2.844
29

Psycholoog, auteur, columnist

Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze is daar onder meer betrokken bij de master-opleiding Gedragsverandering.

Daarnaast heeft ze jarenlange ervaring als coach en trainer op het gebied van zelfkennis, authenticiteit, en zelfontwikkeling. Ze staat bekend om haar talent om wetenschappelijke inzichten op begrijpelijke en onderhoudende wijze te presenteren aan een breed publiek.

Vonk heeft een column in Psychologie Magazine en schreef eerder de bestsellers Ego’s en andere ongemakken, Menselijke gebreken voor gevorderden en Liefde, lust en ellende.

Hoe je het meeste uit je vakantie haalt

Op een manier die ook nog eens goed is voor je brein

Als het gaat om het maximaliseren van je geluk, dan is met vakantie gaan sowieso een goed idee. Onderzoek* laat zien dat mensen gelukkiger worden van ervaringen dan van dingen – dus bijvoorbeeld: een bungeejump, een kookcursus, een reis. De verklaring is dat ervaringen meer gekoppeld zijn aan wie je bent en hoe jij ze beleeft, waardoor frustrerende vergelijkingen (‘misschien was dat andere bankstel toch beter’) minder voor de hand liggen.

Nog een nadeel van dingen is dat gewenning optreedt. Een nieuw bankstel of een mooi jasje wordt snel ‘gewoon’ en dan doet het niks meer voor je geluk. Je kunt juist wel heel gelukkig worden van de voor- en napret van ervaringen. Bovendien kun je anderen er ook weer over vertellen – wat nog eens een ervaring erbij is, want andere mensen zijn onze grootste bron van geluk.

Voorpret
Het geluk van je vakantie is dus niet beperkt tot de periode dat je fysiek op reis bent: je kunt er ook vooraf en achteraf van genieten. Sterker nog, het plezier daarvan is meestal groter. Waneer mensen voor, tijdens en na hun vakantie aangeven hoe happy ze zich voelen, blijkt dat er tijdens de vakantie behoorlijke dipjes in het geluk zitten. Je hebt vertraging, je hotel valt tegen, je baalt van een regenbui, een ononoplettende ober, lawaaiige buren, een darmstoornis. Vooraf en achteraf denk je daar niet aan; dan kijk je globaler, je denkt niet aan precies die details die je stemming behoorlijk kunnen verpesten.

Om het plezier tijdens de vakantie te optimaliseren, is het dus zaak juist ook al vooraf, bij het plannen waar je naartoe gaat, aan de details te denken. Mensen denken vaak alleen aan globale kenmerken, bijvoorbeeld de stilte en rust van hun vakantiehuisje, het aangrenzende meer, de bergen er omheen. Als dingen verder weg in de tijd zijn, denk je niet aan details, en toch moet je dát juist doen. Want geluk zit nu juist in de details – en ongeluk ook. De muggen van het meer, de lange onverlichte hobbelige weg van het restaurant naar huis, de bergen waardoor de zon om vijf uur weg is: het zijn allemaal factoren die de stemming kunnen drukken. Mensen raken meer uit hun hum van dagelijkse beslommeringen dan van grote gebeurtenissen.

Een tip is daarom: als je je vakantiebestemming nog moet kiezen, stel je nu al voor dat je daar bent en en hoe je dag er dan uit ziet, en kijk in gedachten goed rond. Als je dingen in de tijd meer nabij haalt in je gedachten, denk je vanzelf meer aan de details – en die doen ertoe. (Maar als je nu je vakantie nog moet plannen, ben je eigenlijk al te laat in termen van voorpret. Dat moet volgend jaar anders. Want hoe eerder je erover na gaat denken, hoe meer rendement je eruit haalt: je hebt immers meer tijd om je erop te verheugen.)

De piek-eind-regel
Tijdens de vakantie zelf kun je weer dingen doen waardoor je het nagenieten maximaliseert. Je herinneringen worden namelijk sterk vertekend door de zogenaamde piek-eind-regel: je onthoudt niet de ervaring als geheel, maar vooral het hoogtepunt en het eind. Als je vakantie eindigt in een terugreis met een eindeloze file – met ruzie, dat je toch die andere weg had moeten nemen, en ‘wie zei er nou dat deze weg beter was? Hè?!’ – dan kan dat de herinnering aan je hele vakantie donker kleuren. Als je investeert in een paar piek-momenten en een mooi einde, kun je in feite zelfs korter op vakantie gaan, want je kunt veel langer nagenieten.

Je totale geluksdosis tijdens je vakantie kun je ook optimaliseren door niet elke dag hetzelfde te doen. Mensen wennen namelijk snel aan iets fijns, en dan levert het relatief weinig op. Om die reden kun je beter veel kleine leuke dingen doen dan één groot leuk ding. Je zou dus ook best in Nederland kunnen blijven en allerlei uitstapjes maken. Een ander nadeel van ‘grote’ genoegens is de zogenoemde afnemende marginale utiliteit: je hebt bijvoorbeeld minder plezier als je één keer een grote koek van 100 gram eet dan vijf keer een koekje van 20 gram. Geluk is meer gerelateerd aan de frequentie van positieve gevoelens dan de intensiteit ervan. Staar je dus niet blind op die piekervaring, want juist het genieten van kleine dingen maakt mensen gelukkig.

Bijkomend voordeel wanneer je meer verschillende dingen doet, is dat de tijd langer lijkt te duren. Hoe meer verschillende ervaringen je meemaakt, des te langzamer lijkt de tijd te gaan. We kennen het allemaal: dat tijdens je vakantie de tijd langer duurt dan wanneer je thuis je gewone leven leidt. Dus of je thuis blijft of weggaat, ga in elk geval nieuwe dingen meemaken. Dat is ook nog eens goed voor je brein. Fijne vakantie!

* Dunn, E. W., Gilbert, D. T., & Wilson, T. D. (2011). If money doesn’t make you happy then you probably aren’t spending it right. Journal of Consumer Psychology, 21, 115-125.

** http://nymag.com/scienceofus/2015/07/how-to-maximize-your-vacation-happiness.html

Dit stuk staat ook op de site van Roos Vonk

Het laatste boek van Roos Vonk is Collega’s en andere ongemakken

Volg Roos ook op Twitter, Facebook


Laatste publicatie van RoosVonk

  • De eerste indruk

    2017


Geef een reactie

Laatste reacties (29)