7.157
123

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

De komende val van het westen

Die schitterende en lichtende beschaving was inderdaad ondermijnd: Door het feit dat men doof en blind was voor de echte vijanden

Vanuit de ruimte is te zien, hoe schitterend onze samenlevingen ogen. Waar westerse welvaart en overvloed heersen, straalt een ononderbroken zee van licht. Op de overige delen van de planeet lijkt te midden van de duisternis hier en daar een pinkende lantaarn geplaatst.

Maar dat is allemaal schijn. Het westen is een reus op lemen voeten. De bewoners van die lichtstaten beseffen dat wel degelijk. Ze hebben maar al te vaak het gevoel dat zij in geleende tijd leven, dat hun samenlevingen worden ondermijnd, dat zij reddeloos verloren zijn. Breed heerst de gedachte dat allerlei nieuwkomers en uitvreters binnen sluipen om te profiteren van de welvaart zonder dat zij daar iets substantieels voor teruggeven.

Ja, dat zij zelfs proberen hun achterlijke normen en waarden aan het vrijzinnige westen op te leggen. Overal wordt door politici en media daartegen in schrille tonen gewaarschuwd. De echo weerklinkt op het internet. Periculum in mora. Overal staan Trojaanse paarden klaar om onze steden te worden binnengesleept. Straks storten de muren in. Dan dooft het licht.

Latere generaties zullen misschien meewarig vaststellen dat al die angst en zorg terecht waren maar zich richtten tegen de verkeerde verschijnselen. Dat het westen in de eerste decennia van de eenentwintigste eeuw inderdaad vermolmd was en kwetsbaar zelfs voor een kleine slag. En hoe dat kwam: niet door de toevloed van nieuwkomers, maar door de eigen technische en economische infrastructuur. Terwijl de goegemeente zich druk maakte om immigratie, bleek dat de ondergang van één enkele bank een wereldwijde economische crisis kon veroorzaken.

Er kwam een domino-effect op gang dat alleen maar kon worden onderbroken door het pompen van miljarden en nog eens miljarden uit het niets gecreëeerd geld in een structureel wankel systeem. Wat er zo robuust had uitgezien, bleek een kaartenhuis. Dat niet alleen: het blééf ook een kaartenhuis. De val van het westen kon nog steeds door de ondergang van één financiële instelling op gang worden gebracht.

Gedurende de eenentwintigste eeuw waren de samenlevingen van het westen steeds afhankelijke geworden van onderling met elkaar verbonden computers, die de gebruikers aanduidden als ‘het internet’. Binnen nog geen twee decennia was dit internet even essentieel geworden als gas. Drinkwater en stroom, die als vanzelfsprekend in ieders huis werden geleverd. Haperingen konden het maatschappelijk leven volledig in de war brengen. Productieprocessen, financieringsstromen, zelfs de voedselvoorziening waren afhankelijk van de elektronische communicatie via het internet. Het werd door de westerlingen net zo vanzelfsprekend geacht als het stromend water uit hun kranen.

Maar in de maand augustus van 2014 bleek dat dit schitterende internet de toenemende stroom data niet meer aan kon. Er was te weinig geïnvesteerd in de knooppunten. Men was blijven werken met verouderde servers. “Heel het raderwerk staat stil, als Uw machtige arm het wil”, hadden maatschappijverbeteraars in het westen ooit geroepen. Nu kwam van alles tot stilstand door schijnbare toevalligheden, vanwege het feit dat de lichtlanden de existentiële bedreigingen voor hun systeem bij de verkeerden had gezocht, bij de nieuwkomers en niet bij de onverantwoordelijke mensen die ongestoord en onbespied en meestal ongecontroleerd de sleutelsectoren van hun samenleving bestierden – en daarbij faalden. Uit overmoed. Uit winzucht. Uit pure onbekwaamheid of meestal een combinatie van die factoren. De instorting van het westen kwam van binnenuit. Die schitterende en lichtende beschaving was inderdaad ondermijnd. Door het feit dat men doof en blind was voor de echte vijanden. Dáárom doofde het licht.

Beluister dit opiniestuk hier 


Volg Han ook op Twitter

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (123)