3.217
60

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Gedoogd en gekneveld

Hoe komt dat bestuur van likmevessie toch tot stand?

De nieuwe gedoogconstructie rond de coalitie houdt niet alleen in het kabinet in het zadel maar ook het land in een verstikkkende wurggreep van contraproductieve akkoorden, stelt Han van der Horst.

“Die avond klonk applaus uit het Ministerie van Financiën”, luidt de kop boven een politiek jaaroverzicht in De Volkskrant. Daardoor wisten de journalisten dat het herfstakkoord tussen VVD, PvDA, CU, D66 en SGP tot stand was gekomen. Woon- en pensioenakkoord leerden vervolgens dat ook dit kabinet afhankelijk is van gedoogpartners. D66, CU en SGP namen met zijn drieën de rol over, die Wilders en de PVV speelden tijdens Rutte I. Dat gaf het kabinet nieuwe stevigheid zoals bleek uit de afgang van PvdA-senator Duivesteijn. Hij hield aan zijn kritiek op het woningbeleid alleen maar reputatieschade voor zichzelf over.  

Nu zal volgens velen de neoliberale verblinding leiden tot de ondergang van het Nederland zoals wij dat kennen. Anderen brengen dit debacle in verband met de onderdanigheid aan Europa en dan is er natuurlijk de roverheid, die het zuurverdiende geld van de belastingbetaler in allerlei bodemloze putten stort zoals daar zijn de ontwikkelingshulp en uitkeringen voor immigranten. 

Dit is allemaal ideologisch gefundeerde kritiek. Daarmee blijft een andersoortig bezwaar die je tegen de akkoorden van de bejubelde gedoogcoalitie kunt hebben in de schaduw. Ze getuigen van onbekwaamheid en slecht bestuur. De akkoorden zijn contraproductief.

Men is in Den Haag gefixeerd op het terugbrengen van het financieringstekort, meestal met het verhaal dat je de kinderen en de kleinkinderen niet met de rotzooi kunt laten zitten. Wat heeft men dús gedaan?

Herfstakkoord. Dat tast de bestedingsruimte van de Nederlanders aan. Daardoor wordt de economie geremd wat leidt tot lagere overheidsinkomsten. 

Pensioenakkoord. Om nu een paar miljard binnen te harken worden hele generaties opgezadeld met een veel te laag pensioen. Met dat probleem kun je de kinderen-  en de kleinkinderen blijkbaar wel opzadelen want die zullen een oplossing moeten vinden voor hun armlastige ouders.

Woonakkoord. Het is flexibiliteit voor en het is flexibiliteit na. Burgers moeten tot verhuizen bereid zijn om het werk achterna te gaan. Dus straft men met extra heffingen juist huurders, die inderdaad kúnnen verhuizen omdat zij zich om welke reden dan ook nooit gek lieten maken door de huizenkoopmanie. Bovendien belemmert men zo de bouw van nieuwe huurwoningen, juist nu zij voor de flexibilisering van de economie nodig zijn. 

Om met koning Willy te spreken: elke megaul ken dat begrijpe. 

Hoe komt het dan dat de veelgeplaagde Nederlanders tóch met dat beleid worden opgezadeld? Het applaus in het ministerie van Financiën geeft het antwoord. Dat drukte tegelijkertijd opluchting en zelfvoldaanheid uit: na dagen onderhandelen (op het scherp van de snede, wordt er dan bijgezegd) was men er eindelijk uit. Lag er een optimale oplossing? Nee, er lag een akkoord dat alle betrokkenen nèt niet genoeg tegen de borst stuitte om zich aan het handgeklap te onttrekken.

De onderhandelaars van de uiteenlopende partijen hadden voor zichzelf de grenzen van hun eigen geloofwaardigheid bepaald en iets geaccepteerd dat paste binnen de zo ontstane ruimte. Bovendien sleepten zij voor het eigen imago belangrijke symboolmaatregelen binnen. Denk aan de SGP die waarschijnlijk kans ziet via een achterdeur de godslastering in het wetboek van strafrecht te houden.

De inhoud en het effect van akkoorden doen er niet zoveel toe als je op die manier probeert elkaars hand te blijven vasthouden. Het gaat erom dat meerderheden ontstaan, dat je een dossier kunt sluiten omdat het afgehandeld is. De kwaliteit is dan van geen betekenis. 

Daarom zullen wij tot 2017 met zulke rare en contraproductieve akkoorden worden geconfronteerd als die van de laatste maanden want het kabinet zal, ondanks gedreig met nachten van Jut en Jul en zogenaamd scheren langs de afgrond, niet meer vallen. De coalitie en de gedoogpartijen hebben elkaar in een noodlottige houdgreep. 

Het resultaat: bestuur van likmevessie. 


Volg Han ook op Twitter. Beluister deze column hier

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (60)