6.266
268

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Hans Teeuwen en zijn god

Teeuwen gaat aan de fanatici voorbij terwijl hij zich opwindt over het publiek rond het Glazen Huis en onder elke hoofddoek een meisje vermoedt dat eigenlijk zonen zou willen baren voor de jihad

Hans Teeuwen is atheïst. Hij denkt dat God niet bestaat en daar zal hij wel gelijk in hebben. Opperwezens in meer en enkelvoud zijn menselijke creaties om het bestaan begrijpelijk en aanvaardbaar te maken. Hoe wezenlijk die functie is blijkt uit het feit dat de grote meerderheid van de mensheid nog steeds gelooft terwijl de wetenschap toch zo ongelooflijk veel verklaard heeft van waar je vroeger een god bij moest halen. Zo heb ik een paar weken geleden geleerd dat mensen 80% van hun genen gemeen hebben met zeekomkommers en slijmalen. Zij zijn onze voorouders, of althans verre familieleden. De eerste mens is blijkbaar niet uit klei geschapen door Jahweh toen die liep te wandelen in het paradijs.

Teeuwen beperkt zich niet tot ongeloof. Hij heeft een actieve hekel aan de volgens hem niet bestaande god. Hij stelt die op een lijn met de psychopathische moordenaar Charles Manson. Die haat hangt nauw samen met het feit dat Teeuwens goede vriend Theo van Gogh het slachtoffer werd van een religieuze moord. Hem werd in naam van Allah de nek afgesneden door ene Mohammed Bouyeri uit Amsterdam West.  De woede van Teeuwen daarover is structureel en blijvend. Dat pleit voor hem.
 
Het is ook, denk ik, daarom dat Teeuwen stukjes vertoonde uit de optredens van de Britse opiniemakers Christopher Hitchens en Pat Condell, beide overtuigde atheïsten en islamcritici. Hitchens polijstte zijn ongeloof extra toen 9/11 zijn aandacht richtte op de islam. Condell is een goedkope epigoon en navolger van Hitchens. Wie afgelopen zondag de aflevering van Zomergasten volgde kon zien, hoe hij zelfs diens bittere toon imiteerde en er nog een schepje bovenop deed. In een debat met Tony Blair betoogde Hitchens dat je helemaal geen geloof nodig had om toch menslievend te kunnen zijn. Condell bracht kort gezegd naar voren dat verongelijkte islamieten met hun agressieve godsdienst wat hem betreft allemaal de touwtyfus konden krijgen. En hij impliceerde dat zij zo geworden waren omdat de islam hen als een kwaadaardige ziekte had geïnfecteerd.
 
Teeuwen sloot zich niet alleen bij die gedachtegangen aan maar hij ging ook verder: mensen die op religieuze – of op andere ethische gronden – goed doen, zijn hypocriet en alleen maar uit op eigen eer en glorie. Het glazen huis en zo, allemaal nep en ijdelheid. Zo ontstond het beeld van een verbitterd man: Teeuwen is de eigentijdse uitvoering van Robertus Nurks, de onaangename mens in de Haarlemmerhout uit de Camera Obscura, die schildering van het Hollandse leven uit de jaren dertig van  de negentiende eeuw:
 
“Hij was alleen maar hatelijk, en zulks deels uit gewoonte, deels uit een diepe en misschien voor hem zelf verborgen jaloezie. Hij was in ’t geheel geen kniezer, altijd vrolijk gestemd en de vrolijkheid beminnende; maar hij scheen er een genoegen in te vinden zijn vrienden kleine grieven aan te doen, en niet alleen zijn vrienden, maar in het algemeen de onschuldigste mensen van de wereld.”
 
Ook Nurks kon van alles slechts de kwade kant waarnemen. Hij was het verleerd om kwaliteit te herkennen. Dat is Teeuwen net zo goed overkomen. Nu wantrouwt hij het sympathieke gebaar omdat er wel wat achter zal zitten.
 
Zo ontging Teeuwen de vorstelijke wijze waarop Tony Blair en Christopher Hitchens langs elkaar heen praatten. Blair betoogde dat religie mensen kan brengen tot grootse en zeer menslievende daden. Hitchens zei dat geloof dan nergens voor nodig was. Daar had hij gelijk in, maar daarmee ging hij tegelijkertijd voorbij aan de rol van godsdienstige inspiratie als maatschappelijk fenomeen. In de geschiedenis van het westen hangen begrippen als ‘naastenliefde’ (essentieel voor de samenhang van de maatschappij) en christendom nauw samen.
 
Religie inspireert tegelijkertijd weer ándere mensen tot marteling, moord, vervolging en terrorisme. Dat is het stokpaard van Pat Condell die in zijn YouTube praatjes steevast de islam aanwijst als de wortel van alle kwaad. Zijn bewijsmateriaal zijn misdadige moslims, de Mohammed Bouyeri’s om zo te zeggen maar hij plaatst het probleem niet bij hen maar bij wat hij aanduidt als “de islam”.
 
Nu bestaat de islam helemaal niet. Er zijn door de moslims erkende geloofsbronnen maar die worden op tal van verschillende manieren uitgelegd. Zij leiden derhalve tot zeer uiteenlopende geloofspraktijken. Het is moeilijk om vol te houden dat het lezen van de Koran of de Hadith automatisch tot fanatisme leidt. Het is aan de andere kant wel zo dat fanatici in heilige geschriften of het geloof in een opperwezen of allebei genoeg van hun gading kunnen vinden. Fanatisme en religie zijn een gevaarlijke combinatie maar het is niet de religie die het fanatisme opkweekt, het is de combinatie van beiden. Zonder godsdienst vinden fanatici wel wat anders, das Kapital van Karl Marx bijvoorbeeld of de Verlichting, zoals Robespierre en de markies de Sade.
 
Wie de vrijheid liefheeft, moet dan ook het fanatisme bestrijden, waar hij dat aantreft. En de fanatici. Religie als zodanig leidt net zo min als een politieke ideologie, de verlichting of de romantiek tot moord en doodslag. Pas als de geestdrijvers ermee aan de haal gaan, loopt het mis.
 
Door deze denkfout richt Teeuwen zijn pijlen op de verkeerde vijand. Hij gaat aan de fanatici voorbij terwijl hij zich opwindt over het publiek rond het Glazen Huis en onder elke hoofddoek een meisje vermoedt dat eigenlijk zonen zou willen baren voor de jihad. Dat komt omdat hij nooit meer is geworden dan dat bekende en irritante Nederlandse type, de Nurks:
 
“Hij kende al de zwakke plaatsen van uw familie, van uw verstand, van uw hart, van uw liefhebberij; van uw studie, van uw beroep, van uw lichaam, en van uw kleerkast, en had er vermaak in, ze beurtelings pijnlijk aan te raken. Ik weet niet welke bezwerende of magnetische kracht hij op u uitoefende, om u geheel weerloos te doen zijn.”
 
Geen mens schiet daar wat mee op. Een eenzijdige blik leidt tot een falende strategie en – zoals de wachtmeester tegen mijn zoon zei –  Assumption is the mother of all fuck-ups’.

Volg Han ook op Twitter

Het laatste boek van Han van der Horst is: Nederland, de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (268)