2.493
24

Muzikant, schrijver, componist

Erwin Gaur (half pseudoniem voor Erwin Angad-Gaur, 1970) studeerde Kunst en Cultuurwetenschappen in Rotterdam en is muzikant, schrijver en componist. Zijn debuutroman ‘Gardi’ verscheen dit voorjaar. (Foto gemaakt door Sebastian Beijersbergen)

De waarde van kunst en cultuur: it’s the economy stupid!

De entertainmentindustrie vormt een consistente blinde vlek in het blikveld van de overheid

Premier Rutte was kristalhelder, alweer twee weken geleden, ‘we moeten geen schijntegenstelling creëren tussen volksgezondheid en de economie’. Zijn goede vriend Jort moest niet te serieus genomen worden. De gezondheid gaat boven alle overwegingen.

Evengoed is er alle reden voor zorg om onze economie en met name de sectoren waarin (grote) groepen mensen samenkomen. Ook na 1 juni zal niet zonder meer het leven terugkeren naar het ‘oude normaal’. Een ‘anderhalvemetersamenleving’ zal voor die sectoren nog maandenlang onwerkbaar zijn. Ook daar heeft de regering oog voor, maar niet in alle opzichten gelijkwaardig.

cultuur
cc-foto: Photo RNW.org

Verschillende economische sectoren ontvangen verschillende behandeling. Veelal volgens aloude lijnen. Zo ontving onder meer de KLM ferme steun. Als handelsnatie en doorvoerhaven naar en van Europa is onze logistiek economisch van levensbelang, een traditionele prioriteit voor onze beleidsmakers daarom, veelal boven milieubeleid of andere overwegingen verheven. De landbouwsector, de sierbloemenkwekers, ontvangt een extra steun van 600 miljoen euro, liet Minister Schouten woensdag aan de Kamer weten, ter compensatie van opgelopen verliezen. De 300 miljoen die haar collega voor Cultuur dezelfde dag trots presenteerde stak er schril bij af.

De entertainmentindustrie vormt een consistente blinde vlek in het blikveld van de overheid, bleek opnieuw. De benadering van kunst en cultuur in Nederland is politiek een ongemakkelijke. Al vele jaren. Het frame van ‘subsidieslurpers’ en ‘elitair vermaak’ is in discussies over cultuurbeleid al te vaak leidend. Met name vanuit ‘populistisch rechts’, maar ook vanuit ‘ondernemerspartijen’ als de VVD.

De linkse politiek zet daartegenover graag de ‘intrinsieke waarde’ van cultuur, de verheffende waarde van de kunst. Een verheven narratief, dat ook de kunstwereld zelf graag uitdraagt. De Franse socioloog Pierre Bourdieu schreef er meerdere artikelen en boeken over: het culturele veld is te kenmerken door een demonstratieve ontkenning van de economie. L’art pour l’art. ‘Alles van waarde is weerloos.’ Spreken over nut, inkomen en winsten doet men niet graag.

De werkelijkheid is anders. De cultuursector en de culturele industrie vormt, ook in het protestantse Nederland, een bloeiend onderdeel van onze economie. Bloeiend in zijn intrinsieke waarde, zonder meer. Maar ook financieel. De cijfers spreken voor zich. Ze zijn de afgelopen week vaak aangehaald: de cultuursector is goed voor 3,8 procent van het nationaal inkomen en goed voor 4,8 procent van de werkgelegenheid. (Voor de context: 1,7% van het BBP wordt bijeengebracht door landbouw, bosbouw en visserij.) Het is opvallend evengoed hoe veel en hoe vaak deze CBS-cijfers de afgelopen weken, bijna plotseling, vanuit de wereld van kunst en cultuur opklonken. De nood is aan de man. Het is geen tijd meer voor imago.

Vooralsnog met gering effect. De regering en de minister voor Cultuur onderhoudt opnieuw, ook met de extra beschikbare middelen, slechts de stenen: musea, culturele gesubsidieerde instituten en festivalorganisaties, in de hoop dat zij ooit, als het weer mogelijk zal zijn, ook de vele zzp’ers weer eens een podium zullen bieden. Een naïeve versie van de aloude trickle-down theorie. Geef de top maar centjes; ze druppelen vanzelf omlaag.

De markt voor live evenementen ligt stil en zal langer stil blijven liggen, de stenen ongebruikt, een jaarinkomen is voor de meeste artiesten verloren; ook het home entertainment kampt met lagere omzet en biedt geen compensatie; illegaal gebruik online dreigt opnieuw toe te nemen en Google en Facebook, die volgens de nieuwe Europese Auteursrecht Richtlijn eerlijk voor licenties zouden moeten gaan betalen, wachten geduldig de nationale implementatie van de nieuwe regels af, alvorens in beweging te zullen komen. Het water staat culturele ondernemers, zzp’ers, maar ook uitgevers en producenten aan de lippen.

Breder gedefinieerd zijn de cijfers nog pregnanter, is het belang nog duidelijker: de auteursrecht-relevante sectoren zijn volgens cijfers van Economische Zaken goed voor 6 procent van het Nederlandse bruto binnenlands product en 7,4 procent van de totale werkgelegenheid. In deze sector(en) is een economische catastrofe gaande. Een onvermijdelijk drama ook: de volksgezondheid zal nog maanden, terecht, prioriteit krijgen boven publieksevenementen, theater en festivals; de advertentiemarkt zal niet binnen enkele maanden herstellen.

Met enkel de gesubsidieerde infrastructuur in stand houden doet het kabinet dan ook geen recht aan een essentiële sector, die meer nodig heeft dan stenen alleen om te kunnen overleven. Maar bovenal neemt de regering en neemt de minister het risico een belangrijke economische sector te laten afsterven. Een risico ook op langdurige werkeloosheid en beroep op sociale voorzieningen.

De kunst- en cultuursector, maar vooral Nederland, verdient een versnelde mentaliteitsverandering in politiek en bestuur. Het is tijd oude mythes, vooroordelen en retoriek over kunst en cultuur, minimaal tijdelijk, los te laten, te stoppen met imago-politiek en de illusie dat de gesubsidieerde sector de cultuurwereld vertegenwoordigt te laten varen. Het is tijd oog te hebben voor de makers en ondernemers die daadwerkelijk aan de basis van deze sector staan en bovendien slecht toegang hebben tot de generieke overheidsmaatregelen (als de TOZO en de TOGS). In ons aller belang. Om de intrinsieke waarde van cultuur, natuurlijk, maar vooral voor onze economie.

Waar in normale tijden het ‘merit good’ argument, in economische termen (het steunen van wat de markt niet voldoende mogelijk maakt), leidend is in cultuurbeleid, is in tijden van crisis ook oog voor de markt zelf noodzakelijk. Niet om de intrinsieke waarde van de verbeelding, maar domweg om de harde knikkers.

Niets ‘linkse hobby’s’ – it’s the economy, stupid!


Laatste publicatie van Erwin Angad-Gaur

  • Gardi

    Een korte roman over obsessie, over liefde en de impact van terreur

    Februari 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (24)