762
29

Journalist

Erwin Lamme heeft HBO-communicatiesystemen gestudeerd. Daarna heeft hij diverse banen gehad, onder andere als redacteur bij Veronica Magazine. Tegenwoordig werkt hij voor de Gooi- en Eemlander.

Een federale EU kan ook succesvol zijn zonder Europese identiteit

De sleutel tot een succesvolle federale EU lijkt dus dat de EU zich beperkt tot grensoverschrijdende taken

De Engelse filosoof en schrijver John Gray denkt dat er geen toekomst is voor de EU omdat een Europese identiteit en Europees volk ontbreken. Dat zei hij zondag in Buitenhof. Bovendien zou meer Europese integratie leiden tot nationalisme en separatisme. Gray is dus sceptisch over het Europese project en zeker over een Europese superstaat.

Wat betreft zijn kritiek op een Europese superstaat heeft Gray natuurlijk een punt. Het lijkt zonder meer onwenselijk dat Europa volledig wordt bestuurd vanuit Brussel. Bovendien is er waarschijnlijk geen Europeaan te vinden die zit te wachten op het opheffen van de nationale democratie.

Maar Gray slaat de plank mis als het gaat om normale Europese samenwerking. Die Europese samenwerking is toch succesvol te noemen, ook al ontbreken een Europese identiteit en een Europees volk. De 27 EU-landen werken goed samen op het gebied van de douane, handel en milieu waardoor Europa een stabiel en open continent zonder binnengrenzen is geworden. Hier profiteren alle lidstaten en inwoners van wat betreft handel, reizen en veiligheid.

De Europese monetaire unie is natuurlijk een project met fouten. Het stabiliteitspact had beter gehandhaafd moeten worden. En Griekenland had nooit mogen toetreden tot de euro. Het lijkt nu zaak om de weeffouten te repareren. Er moet beter Europees toezicht komen. En Griekenland moet geholpen worden mits het land zijn problemen oplost.

Verder lijkt het ook wenselijk dat de EU sterker en democratischer wordt zodat crises beter opgelost kunnen worden en zodat de Europeanen meer invloed kunnen uitoefenen op de koers van de EU. Het ligt voor de hand dat de EU een normale federale regering krijgt met een gekozen president. Om te voorkomen dat de EU een superstaat wordt is het nodig dat de EU het subsidiariteitsbeginsel handhaaft zodat de EU slechts gaat over zaken die je beter Europees kunt organiseren, zoals handhaving van het stabiliteitspact, economische stabiliteit, defensie, buitenlandse zaken en milieu. Zo krijg je een stabiele EU en blijft de nationale democratie grotendeels behouden.

De sleutel tot een succesvolle federale EU lijkt dus dat de EU zich beperkt tot grensoverschrijdende taken. Zo ontstaat een sterk en democratisch Europees huis bovenop de nationale democratie. In dat geval zijn een Europese identiteit en Europese bevolking niet nodig aangezien de nationale identiteit gewoon behouden blijft. Europa wordt in die zin geen vervanging maar iets extra’s.

Het is overigens de vraag of er werkelijk sprake is van het ontbreken van een Europese identiteit. Europa is de bakermat van de filosofie en wetenschap. In Europa is de democratie uitgevonden. De Europese Verlichting heeft diverse sociale en liberale politieke stromingen voortgebracht waarin de vrijheid en het welzijn van het individu boven autoritaire en kerkelijke dogma’s kwamen te staan. En natuurlijk heeft Europa ook vele donkere kanten zoals alle verschrikkelijke oorlogen. Er bestaat dus wel degelijk een Europese identiteit.

Het is niet verwonderlijk dat de voornaamste bestaansreden van de EU voornamelijk bestaat uit ‘nooit meer oorlog’. Na eeuwen van oorlog is het nu tijd voor samenwerking. Belangrijk is natuurlijk ook dat de EU een waardengemeenschap is waarin de lidstaten waarden delen als sociale rechtvaardigheid, democratie, mensenrechten en de fundamentele vrijheden. Dankzij de EU is Europa een stabiel en progressief continent geworden waarin geen ruimte meer is voor oorlog, dictatuur, doodstraf en onderdrukking.

Er valt dus veel te zeggen voor de huidige Europese Unie. Gray’s standpunt dat de EU gedoemd is om uit elkaar te vallen wegens het onbreken van een Europees volk en Europese identiteit lijkt dus geen hout te snijden. Maar de EU is natuurlijk niet af. Het lijkt nodig om de Europese monetaire unie te versterken met een Europees ministerie van financiën en beter toezicht op banken. En verder moet de EU sterker en democratischer worden door een normale federale regering met gekozen president. Dit zal het draagvlak onder de EU versterken, mits de EU natuurlijk geen superstaat wordt.

Geef een reactie

Laatste reacties (29)