2.180
25

directeur debat- en kenniscentrum LOKAAL

LOKAAL organiseert cursussen, publieksdebatten en tal van andere activiteiten. De stichting heeft als doel de relatie tussen de inwoners van Rotterdam en hun stadsbestuur te verbeteren en de afstand tussen Rotterdammers en de gemeentepolitiek te verkleinen.

De Socratische dialoog is dé oplossing in het asieldebat

Het stellen van fundamentele vragen met als doel het doorbreken van vooroordelen en het helder krijgen van kwesties is de essentie

De roep om het serieus nemen van de algemene volkswil klinkt in Nederland harder dan ooit. Maar daarbij moeten wij niet hebben dat in een democratie minderheden beschermd worden tegen de tirannie van de meerderheid. Het draait hierin niet om de abstracte keus tussen de wil van ‘het volk’ en die van politici maar om de vraag hoe wij allen kunnen samenleven bij gratie van de bestaande onderlinge verschillen.

Politiek wetenschapper James S. Fishkin zegt dat opiniepeilingen meten wat het publiek denkt als het niet denkt. Een deliberatieve peiling daarentegen, zou volgens hem meten wat het publiek zou denken als het de kans kreeg om na te denken. Ook de term de deliberatieve democratie is van hem afkomstig. Hij bedoelt hiermee een democratie waarbij burgers niet alleen stemmen op politici, maar ook met elkaar en met experts spreken. De deliberatieve democratie is een vorm van democratie waarbij de collectieve beraadslaging centraal staat en waarin deelnemers aan de hand van informatie en argumentatie concrete, rationele oplossingen formuleren voor maatschappelijke uitdagingen. Oplossingen waarmee ze het conflict niet uit de weg gaan maar leefbaar maken. 
De Beverwaard
De komst van een asielzoekerscentrum leidde niet alleen in de Rotterdamse wijk de Beverwaard tot onrust en boosheid onder de bewoners. Niet in de laatste plaats vanwege het feit dat zij steeds achteraf over deze besluiten zijn geïnformeerd. Ook de aankondiging van de komst van vluchtelingen naar Oranje en Steenbergen stuitte op verschillende ‘bezorgde burgers’ die hun zorgen wilden uiten. En de ontstane maatschappelijke en politieke onrust wordt door velen geïnterpreteerd als uiting van een veel breder levend gevoel. 
Wanneer wij ergens bang voor zijn, zijn wij geneigd onszelf te overschreeuwen, beargumenteerde Sigmund Freud ooit. Hij noemde dat overdekking door het tegendeel. Of, zoals Robert Long het in de jaren zeventig zong: De allergrootste schreeuwers zijn dikwijls het bangst. De vraag waarom niemand tijdens dergelijke bewonersavonden bereid is om naar elkaar te luisteren, is waarschijnlijk simpel te beantwoorden. Men is bang. En de cruciale vraag die daaruit voortvloeit is hoe wij met die angst zouden moeten en kunnen omgaan. 

De Socratische dialoog
De dialoog is hiervoor dé gespreksvorm bij uitstek. Maar dan wel één die scherp van inhoud is en humaan van toon: het zogenoemde Socratische gesprek. Het stellen van fundamentele vragen, met als doel het doorbreken van vooroordelen en het helder krijgen van kwesties is de essentie van de dialoog. Dus niet, zoals velen denken, een simplistisch pacificatie-instrument. 

Democraten deporteren mensen met minder wenselijke opvattingen niet. Arnon Grunberg schreef in februari jl. al in de Volkskrant dat een weerbare democratie veel kan hebben. Hij daarom brak een lans voor de Socratische methode: de dialoog. 

De impasse in Beverwaard gaat niet worden opgelost door de onrust en onvrede van bewoners in hapklare brokjes richting het stadhuis te sturen. Maar er moet wel degelijk worden nagedacht over de vraag hoe wij de publieke ruimte zo in kunnen richten dat er een dialoog tussen bestuurders en bewoners en tussen bewoners onderling mogelijk is. Voor Rotterdam, dat zichzelf beschouwt als een laboratorium voor democratische vernieuwing, een uiterst relevante vraag. 

Grunberg had gelijk. En met Beverwaard als meesterproef van de Socratische dialoog in Rotterdam kunnen we een prachtige start maken. 

Op 12 december a.s. organiseert Stichting LOKAAL in Rotterdam een bijeenkomst over de bezorgde burger en de deliberatieve democratie (Bibliotheektheater, Hoogstraat 110, Rotterdam). Start: 14.00 uur, gratis entree. Meer info: www.lokaal.org

Geef een reactie

Laatste reacties (25)