1.842
56

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Holmans Schuyt-praetje

Tot meer dan een paar voorlezingen is “Breivik ontmoet Wilders”, door Theodor Holman niet gekomen en daar zal het ook wel blijven. Wie deze week de Groene Amsterdammer koopt en kennis neemt van het gehele script, ontdekt dat de auteur een hoofdwet van het theater met voeten heeft getreden: op de planken moet wat gebeuren en het verhaal drijft het stuk. De dialoog is daaraan dienstbaar en niet omgekeerd. Wat Holman bij zijn opdrachtgevers van De Balie inleverde, is een discussie tussen twee heren. Het is een hele opgave om daar vanuit een schouwburgstoel naar te kijken zonder in slaap te vallen.

Is dat erg? Helemaal niet. De dialoog is in de westerse literatuur sinds Plato een wel vaker gebruikte manier om een gedachte of een redenering op de lezers over te brengen. “Breivik ontmoet Wilders” hoort op papier thuis en niet op het toneel. Zou Holman zich ervan bewust zijn dat hij aansluit bij een oude traditie uit de Nederlandse pamfletliteratuur. Wie in de zeventiende en de achttiende eeuw zijn mening wilde geven over een maatschappelijk probleem deed dat in de vorm van een Schuyt-Praetje. De trekschuit was de meest gebruikte vorm van openbaar vervoer en het roefje was een prima decor voor een uitgesponnen gesprek tussen enkele reizigers. Een boer, een koopman en een dominee bespraken dan bijvoorbeeld conflicten in de Hervormde Kerk of de laatste verrichtingen van de Oranjestadhouders.
Holman heeft het Schuytpraetje gemoderniseerd. De deelnemers aan de discussie zitten niet vast op een schuit die met een vaartje van zeven kilometer naar het eindpunt wordt gesleept maar in de VIP-room van Heathrow, dat kampt met vertragingen. Zo ontstaat een politiek pamflet in dialoogvorm.
In zijn vraaggesprek met Joost Niemöller had Holman het over de Breivikiaanse verleiding. Dat is  het thema van zijn stuk. BIj binnenkomst knielt Breivik voor Wilders en vraagt hem al snel, hoe ver deze wil gaan. Daar geeft Wilders geen rechtstreeks antwoord op maar hij probeert wel op allerlei manieren de discussie met Breivik te vermijden. Zijn standpunt wordt samengebald weergegeven door de volgende claus: “WILDERS”Ik bedrijf politiek. U speelt riddertje en soldaatje”. Wilders neemt dan ook afstand van Breivik. Dat is zonneklaar en ondubbelzinnig.
Ik heb de woorden niet geteld, maar Breivik is langer aan het woord dan Wilders. Dat komt omdat hij uitleg geeft over zijn visie op de samenleving die door de ideologie van het multiculturalisme wordt ondermijnd. Breivik wil daar niet als politicus maar als ridder tegenin gaan. Maatgevende claus: BREIVIK:”U vindt de islam een fascistische ideologie. U hebt gelijk. Het zijn fascisten. U kunt dat hard maken. Ik zou zeggen: we mogen ze oppakken, een eerlijk proces geven en ze terechtstellen”. Voor de volledigheid: Wilders reageert hierop met een “U bent gek” en later nog eens met “U denkt tamelijk lichtvoetig over geweld. Dat zint me niet”.
Toch zijn er overeenkomsten tussen Breivik en Wilders. Zij delen de analyse die bij monde van Breivik aan de lezer wordt gepresenteerd: het westen en de westerse cultuur verkeren in het defensief door de legers van de islam, met name de vijfde kolonne van immigranten. Breivik: “Het zijn fascisten. Natuurlijk. Er zijn heel aardige fascisten geweest. Heel lieve aardige nazi’s. Sommigen gaven pepermuntjes aan joodse kindertjes, maar toch wilden ze die joden aan het gas hebben, meneer Wilders”. En elders: “Het spijt me, de nieuwe middeleeuwen staan daar – achter de deur – en zullen weer een paar honderd jaar duren!”.
Zo doemt het wereldbeeld van Wilders, Bosma en de zijnen voor ons op. Theodor Holman toont zich een propagandist voor  het gedachtegoed der PVV.
Tegelijkertijd geeft hij tussen de regels door een waarschuwing. Als Geert Wilders, deze politicus en democraat niet snel genoeg gehoor krijgt,  zullen anderen in actie komen, niet met het woord maar met het zwaard om maar even in de metafoor van de ridder te blijven. Dat kun je dan Wilders niet verwijten maar wel de grachtengordelelite, de linkse kerk of Den Haag dat weigerde te luisteren toen het nog kon.
Met andere woorden: wie  Wilders afwijst, kweekt Breiviks.
Eigenlijk een heel kwaadaardig Schuyt-Praetje. Nou ja, dat waren ze in de Gouden Eeuw vaak ook. Vergeleken bij  de – net als nu op het internet – vaak anonieme auteurs, is Holman nog heilig.

Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (56)