16.648
209

eindredacteur Joop

Francisco van Jole is journalist en eindredacteur van Joop.
Verder is hij politiek commentator bij De Nieuws BV en presentator van Draad, een politieke talkshow in Arminius te Rotterdam.

Die gekke lui van Syriza gaan ons redden

Brussel zal moeten buigen voor de Griekse regering en daar hebben wij veel bij te winnen

Politici en media houden ons al maanden voor dat het er op of er onder is voor Griekenland. Dat lijkt me onzin. De EU kan het zich gewoonweg niet veroorloven Griekenland te laten vallen. Het zou de broze eenheid in gevaar brengen en geopolitiek een historische misser zijn.

De vraag is dan ook niet of de linkse rakkers van Syriza gaan winnen, de vraag is hoeveel ze gaan winnen. En die overwinning is heel goed, ook voor alle Nederlanders. We denken dat we verliezen als de Grieken winnen maar het tegenovergestelde is waar: als de Grieken verliezen, verliezen wij ook.

De Grieken steunen Syriza massaal. Als de EU vandaag nieuwe verkiezingen in het land zou forceren, wint de linkse partij weer. Of je het nu met ze eens bent of niet, Syriza vertegenwoordigt de wil van het volk. Als Brussel die wensen negeert, wordt de democratie aan de kant geschoven. En dat in bakermat van de democratie, om het maar eens op z’n syrizaans te zeggen. Dat zou meer dan symbolisch zijn, het zou de EU, die toch al geen toonbeeld is van democratisch bestuur, zwaar beschadigen. 

Onvoorstelbaar
In Griekenland zijn veel fouten gemaakt en er moet veel veranderen. De graaiers moeten aangepakt worden. De corruptie bestreden. Als er een partij is waarvan je kunt verwachten dat ze dat ook echt zullen doen, is het wel Syriza. Alle andere partijen hebben laten zien dat ze de corruptie en financiële grootmachten, waaronder de Griekse kerk, niet durven aanpakken.

Ja, Syriza pakt ook de schuldeisers die het land de duimschroeven aandraaien. Onze centen! Maar let wel, die schuldeisers zijn eigenlijk onze eigen graaiers. Wij hebben zelf geen geld aan de Grieken gegeven maar dat is gedaan door onverantwoord winstbeluste bankiers die tegen beter weten in leningen verstrekten omdat ze zeker wisten dat ze hun geld terug zouden krijgen, zo niet van de Grieken dan wel van de Europese belastingbetalers. Dat is waar we echt boos om zouden moeten worden. Maar het idee dat we bedrogen worden door onze eigen bankiers is, ondanks een lawine aan bewijzen, in ons tijdsgewricht net zo onvoorstelbaar als kindermisbruik dat was in de tijd dat de katholieke kerk nog almachtig was.

Economisme
Er speelt nog iets anders. Syriza wordt door politici en commentatoren bespot. Ze worden tot vreemde vogels geframed. Alles aan hen wat afwijkt wordt benadrukt om ze te maken tot lieden die anders zijn dan ‘wij’. En deels klopt dat. De politici van Syriza houden er een ander wereldbeeld op na. Maar dat wereldbeeld is helemaal zo gek niet. Ze willen af van wat Jesse Klaver zo duidelijk ‘economisme’ noemt, de manier van denken waarbij alles wordt gereduceerd tot rendement. In zijn boek De economie zoals uitgelegd aan zijn dochter zet minister van financiën Yanis Varoufakis haarfijn uiteen hoe ieder, maar dan ook ieder, aspect van ons bestaan wordt gereduceerd tot iets economisch: “Over een tijdje zullen we asteroïden in het heelal kopen en verkopen.” Dat klinkt misschien absurd maar dat gebeurt nu al op microniveau. Varoufakis wijst op het genetisch geknutsel met gewassen waardoor zaden inmiddels niet meer van de natuur zijn maar gepatenteerde handelsmerken. Waar zijn we mee bezig? Is dat de wereld waar we in willen leven?

Het is even wennen, die andere manier van denken, want de afgelopen decennia zijn we gevoed, om niet te zeggen volgepropt, met marktdenken. Marktdenken lost alles op, marktdenken is de enige weg. En dat is het probleem: zo gauw er een enkele manier van denken gaat overheersen dan gaat het geheid mis. Griekenland is door het marktdenken net zo ten gronde gericht als het communisme landen kapot heeft gemaakt. Ja, maar dat komt omdat de Grieken zich niet aan de regels houden, roepen de marktdenkers dan. Precies wat communisten zeggen als blijkt dat het communisme niet werkt.

Optimisme
Communisme, economisme of welke -isme dan ook gaat ons op termijn niet helpen. Democratie, de vreedzame botsing van belangen en ideeën, is het enige dat aantoonbaar wel werkt. Die democratie spreekt nu in Griekenland. Als dat betekent dat Griekenland uit de EU moet, wat zegt dat dan over de EU? Dat daar geen plaats is voor de wil van een volk, niet voor democratie. Als dat zo is, kunnen we ons afvragen wat wij zelf binnen de Unie te zoeken hebben. En dat zeg ik als voorstander van die unie.

Ik ben een optimistisch mens. En ik weet dat het onterecht is om zo positief te zijn, maar als optimist laat ik me daar natuurlijk niet door uit het veld slaan. De EU chanteert Griekenland al jaren door te dreigen met een Grexit. Syriza weet dat dat geen reeële optie is en laat zich niet intimideren. Dat is hoog spel maar wel het enig juiste. Alles draait er nu om, via hemeltergende onderhandelingen en het passeren van vreeswekkende deadlines, er toe te komen Syriza in meer of mindere mate zijn zin te geven. Dat gaat ook gebeuren en waarschijnlijk op zo’n manier dat alle partijen op hun manier de overwinning kunnen opeisen, zoals altijd bij compromissen. Maar Syriza wint wel.

Overwinning
De andere strategie van Brussel, tijd rekken en de situatie zo laten verergeren dat de bevolking zich afkeert van Syriza en er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven om de gewenste gewillige machthebbers in het zadel te helpen, lijkt dit keer namelijk niet te werken.

Daarom kunnen we heel veel leren van Syriza. Zij zijn, om dat afschuwelijke woord maar eens te gebruiken, een gamechanger. Ze veranderen ‘het spel’ totaal. Alleen is het geen spel maar politiek en gaat het over het leven van mensen. Om preciezer te zijn: ons leven. En de macht die we er over hebben. Daarom is het in ons belang dat de onvermijdelijke overwinning van Syriza geen pyrrusoverwinning wordt. Want ook dat is een Griekse vinding.

Lees ook de opinie van Ewald Engelen: Vijf jaar voorgelogen over Griekenland

foto: Eric Vidal / EPA. Premier Alexis Tsipras (r) en minister van Financiën Yanis Varoufakis (c) worden vooraf aan de noodtop over de Eurozone, maandag in Brussel, ontvangen door EU-president Donald Tusk.

Geef een reactie

Laatste reacties (209)