2.766
66

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Het eigen bestuur is een doodsvijand van de NPO

En dan heeft de publieke omroep in de politiek al veel vijanden

De NPO heeft er een nieuwe doodsvijand bijgekregen. Het eigen tweekoppige bestuur. Dezer dagen stelden omroep-tsaar en –tsarina Henk Hagoort en Shula Rijxman voor de zendtijd niet langer te verdelen naar rato van het ledental der omroepverenigingen. In plaats daarvan zouden kijkers en luisteraars fan moeten kunnen worden van specifieke programma’s. Daarmee wordt de basis van de omroepverenigingen ondergraven.

Het Nederlandse omroepstelsel is uniek in de wereld. De publieke zenders zijn niet het domein van de staat of van een of andere vlees-noch-vis-organisatie waar alle stromingen van het land bestuurders heen zenden om te zorgen dat de programmering evenwichtig en uitgewogen blijft. Ons land kent omroepverenigingen met een duidelijk eigen gezicht en karakter.

Alle pogingen om Nederland te voorzien van een neutrale publieke omroep – het “BBC”-model heet dat – zijn tot nog toe afgeslagen, maar de omroepen hebben zeker de laatste decennia wél veren moeten laten. Vroeger kregen ze gewoon een hoeveelheid zendtijd toebedeeld. Tegenwoordig zijn die blokken verdwenen, omdat zendercoördinatoren en het NPO-bestuur veel zeggenschap kregen over de invulling van de zendtijd. Zo bedekt nu een schimmel van management programmamakers en omroepverenigingen.

De publieke omroep heeft in de politiek veel vijanden. Ze wordt daar als hinderlijk ervaren of – Powned en WNL ten spijt – als “te links”. Eerlijke tegenstanders zeggen dat, net als bij de geschreven pers en het internet, de markt zijn werk moet doen. De meer valse en achterbakse vijanden fluisteren dat de publieke omroep “van hun belastingcenten” geen programma’s uit hoort te zenden die de commerciëlen “ook” kunnen maken. Dit gaat meestal gepaard met uitingen van haat jegens “Boer zoekt vrouw”. De publieke omroep zou zich in plaats daarvan moeten concentreren, op informatie, documentaires, hogere cultuur: zij mag niet langer voor de kijkcijfers gaan. Dat is een sterfhuisconstructie. Als de omroep dan gemarginaliseerd is en nog maar beperkte publieksgroepen trekt, kan vervolgens de genadeslag worden toegediend. Waarom zou belastinggeld besteed worden aan zenders waar niemand naar kijkt?

De omroepverenigingen vormen momenteel het enige bolwerk dat stand kan houden tegen zulke aanvallen. Zij hebben immers honderdduizenden leden en wortelen daarmee daadwerkelijk in de samenleving. Zij zijn ook de enige organisaties die een daadwerkelijke pluriformiteit van de publieke omroep kunnen garanderen. Elke vereniging heeft immers een eigen aard en klankkleur. Het beste voorbeeld daarvan is Rutger Castricum van Powned. Zijn als satire vermomde rechtse agitatie zou op geen enkele publieke omroep ter wereld mogelijk zijn, omdat daarmee de verplichting uitgewogen programma’s te maken in het gedrang komt. Bij ons is dat gelukkig niet het geval. Rutger is juist welkom want hij vertegenwoordigt immers het specifieke geluid van een door leden gedragen omroep. Net als Matthijs van Nieuwkerk of Telegraafjournalist Paul Jansen in zijn gedaante van talkshowhost op zondagochtend. 

Daarom moet de positie van de omroepen niet verzwakt worden maar versterkt. Het wordt tijd om de top-structuren van de omroep rigoureus weg te bezuinigen. Elke omroepvereniging krijgt zendtijd naar rato van het aantal leden, die zij vervolgens naar eigen inzicht gebruikt. Zo wordt een echte pluriformiteit en veelzijdigheid gegarandeerd.
Het systeem staat open voor nieuwkomers met voldoende aanhang. Het ligt voor de hand dat de omroepen samenwerking zoeken voor het produceren van een journaal en bepaalde sportuitzendingen. Er is geen reden om de algemene programmering die nu onder de vlag van de NPO tot stand komt, af te schaffen. Ze bestaat in verschillende vormen al sinds 1930 en was bedoeld als een cadeautje om de vrienden van het “BBC”-model tevreden te houden. Nederland blijft polderland.

Er is de laatste tien jaar al genoeg aan de publieke omroep kapotverbeterd. Laten we daar eindelijk eens mee ophouden. Laten we die trend omkeren.

Beluister dit opiniestuk hier 


Volg Han ook op Twitter

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (66)