1.132
18

Freelance journalist/fotograaf

Peter Edel (1959) is freelance journalist/fotograaf en woont in Istanbul. Zijn artikelen en foto's zijn onder andere verschenen in de Engelstalige Turkse krant TodaysZaman. Ook is Peter Edel schrijver van De diepte van de Bosporus, een politieke biografie van Turkije (Uitgeverij EPO, Antwerpen, 2012).

Erdogans campagne tegen gemengde studentenhuizen

De regering wil grip krijgen op de universiteiten, waar in Turkije vaak opstandige gevoelens ten opzichte van het heersende gezag leven

De Turkse premier Erdogan is altijd bereid de conservatieve knuppel in het hoenderhok te gooien. Dat bevestigde hij afgelopen week door zich in felle bewoordingen af te zetten tegen studentenhuizen waar zowel mannelijke als vrouwelijke studenten wonen: “Dat is strijdig met ons karakter… Wie weet wat er allemaal kan gebeuren”.

Voor alle duidelijkheid: het gaat doorgaans om volwassen studenten die in de meeste landen zelf bepalen of zij in een gemengde, dan wel een gescheiden situatie wonen. Voor Erdogan zijn de grenzen van vrijheid echter snel bereikt. Met niet nader aangetoonde wensen van ouders als alibi, wil hij de gemengde studentenhuizen sluiten. De premier suggereerde zelfs politie-invallen om een einde te maken aan de daar heersende situatie.
 
Oprukkend conservatisme
Erdogan windt er geen doekjes om. Zijn recente uitspraken staan in schril contrast met zijn zwijgen over het op het Turkse platteland nog altijd populaire gebruik om jonge kinderen uit te huwelijken. Vindt hij kennelijk prima, maar gemengde studentenhuizen kunnen niet door de beugel. Het is tekenend voor het oprukkende conservatisme in Turkije, waar kussen in het openbaar verboden wordt en één religieuze malloot zelfs zo ver ging om te stellen dat zwangere vrouwen zich niet in het openbaar mogen vertonen.  
 
De kritiek kwam van alle kanten op Erdogan af. Niet alleen de oppositie, maar ook  parlementsleden van zijn eigen Gerechtigheids- en Ontwikkelingspartij (AKP) tekenden bezwaar aan. Zij menen dat de grondwettelijke basis ontbreekt voor politie-invallen in studentenhuizen, zolang daar geen strafbare feiten worden gepleegd. Het zou op huisvredebreuk neerkomen.
 
Muammer Güler
De zeer aan Erdogan getrouwe minister van Binnenlandse Zaken Muammer Güler, wist aan dat laatste een mouw te passen. Volgens hem zijn gemengde studentenhuizen een bakermat van terrorisme:

Volgens onze laatste waarnemingen, trachten terroristische organisaties en andere marginale groeperingen jeugdorganisaties in te zetten voor hun doeleinden… Uit ons  onderzoek naar terrorisme blijkt dat terroristische organisaties relaties tussen mannelijke en vrouwelijke studenten gebruiken om meer steun te krijgen van jongeren op middelbare scholen en universiteiten.

Güler voegde daaraan toe dat zich in gemengde studentenhuizen terrorismeverdachten schuilhouden. Daarom streeft hij naar een wet die politietoezicht op studentenhuizen mogelijk maakt. Wat Güler eigenlijk zegt is dat de regering grip wil krijgen op de universiteiten, waar in Turkije vaak opstandige gevoelens ten opzichte van het heersende gezag leven. Was vroeger al zo, maar onder de AKP is dat niet minder geworden. Het recente protest tegen het kappen van bomen op de campus van de Midden-Oosten (ÖDTÜ) Universiteit in Ankara illustreert dat. Dergelijk protest wordt al snel onder de noemer terrorisme gebracht door AKP-ministers als Güler.
 
Zwembaden
Hoe Erdogans aversie tegen gemengde studentenhuizen te interpreteren? Kemal Kilicdaroglu van de oppositievoerende Republikeinse Volkspartij (CHP) meent het te weten. Hij ziet het als aanzet tot segregatie tussen mannen en vrouwen binnen het onderwijs. Niet onwaarschijnlijk gezien de algemene tendens in Turkije om geslachten van elkaar te scheiden. Nu al zijn er restaurants in de meer religieuze wijken van Istanbul met aparte plaatsen voor mannen en vrouwen, zoals er ook gescheiden stranden zijn. Erdogan haakt hierop in. Toen hij een tijdje geleden de provincie Rize bezocht – waar hij zijn roots heeft – beloofde hij de plaatselijke bevolking niet een, maar twee Olympische zwembaden. Een voor mannen, en een voor vrouwen. Zijn campagne tegen gemengde studentenhuizen valt binnen dezelfde categorie.
 
Polarisatie
Toch zijn ook andere verklaringen denkbaar. Zo valt op dat Erdogans nieuwe offensief kort volgt op de toestemming die vrouwelijke volksvertegenwoordigers onlangs kregen om zich met een hoofddoek in het parlement te vertonen. Oppositiepartijen onthielden zich daarbij van protest. Met andere woorden, een positieve ontwikkeling die de verschillende bevolkingsgroepen dichter bijeenbracht.
 
Zoveel harmonie was niet naar de zin van Erdogan, wiens beleid vaak tot polarisatie leidt en daar zelfs nogal eens op gericht lijkt te zijn. Verklaarbaar vanuit zijn optiek, want via polarisatie kan hij zijn aanspraak op het ultraconservatieve deel van de bevolking verstevigen, met het oog op de belangrijke lokale verkiezingen begin volgend jaar. Heel goed mogelijk dus dat hij na het uitblijven van een confrontatie over de hoofddoekkwestie naar nieuwe wegen zoekt om de bevolking te polariseren.
 
Fethullah Gülen
Verder zal een einde van de gemengde studentenhuizen leiden tot minder woonruimte voor studenten, waar sowieso al een tekort aan bestaat. Dat opent de weg naar de bouw van nieuwe, afzonderlijke studentenhuizen voor mannelijke en vrouwelijke studenten. Goed voor de werkgelegenheid, al zal de AKP-elite daar met haar belangen binnen de bouwsector eveneens goed garen bij spinnen. Zoals Erdogans familieleden, die vaak in de top van bouwbedrijven zitten. Zo wast de ene hand de andere.
 
Tenslotte valt op dat Erdogans veroordeling van gemengde studentenhuizen samenviel met de bevestiging van zijn voornemen om onderwijsinstituten te sluiten waar leerlingen worden voorbereid op universitair onderwijs; de zogenaamde ‘dershanes’. Vooral de beweging rond de in de VS woonachtige prediker Fethullah Gülen is erg actief in deze onderwijssector. Niet vreemd dus dat de Turkse media Erdogans voornemen om de dershanes te sluiten in verband brengen met het al enige jaren spelende conflict tussen hem en Gülen.
 
De Gülenbeweging heeft ook studentenhuizen: de ‘isik evleri’, de lichthuizen. Scheiding tussen de seksen is daar gezien de conservatieve aard van de beweging een primair gegeven. De combinatie van nieuwe studentenhuizen onder controle van de staat, en verregaande seksesegregatie in de reeds bestaande, zou een alternatief kunnen vormen voor Gülens lichthuizen. Dat komt Gülens ambitie om zijn beweging uit te breiden in Turkije niet ten goede, want de lichthuizen functioneren niet in de laatste plaats als kweekvijver voor nieuwe volgelingen.
 
Kortom: aan Erdogans aanval op de gemengde studentenhuizen zou goed een complex aan overwegingen ten grondslag kunnen liggen. De vrijheid in Turkije is er echter hoe dan ook niet mee gediend.  

Peter Edel is schrijver van De diepte van de Bosporus, een politieke biografie van Turkije (Uitgeverij EPO, Antwerpen, 2012).
 
Volg Peter Edel ook op Twitter.


Laatste publicatie van PeterEdel

  • De diepte van de Bosporus

    een politieke biografie van Turkije

    2012


Geef een reactie

Laatste reacties (18)