Gluckauf
Beste Acteur: Martijn Fischer – Bloed, Zweet & Tranen
Beste Actrice: Georgina Verbaan – De Surprise
Beste Bijrol Acteur: Jan Decleir – De Surprise
Beste Bijrol Actrice: Elsie de Brauw- Prins
Beste Documentaire: Those Who Feel the Fire Burining

Bart Juttmann is bekend van de webserie Ideale Liefde.
Volg Bart ook op Twitter

Geef een reactie

Laatste reacties (15)