1.334
16

Schrijfster

Tineke Bennema is schrijfster en journalist, woonde van 1994 tot en met 2001 in Palestijns gebied waarover ze twee boeken publiceerde. Ze blogt over de relaties oost-west op www.tinekebennema.nl

Europa’s politiek van ontkenning en kortetermijndenken

Onder onze ogen voltrekt zich in het Midden-Oosten een humanitaire ramp die zijn weerga niet kent

Wij mogen dan geen ‘boots on the ground’ hebben in het Midden-Oosten, maar het Midden-Oosten zit allang in ons. Alleen wil Europa, ook ons land, dat niet inzien. De westerse politiek is er nu op gericht om alle problemen, die het voor een groot deel zelf heeft gecreëerd, van de Eerste Wereldoorlog tot nu, buiten de deur te houden. Met bombardementen in Irak, met het sluiten van de grenzen voor Syrische vluchtelingen, met het beperken van migratie vanuit de Middellandse Zee met repressie van jihadisten vanuit ons eigen land.

Door Esseline van de Sande en Tineke Bennema

Maar als een boemerang komt die politiek van ontkenning en korte termijn denken nu al terug. Polder-jihadi’s zijn door de spierballenpolitiek van minister Opstelten niet afgeschrikt, hun aantal neemt alleen maar toe. De bombardementen hebben IS niet verpletterd. De situatie van de Syrische vluchtelingen nu in de regen en kou, die geen voedselbonnen meer krijgen, omdat rijke landen hun beloften aan de VN niet nakomen, is onhoudbaar.

Onder onze ogen voltrekt zich al bijna vier jaar een humanitaire ramp die zijn weerga niet kent. De beelden roepen bij elk weldenkend mens behalve compassie ook woede op, over de onverschilligheid van het westen. En creëert daarmee niet alleen een voedingsbodem voor antiwesters denken, maar zorgt er ook voor dat mensen het recht in eigen hand nemen. Dat gebeurt gewelddadig, maar kan ook kan vreedzaam uitpakken.

Nederland meet met twee maten
Onze buitenlandse politiek is zo nauw verweven met het Midden-Oosten dat wij ons er over verbazen dat politici hier nog niet begrijpen dat standpunten over Turkse Nederlanders reacties vanuit Ankara opleveren. Of onze positie ten opzichte van Israël felle reacties binnenlands. Het lijkt alsof onze politici, van rechts tot links, menen dat onze politiek alleen nog gevolgen heeft voor de polder, maar geen repercussies buiten de grenzen. Daarmee meet Nederland niet alleen met twee maten, want ons land heeft juist een lange traditie van het vingertje opheffen, bijvoorbeeld over de onderdrukking van vrouwen en homo’s in het Midden-Oosten en de Armeense kwestie in Turkije. Maar ook is er geen besef dat de grenzen in het Midden-Oosten en Europa zijn vervaagd, onder andere door sociale media. Wij maken ons zorgen over deze isolationistische houding van het kabinet.

Vorige week was er een congres over de relaties tussen de EU en het Midden-Oosten, waarbij ook minister van Buitenlandse Zaken Koenders aanwezig was. Op de vraag of de congresgangers (wetenschappers, diplomaten, journalisten) vonden dat de EU genoeg doet in het Midden-Oosten, stak niemand zijn hand op. De gedeelde conclusie was dat Europa, zonder visie, navelstaarderig, ingehaald zal worden door het grote tumult in haar eigen achtertuin. De Arabische lente is geen kortstondige beweging, maar zal decennia duren. Er doemt een regio op met ‘Refugee Republics’ en een groot machtsvacuüm. En als de politiek daarop geen antwoord heeft dan nemen enerzijds de extremisten en anderzijds de ‘civil society’ het over.

Versoepelen handelsbeperkingen
Het is van groot belang contacten met Arabische volkeren te intensiveren en actief democratische bewegingen te ondersteunen, zoals ook het in november verschenen AIV rapport meldt. Er moet meer geïnvesteerd worden in de extreem jonge bevolking, met onderwijs, microkredieten, landbouw technologie, industrialisatie: handelsbeperkingen moeten worden versoepeld. Er moet verruiming van immigratiemaatregelen komen, ook als antwoord op onze eigen vergrijzing.

Gemeenten, non-gouvernementele organisaties, nationaal en internationaal, individuele initiatieven zijn al lang actief en geven het goede voorbeeld. De gemeente Amsterdam zet haar expertise in op het gebied van watermanagement, stedenbouw en afvalverwerking, ambulancediensten en transport en verscheepte al duizenden niet opgehaalde fietsen uit het gemeentedepot naar Zaatari, het VN vluchtelingenkamp in Jordanië. Pax investeert al jaren in de aanwezige democratische netwerken binnen Syrië en Irak. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zou hierbij aan kunnen haken.

Hoewel onze regering in nauwe samenwerking met de VN een representatieve groep Syrische vrouwen bijeenbracht die een concreet vredesplan uitwerkte, zitten deze leiders nog niet aan de onderhandelingstafel als representatieve delegatie. Deze toekomstige leiders van Syrië vertegenwoordigen meer dan 60% van de Syriërs en roepen ons op om relaties op te bouwen met de seculiere burgerinitiatieven in plaats van te focussen op de strijdende en extremistische partijen. Het zijn dergelijke inspanningen die bijdragen aan een oplossing in Syrië en de bevolking aan ons bindt, in plaats van afstoot.

De Haarlemse social enterprise WakaWaka brengt letterlijk licht in de Syrische duisternis en stuurde met steun van burgers en bedrijven 50.000 oplaadbare zonnelampen naar Syrië en de omringende landen. Nog veel te weinig gelet op de 6,5 miljoen Syriërs die binnen de landsgrenzen zijn ontheemd en de 3,5 miljoen vluchtelingen die in de regio, door Turkije, Libanon, Irak en Jordanië worden opgevangen. Europa vangt op dit moment 150.000 vluchtelingen op.

Dat is slechts 4%.

De kosten om de grenzen ‘migrantenvrij’ te houden, voor operatie Frontex, zijn 3 miljoen euro per maand. Terrorismebestrijding kost ons 900 miljoen euro per jaar. Ook de bombardementen kosten extra geld. Maar we kunnen nog geen 50 miljoen aan voedselbonnen voor de vluchtelingen ophoesten. Dit alles kenmerkt het kortetermijndenken, het gebrek aan visie en betrokkenheid. Kom uit de kramp, kabinet, kijk verder en investeer in onze buren en in de toekomst. Onze gezamenlijke toekomst.

Tineke Bennema is schrijfster en lang woonachtig geweest in Palestina; Esseline van de Sande woonde lange tijd in het Midden-Oosten en werkte voor de Verenigde Naties, Shell en de Nederlandse Ambassade.

Geef een reactie

Laatste reacties (16)