3.789
53

PvdA-Fractievoorzitter EP

De regelzucht van rechts

Paul Tang over de 'stadswachten' van Europa

Eurocommissaris Frans Timmermans gaat de Europese bemoeizucht te lijf. Deze week presenteerde hij zijn plannen om te komen tot betere Europese regelgeving. Liever minder en in ieder geval beter, is zijn devies. Geen gezeur en betutteling van Europa meer over de kwaliteit van gehaktballen of het gevaar van hoge hakken in kapperszaken. De Europese Commissie hoopt zo het vertrouwen van de burger terug te winnen.

Maar de vraag is of dit voldoende is om de harten van mensen terug te winnen voor Europa. Of mensen niet veel meer op de vlucht zijn geslagen door de stortvloed aan regels en wetten, die Europa heeft afgevaardigd over hoe wij als Nederland ons huishoudboekje moeten bijhouden. Over onze begroting dus. ‘Het moet van Brussel’, is vaak de moedeloze verzuchting. In wezen gaat het gewoon om rechtse regelzucht.

2008
Ja, na het financiële rampjaar 2008 was besluitvaardigheid meer dan geboden. In de VS deden ze dat met duidelijke beleidskeuzes: vele, vele miljarden dollars werden in de economie gepompt, de knoet ging over Wall Street. En wat deed de EU: die kwam met wetten en regels. Het kon niet op. Het groei- en stabiliteitspact, dat moet waken over onze euro, werd aan alle kanten opgetuigd. Met een ‘two-pack’, een ‘six-pack’, het ‘Europese Semester’, het ‘Begrotingspact’.

In deze aanpak schuilde zonder enige twijfel de Duitse blik op de economie. Daar is zelfs een woord voor: ‘Ordoliberalisme’. Het komt erop neer dat de overheid regels maakt en uitvoert om er zo voor te zorgen, dat het de vrije markt voor de wind gaat. Deze manier van denken en handelen heeft ons een raamwerk van regels gebracht, waar de democratische besluitvorming in feite het nakijken had. Met deze keuze is de Europese Commissie, die zo graag politieker wil zijn, op economisch terrein gedegradeerd tot opzichter. Maar meer stadswacht dan politieagent.

het woud van begrotingsregels
Europa is op dit moment aan het verdwalen in dit woud van begrotingsregels. Het doel van die regels was de Eurozone te versterken. Het tegendeel is het feit. De tegenstellingen tussen Noord en Zuid zijn juist verscherpt. Noordelijke landen gebruiken de regels om de zuidelijke landen de maat te nemen, en de zuidelijke landen leggen de schuld van alle economische misère bij de rigide toepassing van regels door de noordelijke landen.

Maar de belangrijkste reden van de verzwakking van de Eurozone door al deze begrotingsregels is het gebrek aan legitimiteit. Het idee dat ‘het moet van Brussel’ is veelzeggend. Blijkbaar zijn landen niet overtuigd, dat de regels werken in het Europese belang, laat staan in het nationale belang.

natuurlijk gezag
‘Brussel’ mist natuurlijk gezag. De besluiten van de Europese Commissie komen in de krochten van Brusselse vergaderbunkers tot stand, na een heimelijke consultatie met de Duitse minister van Financiën, en kennen geen openlijke, democratische toetsing. Zo staat het Europees Parlement nagenoeg buitenspel. Het mag in het hele jaarlijkse proces één keer een vrijblijvende opinie geven. Niet vreemd dus, dat zo het beeld van de almachtige Brusselse bureaucraten wordt versterkt. Sterker nog, het is ook gewettigd.

Maar ook het resultaat van al die begrotingsregels is bedroevend. Ze doen weinig om de echte problemen in de EU – werkloosheid, dreigende deflatie en stagnerende groei – aan te pakken. De problemen zijn juist verergerd: het opleggen van alleen maar bezuinigingen werkt juist averechts in slechte economische tijden. De werklozen betalen de rekening.

Bovendien zijn de regels zelf onsamenhangend. Het is onduidelijk wanneer ze wel of niet gelden, of ze zijn eenvoudigweg onhaalbaar. Frankrijk krijgt twee jaar uitstel om zijn begroting op orde te brengen. Duitsland en Nederland krijgen geen reprimande over het oplopende overschot op de lopende rekening. Dat het de meeste landen niet lukt om de staatschuld terug te dringen, blijft buiten beschouwing. Sterker nog, landen met een hoge staatsschuld als België en Italië mogen juist de teugels voor hun tekort laten vieren.

Stoiber
Merkel heeft inmiddels de Duitse Christendemocraat en ordoliberalist van het eerste uur, Edmund Stoiber, naar voren geschoven om Timmermans te helpen bij zijn zoektocht naar betere Brusselse regelgeving. Volgens Stoiber legt de Europese Commissie ‘te veel nadruk legt op details, waardoor meer en meer bureaucratie ontstaat’. Kappen in die regels is nodig wil het Europese project overleven. En als rechtgeaarde ordoliberalist gaat dat wat hem betreft niet met een fileermes, maar met de botte bijl.

Natuurlijk heeft Frans Timmermans een punt. De Europese interne markt worstelt met tal van regels, die overbodig zijn of zijn geworden. Elke wetgever moet zijn wet- en regelgeving op gezette tijden tegen het licht te houden. Maar Europa dreigt te verdwalen en vast te lopen in het woud aan begrotingsregels, ontsproten uit geesten van ordoliberalen.

En dat is gewoon rechtse regelzucht. En die regelzucht ondermijnt pas echt de legitimiteit van het Europese project. ‘Het moet van Brussel’, daar heeft de kiezer zijn buik vol van.

CC Foto: Number 10 

Geef een reactie

Laatste reacties (53)