322
0

Docent en publicist

Pascal Cuijpers is docent beeldende vorming en faalangstreductietrainer op een middelbare school. Daarnaast is hij publicist en auteur. Hij schrijft op vaste basis columns en opiniestukken over onderwijs en de maatschappij voor o.a. de Nationale Onderwijsgids, HetKind en Joop. Tevens verschijnen zijn artikelen regelmatig in diverse landelijke dagbladen en onderwijsmagazines. Van zijn hand verschenen eerder de educatieve scheurbundel '200 Dagen School & Scheuren!' en de onderwijsbundels 'Leraren hebben meer vakantie dan mensen die werken' - inmiddels vierde druk - en 'Leraren zijn net echte mensen' (per 1 september 2017). Allen bij uitgeverij Quirijn.

Van examenvrees naar examenfeest!

Over het succes van een training tegen examenvrees: Er mag worden gehuild, er mag worden gelachen. Gelukkig gebeurt dat laatste steeds vaker.

cc-foto: Richard Lee

Tijdens de allerlaatste bijeenkomst viel mijn oog op de tatoeage van Famke. In grote sierletters stond het woord ‘believe’ in inkt vereeuwigd op haar onderarm. Ik vroeg of ze de tattoo al langer had. “Nee, ik heb ‘m vrijdag laten zetten”, vertelde ze glunderend, terwijl ze het lijfkunstwerkje vol trots toonde aan de andere leerlingen. Vervolgens zei ze dat ze het laten zetten van deze tatoeage zag als symbolische afsluiting van haar faalangstperiode en dat ze mede hierdoor vol vertrouwen het eindexamen tegemoet ging. Haar daadkracht zorgde voor veel waardering van de andere deelnemende examenleerlingen.

De afgelopen maanden waren ze een hecht en sterk team geworden: de tien leerlingen uit de verschillende examenklassen met belemmerende spanningen in de aanloop naar het magische eindexamen. Dé eindbeproeving, waarbij alles móet samenvallen, potentiële black-outs vermeden móeten worden, waar optimaal gepresteerd móet worden en het woordje ‘moeten’ definitief geëlimineerd moet worden.

Na een informatieve ouderavond, het volgen van de aanmeldingsprocedure en het inplannen en hebben van gesprekken met de aangemelde leerlingen, waren er zo’n dertien eindexamenleerlingen overgebleven om de examenvreestraining te volgen. De groep bestond dit jaar enkel uit meiden. Jongens vinden het helaas vaak lastig om te mogen erkennen dat ze (veel) spanning ervaren in de aanloop naar de eindexamenperiode. Een gemiste kans, zeker wanneer je weet dat zo’n twintig tot vijfentwintig procent van alle examenleerlingen deze spanning ervaart.

Er volgden wekelijks een of twee trainingen, waarbij mijn collega en ik als trainers verwachtten dat iedereen altijd aanwezig zou zijn. Helaas vielen er tussendoor enkele deelneemsters af. De benodigde motivatie om de trainingen actief te blijven volgen ontbrak helaas. Jammer, maar wanneer er geen volledige intrinsieke inzet aanwezig is om te (willen) komen tot mooie resultaten, dan heeft enkel aanwezig zijn tijdens zo’n trainingen geen effect. Sterker nog, het kan zelfs leiden tot meer spanning en onzekerheid, wanneer men ziet dat andere deelnemers wél vooruitgang boeken en enthousiast zijn. De groep die overbleef was er echter wél elke training en bleek erg gemotiveerd om de aangereikte informatie om te zetten in onvoorwaardelijke successen.

De trainingen bestonden onder andere uit een aantal energizers, waarbij sommige opdrachten en oefeningen dienen als ‘eyeopener’ en andere weer ter ontspanning. Een belangrijk blok is het plannen en maken van dag- en weekschema’s waarbij het inplannen van de dagelijkse (leer)activiteiten, vrije tijd en rustmomenten centraal staat. Verder zetten we in op het creëren van zelfvertrouwen en het ontwikkelen van een positieve kijk door middel van positiviteitsoefeningen, zoals het benoemen van wat er dagelijks allemaal goed gaat, het ontvangen van complimenten en het oppikken van succeservaringen zonder deze te bagatelliseren.

Daarnaast is een belangrijk aspect het inzien van valkuilen op weg naar succes in de vorm van de smartphone. Hierbij staat het omgaan met en het reguleren van deze concentratieverstoorder centraal als bewustwordingsoefening en wordt er uitgelegd dat multitasken een leugen is – zélfs in de groep waarbij enkel vrouwelijke leerlingen aanwezig zijn (“Maar meneer, vrouwen kunnen wel multitasken!”).

En het waardevolle G-denken, waarbij in chronologische volgorde een spannende Gebeurtenis wordt beschreven met alle bijbehorende negatieve Gedachten, het vervelende Gevoel dat hierdoor ontstaat en het bepaalde Gedrag dat vertoond wordt. Daartegenover staat dat deze vier G’s vervolgens kunnen worden omgezet naar positieve gedachten, gevoelens en gedragingen. Een praktische oefening die voor iedereen tijdens elke spannende situatie kan worden toegepast.

Naarmate de weken vorderen zien we steeds meer een coherente groep ontstaan, die wil en durft te leren van elkaar en de uitleg en tips van ons als trainers aanneemt en uitvoert op de manier die het beste bij hen past. Het uitwisselen van ervaringen, tips en valkuilen wordt tijdens de bijeenkomsten een vast item, naast de oefeningen die we voor de leerlingen in petto hebben.

Er mag worden gehuild, er mag worden gelachen. Gelukkig gebeurt dat laatste steeds vaker. Er heerst een natuurlijk ontstaan saamhorigheidsgevoel, dat voortkomt uit het feit dat elke deelnemer aan deze eindexamenvreestraining in hetzelfde schuitje zit. Hierdoor zijn gevoelens en praktische uitdagingen herkenbaar en heerst er een collectieve sfeer waaruit blijkt ‘dat wij dat kunstje samen gaan flikken’.

De laatste bijeenkomst wordt er een bezoekje gebracht aan de reeds ingerichte examenzaal. Indien gewenst mogen de leerlingen aangeven of een speciale plek in de zaal hun voorkeur heeft. Daarna volgt een evaluatie en wordt er op een positieve manier afgesloten en teruggekeken op de afgelopen maanden. Het krachtige en optimistische gevoel overheerst. Dit komt mooi tot uiting wanneer de leerlingen een wens, spreuk of herinnering voor elkaar op een knalrood hart van karton mogen schrijven, als aandenken en als symbool voor de opgedane ervaringen tijdens de afgelopen examenvreesbijeenkomsten.

Ik ben ervan overtuigd dat het goed gaat komen met deze enthousiaste doorzetters. We besloten na afloop dan ook dat we elkaar pas weer terugzien tijdens de diploma-uitreiking, eind juni. En om te refereren aan de vers gezette tattoo van Famke: daar geloof ik in!


Laatste publicatie van PascalCuijpers

  • Leraren zijn net echte mensen

    ‘De kunst van onderwijs is mogen plaatsmaken voor verbeelding en durven openstaan voor verwondering…’

    September 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (0)