2.958
116

Journalist

Erwin Lamme heeft HBO-communicatiesystemen gestudeerd. Daarna heeft hij diverse banen gehad, onder andere als redacteur bij Veronica Magazine. Tegenwoordig werkt hij voor de Gooi- en Eemlander.

Eurosceptici hebben een punt, maar geen oplossing

Europeanen zouden best wat trotser mogen zijn op hun continent

Nieuwsuur zond begin dit jaar een reeks reportages uit over de toenemende euroscepsis in de Europese Unie. Vooral in het westen van de EU is er sprake van een groeiende populariteit van de eurosceptische partijen. In Nederland en Engeland is de euroscepsis misschien wel het grootst. Er zijn weliswaar goede redenen voor deze euroscepsis, maar de eurosceptische partijen bieden geen oplossingen voor de problemen van vandaag. Verder zouden Europeanen best wat trotser mogen zijn op hun continent.

Veel Amerikanen zien hun land als het beste land in de wereld. Er zijn wel meer volkeren in de wereld die dit van hun land vinden, maar Amerikanen hebben hier daadwerkelijk legitieme redenen voor: Amerika heeft een reusachtige economie, het is een zeer stabiele en liberale democratie, Amerika is een dominante doch betrekkelijk redelijke wereldmacht en Amerikanen zijn een onverwoestbaar optimistisch volk.

Amerika en Europa
Maar zoals bekend heeft Amerika ook een donkere kant. Eén op de zeven Amerikanen is straatarm wegens het ontbreken van een adequaat sociaal stelsel. In Amerika heb je vaak meerdere baantjes nodig om rond te komen. In Amerika zitten relatief veel mensen in de gevangenis. Amerika kent nog altijd de doodstraf. In Guantanamo Bay zitten nog altijd mensen vast zonder enig proces. De aanvallen met Drones zijn omstreden omdat er veel burgerdoden vallen. En de Amerikaanse veiligheidsdiensten zijn over de grens van het toelaatbare gegaan.

In menig opzicht doet Europa het veel beter. De Europese Unie mag dan financieel-economisch en politiek veel minder stabiel zijn dan Amerika, maar op het gebied van mensenrechten en sociaal beleid is Europa verreweg het meest progressieve werelddeel. De meeste EU-lidstaten zorgen met hun omvangrijke sociale stelsels aanzienlijk beter voor hun werklozen en armen dan wie ook in de wereld. De helft van de wereldwijde uitgaven aan sociale zekerheid vindt plaats in Europa. Dat is eerder teveel dan te weinig sociale zekerheid, hoewel er nog steeds veel armoede is in Europa.

Mensenrechten

Ook als het gaat om mensenrechten is Europa het meest vooruitstrevend. Europeanen worden niet alleen beschermd door de nationale rechtsstaat, maar genieten ook bescherming door de EU-burgerrechten en het Europees Hof voor de rechten van de mens. Nergens in de wereld worden minderheden als homo’s en gelovigen beter beschermd dan in Europa. Ook is de doodstraf uitgebannen in de EU.

Belangrijk is zeker ook dat de EU een waardengemeenschap is. Volgens de verdragen is het doel van de EU niet alleen het bevorderen van de vrede binnen en buiten de EU, maar toch zeker ook het bevorderen van de Europese waarden in Europa als democratie, de rechtsstaat, de fundamentele vrijheden, de mensenrechten en sociale rechtvaardigheid zoals het tegengaan van discriminatie. Het is niet voor niets dat de EU strenge voorwaarden stelt aan toetreding van nieuwe landen.

Ook op economisch en ecologisch gebied is de EU zeer vooruitstrevend. De EU zet zich in voor een duurzame ontwikkeling van Europa op basis van een evenwichtige economische groei. Het doel is een sociale markteconomie met groot concurrentievermogen die is gericht op volledige werkgelegenheid en verbetering van de kwaliteit van het milieu. Europa is zeer progressief als het gaat om de intentie om klimaatverandering te bestrijden.

Allesbehalve stabiel en duurzaam
Maar ondanks deze theoretische doelen is de praktijk dat de EU met name op financieel en economisch gebied alles behalve duurzaam en stabiel is. Weliswaar vormen de 28 EU-landen de grootste economie in de wereld, maar van een evenwichtige economische groei is al jaren geen sprake. Sterker nog: de werkloosheid is met 12% tamelijk hoog in de EU. En financieel gezien is de EU nog kwetsbaarder. Veel EU-landen hebben een hoge schuld en de omvangrijke financiële bankensector blijft vooralsnog een risico, waardoor de stabiliteit van de euro nog altijd kwetsbaar is.

Logischerwijs wordt er met man en macht gewerkt aan een Europese bankenunie en een centraal financieel-economisch bestuur om de euro verder te stabiliseren en de Europese economie te verbeteren. Probleem is echter dat deze ontwikkeling de euroscepsis verder heeft doen groeien: veel burgers en eurosceptische partijen ervaren een steeds bemoeizuchtiger Brussel en uitholling van de nationale democratie.

De eurosceptische partijen hebben zeker een punt: in de loop der jaren is Brussel zich met steeds meer zaken gaan bemoeien. Dat is door de bankencrisis en eurocrisis alleen maar toegenomen, zonder dat de kiezer meer invloed heeft gekregen op de Europese politiek. Weliswaar zijn alle crisismaatregelen van de Europese Raad van regeringsleiders goedgekeurd door de nationale parlementen, maar de kiezer heeft weinig invloed op het beleid van de Europese Commissie omdat het Europees parlement redelijk tandeloos is en zelfs helemaal wordt gepasseerd als het gaat om de financieel-economische adviezen aan de lidstaten. Er is dus wel degelijk sprake van een uitholling van de democratie.

Populisme
Het bizarre is echter dat juist de eurosceptische partijen in Europa geen enkele aanstalten maken om de Europese democratie te verbeteren, en al helemaal niet bijdragen aan het oplossen van de financieel-economische problemen. De meeste van hen hebben het te druk met het mekkeren op immigranten en de Brusselse bemoeienis, met ongetwijfeld als doel om de onderbuik van de kiezers te prikkelen. Hier is een mooi woord voor: populisme.

Wat dat betreft hebben Europa en Amerika hetzelfde probleem: terwijl de gematigde politici druk bezig zijn om problemen op te lossen, gooit een aanzienlijk deel van de politici zand in de machine. Europa heeft zijn populisten. Amerika heeft de Tea Party. De overeenkomst tussen beide is dat electoraal gewin belangrijker is dan het algemeen belang.

Het staat elke partij uiteraard vrij om eurosceptische of zelfs anti-EU politiek te bedrijven, maar dan moet je de kiezer wel het hele verhaal vertellen: het verlaten van de EU en de euro schijnt een bijzonder complexe en kostbare grap te zijn. En je dupeert er andere landen ook mee.

Toch valt er veel te zeggen voor een gezonde kritische blik op de EU. Ondanks het subsidiariteitsbeginsel blijkt de EU steeds meer uit te dijen en dus zijn doel voorbij te streven. Weliswaar lijkt het hard nodig dat de EU verder integreert op financieel-economisch gebied voor de broodnodige stabiliteit, maar anderzijds is het zeker ook gewenst dat de EU afslankt. Want de bedoeling van de EU is nooit geweest om de nationale democratie steeds verder uit te kleden.

CC foto: Rock Cohen

Geef een reactie

Laatste reacties (116)