4.099
112

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Het gaat niet om Piets uiterlijk maar om zijn innerlijk

'Onwetendheid voedt haat', zei professor Verene Shepherd terecht op haar persconferentie

“Onwetendheid voedt haat”, zei professor Verene Shepherd terecht op de persconferentie die zij hield na afloop van haar rondreis door het Koninkrijk der Nederlanden. Zij bleek dan ook aanzienlijk beter op de hoogte van de sinterklaastraditie dan verleden jaar toen zij zich nogal ongenuanceerd over Sint Nicolaas en zijn personeel uitliet. Dat is haar op veel hoon vanuit Nederland komen te staan. Daarbij werd de Wilderiaanse strontkar op deze Caribische hoogleraar leeggekiept. Dat heeft haar begrip voor rol en wezen van Zwarte Piet niet vergroot.

Toch heeft zij Nederland op haar persconferentie niet van onderuit de zak gegeven. Als historica plaatste zij tussen de bedrijven door de geschiedenis van de Caribische Nederlanders in het teken van emancipatie. Dat was een goede analyse. De cultuur van Suriname en de Antillen wordt niet gekenmerkt door slachtofferschap maar door verzet. Dat verzet heeft in de tijd van de slavernij soms gewapende vormen  aangenomen maar vaker die van stille sabotage of zonder het aan de powers that be te laten merken toch je eigen gang gaan. Zo hebben de Caribische Nederlanders door consequent  zich zelf te blijven steeds meer erkenning gekregen voor hun eigenheid, voor hun cultuur, voor hun verschillende talen. Het is een taaie strijd en hij verloopt moeizaam maar hij wordt niet gestaakt. Datzelfde zie je trouwens in de rest van de Cariben en onder de emigrantengemeenschappen bijvoorbeeld in Londen en Parijs.

Het bezwaar dat men uit Caribische kring tegen Zwarte Piet maakt, is dat hij doet denken aan een slaaf, aan een onderdanige knecht. Je kunt daar tegenover stellen dat hij in uitmonstering en gedrag eerder lijkt op een mengsel van een Germaanse vruchtbaarheidsgod en een schildknaap –  een ridder in opleiding-  maar dat verhaal komt bij wie zich door Zwarte Piet in zijn waardigheid voelt aangetast, nog niet echt aan. Moeten wij hem daarom opgeven? Of hem bijkleuren?

Dat laatste zou helemaal vernederend zijn. Als je Piet elimineert of van kleur laat veranderen omdat zwart blijkbaar met knechtschap verbonden is, bevestig je eerder stereotype gedachten over zwarten dan dat je ze bestrijdt.

Op de illustraties uit het eerste sinterklaasboek – geschreven door meester Schenkman – zien we de goedheiligman en zijn begeleider samen op het dak en allebei op hun eigen paard. Dat is de schildknaap in optima forma. Hier zien wij de ridder in opleiding, die de vertrouweling is van de heilige bisschop.

De uitweg uit het Zwarte-Piet-drama is dáárop voortbouwen, van dit sprookje een metafoor maken voor de emancipatie van de Caribische Nederlanders. Dit betekent dat wij het ridderlijke element in Zwarte Piet meer moeten benadrukken, het feit dat hij de verdediger en de beschermer van Sint Nicolaas is en niet zijn knecht. Hij overwint de gevaren. Hij kent het verschil tussen goed en kwaad. Hij beschermt de zwakken en waar hij komt, geeft hij uiting aan moed en zelfvertrouwen. Hij staat te midden van de kinderen voor eerlijk delen. Hij strijdt met open vizier. Hij is de praktijk, terwijl Sint Nicolaas met zijn mijter en zijn staf meer de theorie is.

En als dát het wezen en de kern van Zwarte Piet is, als hij op die manier een rolmodel wordt, dan hoeft er niets te gebeuren met zijn kleur. Wat kun je in godsnaam hebben tegen een zwarte ridder als grote kinderheld in een veelkleurige natie? Het gaat niet om Piets uiterlijk. Het gaat om zijn innerlijk.


Volg Han ook op Twitter

Het nieuwste boek van Han is De Mooiste Jaren van Nederland (1950-2000)


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (112)