4.691
154

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

“Half-fascistisch” is wellicht de term waarnaar wij zoeken

Een proefje van eigen medicijn, dat is goed voor ze nu en dan

Deze donderdag laat Pascal Vanenburg zien hoe onze naïeve media maar al te gemakkelijk het ontmenselijkend taalgebruik van uiterst rechts overnemen terwijl het toch om termen gaat die zijn verzonnen om iets of iemand zwart en verdacht te maken. Het duidelijkst voorbeeld is sharia-zwemmen voor het vrouwenuurtje dat het Maassluisse zwembad Dol-Fijn een tijdje geleden invoerde. Schepper: Geert Wilders of zijn Joseph Goebbels Martin Bosma.

Salazar

Zo dat was dan een proefje van eigen medicijn voor onze taalkunstenaar. Bij uiterst rechts kunnen ze daar heel slecht tegen. Dus nou gaan ze “Godwin, Godwin”, roepen en “Je bent af” en zo want ze zijn er niet van gediend zelf de behandeling te krijgen die ze iedereen routinematig laten wedervaren die niet voor honderdtien procent achter hun grofheden, hun domheden en hun leugens staat.

Maar dat moeten we er voor over hebben want de aanduiding snijdt hout. Dr. Joseph Goebbels was een grootmeester in het creëren van negatieve termen om tegenstanders te besmetten en te brandmerken. Zo verzon hij op een dag dat de bijnaam van Bernard Weiss, commissaris van politie in het Berlijn van de jaren twintig,  “Isidor” was en hij herhaalde dat zo vaak dat die akelige bijnaam inderdaad aan hem bleef kleven. Weiss wist overigens tijdig uit nazi-Duitsland te ontsnappen.

Wat ruk ik nu weer uit mijn boekenkast? Van dr. Goebbels “Jaren zonder Weerga” in de vertaling van Steven Barends, die destijds ook “Mein Kampf “ voor zijn rekening nam.

De 20e eeuw heeft de groote massa van het volk in de arena der politiek geleid, en het beschamendste bewijs van eigen armoede, dat zoowel het keizerlijke als het republikeinsche Duitschland leverde, was wel, dat geen van beide kans zag zoodanige politieke organen te scheppen dat het volk zelf zijn stuwende kracht kon ontplooien. Op straat marcheerden millioenen menschen, maar ze werden in seniele belachelijke parlementen vertegenwoordigd door representanten die evenmin gevoel als oor voor de massa bezaten. Op dit oogenblik ziet het er in de westelijke democratieën nog precies eender uit. Wanneer men in de kranten leest over de daar ondernomen politieke acties, dan zou met geneigd zijn, geloof te schenken aan de daarbij gebezigde groote woorden.
Wanneer men deze politieke acties echter op de films of op een foto ziet, dan schrikt men hevig van de groote kloof die hier tusschen schijn en wezen gaapt. Men aanschouwt, dikke, joviale, levendig gesticuleerende oudere heeren in gekleede jas en met hoogen hoed, die kennelijk over velerlei capaciteiten beschikken, alleen niet over de demonische kunst van massa’s te boeien en te leiden. De meest kenmerkende eigenschappen van hun politieke bijeenkomsten zijn een gemis aan discipline, een wijze van optreden die volkomen beneden peil is en een gebrek aan grootheid en overtuiging in hun daden.

Heel even komt de echte Joseph Goebbels naar buiten als hij de kunst om massa’s te boeien en te leiden “demonisch” noemt. Dat had de Doktor wel vaker. Hij was te trots op zijn recepten om niet nu en dan een kijkje in eigen keuken te geven. Maar voor het overige zien wij hier het partijkartel geschetst, dat volkomen aan het gevoel van de burgers voorbijgaat. Die denunciatie van de vertrouwde parlementaire democratie kennen we ook uit onze eigen tijd wanneer andersdenkenden afgeschilderd worden als profiteurs die alleen voor eigen geld en glorie de politiek zijn ingegaan.

Het is duidelijk in welke traditie het sharia-zwembad, de dobberneger en de Palestijnenlover staan. Of “gelukzoeker” voor iemand die hoopt in een ander land werk te vinden. Nu we we toch bezig zijn.

Er bestaat dan ook een duidelijke verwantschap tussen het vertoog van hedendaags uiterst rechts en dat van dr. Joseph Goebbels. Is het om die reden gewettigd om iemand als Geert Wilders dan maar voor fascist of nazaat van het nationaal socialisme uit te maken? Dat zou onrechtvaardig zijn. Er is hoogstens op een aantal punten verwantschap. Zo kunnen wij vaststellen dat de PVV volgens het leidersbeginsel is georganiseerd. Ook stelt de leider voor om islamieten te vervolgen. Echter niet op de manier van de oude Romeinen met executies en martelingen in het Colosseum maar meer volgens het patroon van onze eigen koning Willem I, die de politie afstuurde op de schuren waar de afgescheiden gereformeerden hun kerkdiensten hielden. Maar dat is allemaal onvoldoende om in Wilders de nieuwe Hitler of Mussolini te zien. Of in Baudet de  Nederlandse Salazar in de dop. Dat was tenslotte ook een belezen man en bovendien een echte professor.

idollfs001p1

Aan deze staatsman hebben we weinig om de nieuwe rechtse politieke tendens in Nederland te definiëren. Maar misschien biedt in dit opzicht Engelbert Dollfuss wel enig soelaas. Dr. Engelbert Dollfuss was een voorganger van Sebastian Kurz, de grote overwinnaar van de recente verkiezingen in Oostenrijk. Hij leidde in Oostenrijk na de crisis van 1929 de katholieke partij en werd in 1934 door nazi’s vermoord omdat hij tegen Anschluss bij Hitlers rijk was.

Dolfuss regeerde met uitgebreide volmachten nadat hij eerst in een korte burgeroorlog de sociaaldemocraten had verslagen. Hun partij was buiten de wet gesteld, het Oostenrijkse parlement stond buiten spel.  Hoe moest zijn bewind worden gedefinieerd? Vaak las men de term half-fascistisch.

Dat is misschien nog de beste term om de huidige verschijnselen op de rechterflank van de Nederlandse politiek te definiëren alsmede de dames en heren die aan de toog en op de sociale media zoveel verfrissends herkennen in de nieuwe leiders die de partijkartel eens een poepie willen laten ruiken. Half-fascistisch, dat is de beste definitie.

En daar komen ineens uit de mist der tijden behalve dr. Joseph Goebbels, professor António de Oliveira Salazar en dr. Engelbert Dolfuss Betty Hutton en Harvey Keel te voorschijn. Anything you can do I can do better.

Een proefje van eigen medicijn, dat is goed voor ze, nu en dan.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (154)