5.257
48

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

De harteloze kant van Nederland

Je zou het ook anders kunnen formuleren: het geweten is weggeregeld

cc-foto: Roel Wijnants

De joodse mevrouw Inge Prenzlau krijgt van Duitsland een zogenaamde “gettovergoeding” van 140 euro per maand. Zij ontvangt dit bedrag omdat ze in het kader van de jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog als meisje van elf jaar onbetaalde arbeid verrichtte. De uitkering is in Duitsland belastingvrij maar Nederland heft er inkomstenbelasting over. Gelijke monniken, gelijke kappen immers.

De gedachten gaan onwillekeurig uit naar de aanslagen onroerend goed belasting en andere heffingen die slachtoffers van de holocaust na terugkeer uit de dodenkampen kregen opgelegd over de jaren 1943 tot 1945. Die zijn allemaal zonder pardon geïncasseerd en het duurde bijna een halve eeuw voor hier enige schaamte over merkbaar werd.

Nederland heeft wat onnadenkende harteloosheid betreft een reputatie te verliezen. Deze belastingheffing in 2017 getuigt van dezelfde mentaliteit als die, die onze overheid ertoe bracht soldaten van het Koninklijk Nederlandsch Indisch leger, onder wie de Molukkers, hun soldij niet uit te betalen over de periode dat zij zich in handen bevonden van de Japanners. Of de weigering om excuses aan te bieden over oorlogsmisdaden in verre streken omdat dat misschien wel eens grond zou kunnen zijn voor een eis tot schadevergoeding.

Het lukt wel om de overheid op andere gedachten te brengen maar daar zijn lobby’s en rechtszaken voor nodig die jaren en nog eens jaren duren. Daarbij hanteert onze overheid met verve het wapen van het hoger beroep en allerlei andere tactieken om verontwaardigde burgers uit te putten.

Je ziet het ook op het dossier politiek asiel. De heren politici en het xenofobe krijsvolk op de sociale media hebben het altijd over vluchtelingen die maar eindeloos in hoger beroep gaan. Het omgekeerde is net zo goed algemeen, de staat die tegen elke, voor een vluchteling gunstige, uitspraak van een lagere rechter beroep aantekent.

Heeft dat iets te maken met een soort inherente slechtheid van de Nederlanders? Wordt hij een monster zo gauw hij maar achter een bureau zit dat hem of haar de kans geeft de giftige bodem van zijn ziel bloot te leggen? Het heeft eerder te maken met het feit dat je het radertje bent geworden in een grote machine die net als een pierement gehoorzaamt aan een soort orgelboek van procedures en voorschriften. Als het eenmaal in beweging is gebracht, kan niemand nog één toon veranderen, laat staan de melodie. Je kunt hoogstens de snelheid aanpassen waarmee het wiel draait. Voor bijzondere omstandigheden is dan geen ruimte. Een mooi voorbeeld van wat er in zo’n orgelboek gestanst staat is het begrip “zelfredzaamheid”. Dit land beroept zich op zijn sociale vangnet, maar als je dakloos bent zonder drugs- drank- of bovenkamerprobleem kom je niet in aanmerking voor enige ondersteuning. Je grijpt zelfs naast de bijstand, omdat je geen eigen adres hebt. Als je helemaal niks meer hebt, dán word je uitgesloten van steun, want je bent zogenaamd zelfredzaam.

Iedereen weet het. Niemand doet er wat aan. Zo draait het orgel nu eenmaal.

Dat is de harteloze kant van Nederland.

Je zou het ook anders kunnen formuleren: het geweten is weggeregeld. Als Nederland door interne of externe omstandigheden ooit weer eens in een situatie raakt, waarin het erop áánkomt, net zoals in de jaren veertig van de vorige eeuw, berg je dan maar. Word gelukzoeker voor het te laat is.

cc-foto: Roel Wijnants


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (48)