443
2

Emeritus hoogleraar Gezondheidszorg

Ivan Wolffers (1948) studeerde af als arts. Sindsdien schrijft hij over medische onderwerpen, variërend van medicijnen tot zijn eigen prostaatkanker. Hij promoveerde in de medische antropologie en werd in 1989 benoemd tot buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam waar hij tot zijn emeritaat in 2014 Gezondheidszorg en Cultuur doceerde.

Een digitale glimlach werkt net zo goed :)

Elke dag een gezond weetje van Ivan Wolffers: vandaag over de wetenschap achter de smiley

Wat moet een schrijver als zijn stijl ironisch is? Dat is lastig, want een goede grap mag niet als een echte grap klinken: het geheim zit in het een zeggen en het andere bedoelen. Je mag het niet teveel overdrijven zodat het al te zeer voor de hand ligt, maar je moet het echter ook niet hoeven uitleggen. Mensen moeten het zelf doorhebben, alleen loop je altijd het risico dat mensen er geërgerd op zullen reageren. Je schrijft dit, maar je bedoelt dat?

Als je met iemand praat dan laat je gezicht zien dat je een grap maakt, omdat je erbij glimlacht. Een uitdrukking die zegt ‘dit is om te lachen hoor’. Maar hoe moet dat met geschreven tekst? Een ‘maar niet heus’ -karakter bestaat niet in de taal. In het 19de-eeuwse Frankrijk bedacht de dichter Alcanter de Brahm een ironiewaarschuwing, maar die sloeg nooit aan. We moesten tot 1982 wachten tot er een leesteken kwam dat wel goed functioneerde.

🙂
Professor Scott Fahlman van de Mellon Carnegie Universiteit bedacht een tekentje om te zorgen dat een waarschuwing voor studenten niet verkeerd zou worden opgevat 🙂 Al snel ging het de wereld rond. Iedereen begon het te gebruiken en ook nog die beeldtaal uit te breiden. 🙁 betekent nu dat je het serieus bedoelt. En nu heeft Owen Churches onderzoek gedaan naar wat deze smiley’s (of emoticons) met onze hersenen doen.

Voor het onderzoek werd voortdurend bij proefpersonen een electroencephalogram (EEG) gemaakt. Dat is zo’n onderzoek waarbij je een badmuts met sensoren op je hoofd krijgt die de hersenactiviteit in beeld kunnen brengen. Bovendien werden hun oogbewegingen in de gaten gehouden (waar kijkt de proefpersoon naar?). Het enige wat ze moesten doen was naar een diashow kijken en met een wijsvinger een toets indrukken als er een foto van een bloem langs kwam. Ook kwam er af en toe een 🙂 langs en via het EEG kon dan bepaald worden in welk deel van de hersenen dat activiteit geeft.

Glimlachspieren
Het boeiende is dat een smiley op precies dezelfde plek als een echte glimlach voor een reactie zorgt. Even terzijde: een glimlach werkt op onze eigen glimlachspieren. Het zijn spiegelneuronen. Ik zie jou glimlachen en de zenuwen in mijn gezicht gaan automatisch meedoen. Daarom is een glimlach in het dagelijks leven zo belangrijk. Het zorgt meestal voor een glimlach terug (als je een misantroop bent wordt je gelaat misschien een heel, heel klein beetje vriendelijker) en zo blijft het prettig in de menselijke samenleving.

Dat zo’n tekentje 🙁 precies het elfde doet is heel interessant. Het betekent dat we met zijn allen de symbooltaal van emoticons hebben geleerd en dat ze een belangrijke rol zijn gaan spelen in de menselijke geschreven communicatie. Zoals sommige kranten het beschrijven: ze hebben onze hersenen een nieuwe bedrading gegeven. Toch blijft het moeilijk voor een schrijver om ze te gebruiken. Je denkt immers dat je zo goed schrijft dat iedereen het toch wel zal begrijpen en uitleggen met zo’n 🙁 voelt als een zwaktebod.

Als ik ze ooit ga gebruiken moet je maar bedenken dat ik mijn grap zelf eigenlijk ook niet zo goed vind en geen risico’s wil lopen 🙂

Volg Ivan Wolffers ook op Twitter
Ivan schrijft voor Joop elke dag een Gezonde Weetje van de Dag: 
klik hier voor een overzicht


Laatste publicatie van IvanWolffers

  • Broer van God

    Oktober 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (2)