8.098
214

eindredacteur Joop

Francisco van Jole is journalist en eindredacteur van Joop.
Verder is hij politiek commentator bij De Nieuws BV en presentator van Draad, een politieke talkshow in Arminius te Rotterdam.

Het schaakspel van Verhagen

De laatste dagen knaagt de twijfel. De formatie gaat allemaal wel erg gemakkelijk. Wilders wordt geen strobreed in de weg gelegd. Zou er iets anders spelen?

Nooit eerder had ik na de verkiezingen zo het gevoel dat ik een katholiek ben die bij het Vaticaan staat te wachten op witte rook uit de schoorsteen. Je weet dat het gaat komen maar ja, wanneer?

Drie weken, zei kardinaal Opstelten, dan moet er wel een regeerakkoord zijn. Ik heb eerder geschreven dat ik hem nog wel premier zie worden van een kabinet met de PVV maar de laatste dagen knaagt de twijfel. Het gaat allemaal wel erg gemakkelijk. Te gemakkelijk. Wilders wordt geen strobreed in de weg gelegd, lijkt het. Terwijl het toch geen kerel is die in principiële zaken makkelijk van standpunt verandert. Dat is althans zijn handelsmerk, Geert de Onwrikbare.
Wat me niet zint, is de rol van Verhagen. Die wordt nu alom geroemd als man die er op slinkse wijze in geslaagd is het CDA in het kabinet te krijgen. Dat kan best zijn maar mij is het niet slinks genoeg. Verhagen is zo iemand die Machiavelli uit het hoofd kent. Het is een schaker, een politicus die minstens vier zetten vooruit denkt. Een Jezuïtisch geschoolde die alles naar zijn hand weet te zetten en andere deelnemers daarbij verbluft achterlaat.
Verhagen wil al sinds mensenheugenis leider van het CDA worden. Hij maakte daar altijd weinig kans op omdat er binnen de partij teveel weerstand tegen hem bestond. Na de afgang van Balkenende kreeg Verhagen het fractieleiderschap in de schoot geworpen. Dat laat hij zich niet gemakkelijk meer afnemen. Bekijk de formatie vanuit dat perspectief en alles draait zich plots om.
Verhagen kan met de PVV gaan regeren maar dan komt er vrijwel zeker een opstand binnen de toch al zwaar gehavende partij. Een scheuring is niet uitgesloten en anders wel een heel slechte sfeer de komende tijd, met dominees, priesters, vakbondsleiders die zich gaan roeren. Het  betekent een permanent gezaag aan de stoelpoten van Verhagen. Is dat wat hij wil?
De PVC-coalitie is ook vanwege Wilders zelf niet erg aantrekkelijk. Zo gauw kruisridder Geert merkt dat hij zakt in de peilingen trekt hij weer een nieuwe mediastunt uit de kast. Probleem is wel dat zijn stunts steeds gekker moeten worden om nog opwinding te veroorzaken. Met gewoon beledigen van een bevriend staatshoofd ben je er niet meer. Wilders is een politiek prototype, het ziet er uitdagend nieuw uit maar je weet niet hoe lang het blijft werken.
Als het kabinet valt, gaat Verhagen af en is zijn politieke lot bezegeld. Gaat hij dat risico nemen? Stelt hij een carrière van dertig jaar politiek handwerk in de waagschaal? Of wil hij nog premier worden?
Dat laatste. En dat kan hij bereiken met een meesterlijk schaakspel. De opening van de schaakpartij hebben we al achter de rug. De blonde vrijheidsstrijder wordt de onderhandelingen in gelokt, niets wordt hem in de weg gelegd. Wilders mag meeonderhandelen over een regeerakkoord dat hij niet gaat ondertekenen. Hij wordt de schaduw-premier genoemd, zijn ster stijgt tot grote hoogten. Het gaat geweldig. Maar dan net als hij denkt dat hij het hele schaakbord bezit, tegen het einde van de onderhandelingen, zet Verhagen hem mat. Wilders kan niet anders doen dan zich – luidruchtig – terugtrekken.
Net als Job Cohen eerder krijgt Wilders dan de schuld. Van zijn politieke bravoure blijft al snel niet veel meer over. Hij is door mee te onderhandelen met de billen bloot gegaan en iedereen krijgt nu zijn luier te zien. Fijntjes wordt in de dagen daarna duidelijk gemaakt hoeveel hij bereid was weg te geven, hoe dom en onhandig hij opereerde.
Dan blijft er nog maar één optie over: een middenkabinet. Dat leek onmogelijk maar de PvdA kan niet langer weigeren er aan deel te nemen. Met de reactie van Cohen op het akkoord van de VVD-CDA-PVV is een groot deel van de troeven uit handen gegeven.  De sociaaldemocraten kunnen het niet maken wéér uit die onderhandelingen te stappen. Dus moet de partij inbinden. Handig is dat CDA en VVD hun akkoord al zo goed als rond hebben. Het is slechts een kwestie van Cohen zo het vuur aan de schenen te leggen dat er witte rook uit komt.
Zie daar het resultaat van Verhagens meesterlijke strategie: het CDA maakt deel uit van een middenkabinet met een sterkere positie dan op grond van de verkiezingsuitslag binnen te halen viel. De PvdA is bedwongen en zal niet snel nieuwe verkiezingen willen. Het CDA-leiderschap van Verhagen is voor jaren verzekerd. Hij kan de teleurgestelde Limburgers weer terug in de kudde halen en van de partij weer de grootste maken. Hij heeft als een echte Jezuïet de weerzin die er tegen Wilders bestond gebruikt om de weerstand tegen hemzelf te overwinnen.
En Rutte? Die kan veilig premier worden.
Later proberen historici te achterhalen of het echt het vooropgezette plan van Verhagen zelf was. Of toch van Lubbers? Immers ook een jezuïet.

Geef een reactie

Laatste reacties (214)