Laatste update 12:27
2.639
47

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Extra beperkingen zijn niet genoeg om de coronacrisis het hoofd te bieden

Er moeten fundamentele dingen met ons zorgsysteem gebeuren. Nu blijkt het de achilleshiel van onze samenleving. We kunnen het niet hebben dat we steeds weer belangrijke delen van de economie op slot moeten draaien omdat het anders vast loopt.

coronacrisis
Foto: ANP / Bart Maat

Wij stevenen met zijn allen af op een nieuw dieptepunt in de coronacrisis. Dat komt omdat het Nederlandse zorgsysteem al dreigt te bezwijken bij een beperkte toename van het aantal zwaar zieke patiënten. Er blijken dan te weinig ziekenhuisbedden op de IC’s te zijn. Ook ontbreekt voldoende personeel om juist die zorg op te schalen. In plaats daarvan moeten patiënten wijken wier lijden niet zo ernstig geacht wordt als dat van coronapatiënten in direct levensgevaar.

Om dat te voorkomen moest in het eerste jaar van de pandemie de maatschappij op slot worden gezet en de economie deels bevroren. Zo kon men het aantal besmettingen terugdringen. Gebeurt dat niet of te weinig, dan treedt het zwarte scenario in werking. Artsen bepalen wie een kans krijgt om door te leven en wie niet. Een beetje ruw gezegd gaat dat als volgt: eerst helpt het zorgpersoneel zichzelf onder het motto dat het zich in het kader van hun werk extra blootstelde aan besmetting en daarom recht heeft op voorrang. Daarna volgen de patiënten met de minste levensjaren achter zich. Levensverwachting speelt geen rol want dan komen er allemaal nare discussies over rokers en dikkerds.

De Nederlandse samenleving is tot alles bereid om dat zwarte scenario op een afstand te houden. Dat is de achtergrond van de lockdowns. Inmiddels echter zitten wij in een andere situatie. Van alle burgers mag zonder uitzondering verwacht worden dat zij meewerken aan de strijd tegen het virus. Verstopping van de zorg moet immers te allen tijde worden voorkomen.

Er zijn twee manieren om dat te doen. Wie zich laten vaccineren, verkleinen in hogen mate de kans dat zij anderen besmetten en zelf in het ziekenhuis terechtkomen. Als straks de boosterprik gegeven wordt, kunnen zij hun afweer versterken. Vandaar dat zij op vertoon van een geldige QR-code aan vrijwel alle aspecten van het sociale verkeer mogen deelnemen. Voor ongevaccineerden geldt dat niet. Gelukkig weten ze hoe zij zonder de voordelen die het vaccin biedt, van hun kant de strijd tegen het virus kunnen voeren: door zich te houden aan de maatregelen zoals die golden tijdens de lockdowns van verleden jaar.

In Oostenrijk is dat inmiddels werkelijkheid aan het worden. Met een negatieve test kun je geen geldige QR-code meer krijgen. Dat wil zeggen: over vier weken gaat dat in zodat burgers hun keuze voor een vaccinatievrij leven nog eens op zijn merites kunnen beoordelen. Het is te hopen dat de regering besluit het Oostenrijkse voorbeeld te volgen. Dat is de beste manier om het hoofd te bieden aan de noodsituatie waarin wij ons nu bevinden. Uiteraard zal er nog een aanvullende maatregel genomen moeten worden: waar een behoorlijke controle van QR-codes onmogelijk is – bijvoorbeeld omdat ondernemers of verenigingsbesturen dat zeggen – volgt sluiting. Uiteraard met alle compensaties die tijdens de afgelopen lockdowns ook golden.

Dit is allemaal niet fraai. Daarom dienen samenleving en politiek zich nu al af te vragen waarom het zorgsysteem zo spectaculair faalt. Na twee jaar ervaring met de coronacrisis zijn de ziekenhuizen niet beter maar slechter bestand tegen de druk van de pandemie. Een deel van het antwoord weten wij al. Het zorgpersoneel heeft de afgelopen twee jaar één keer applaus gekregen en daarna consequent de middelvinger als het om verbetering van de arbeidsomstandigheden en de lonen vroeg. Dat heeft tot uitstroom geleid en ongetwijfeld ook een verhoging van het ziekteverzuim. Waarom zou je je blootstellen aan een gevaarlijke ziekte als dit de dank is?  De kans is groot dat het personeelsprobleem het topje van de ijsberg is. De laatste jaren hebben tenslotte geleerd dat ook op andere terreinen dingen niet deugen waarvan we in Nederland altijd dachten dat we ze zo goed geregeld hadden.

De politiek mag dit niet voor zich uitschuiven met een beroep op de parlementaire enquête. Dat je hoort te wachten op een nieuw kabinet, is evenmin een excuus. Verleden week werd duidelijk dat gespecialiseerde Kamerleden van de coalitiepartijen aan een soort zijtafels over specifieke onderwerpen met elkaar onderhandelden. Daaruit blijkt dat het nieuwe kabinet – onder de eeuwige Rutte – een reprise zal bieden van de oude politiek. Daar zit het verschil niet.

Er moeten fundamentele dingen met ons zorgsysteem gebeuren. Nu blijkt het de achilleshiel van onze samenleving. We kunnen het niet hebben dat we steeds weer belangrijke delen van de economie op slot moeten draaien omdat het zorgsysteem anders vast loopt. Nu al blijkt dat de opgelopen achterstanden met de belastingbetaler alleen al hele sectoren van het bedrijfsleven slagkracht gaat kosten. Dan hebben we het nog niet eens over wat er gebeurt als de nu nog verdoezelde schulden geïnd worden bij ondernemers die hun pensioen en hun financiële buffers tijdens de eerdere lockdowns al hebben opgesoupeerd.

Dit zijn de grote kwesties van het moment.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin.

Beluister Het Geheugenpaleis, de podcast van Han van der Horst en John Knieriem over de politiek van nu en de geschiedenis.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Zwarte Jaren

    Nederland in de Tweede Wereldoorlog

    2020


Geef een reactie

Laatste reacties (47)