9.749
98

Visiting professor Duke University, North Carolina

Natascha Adama (Den Haag, 1964) is politicologe (promotie: Universiteit Gent 2006) en gespecialiseerd in o.a. ethnische politiek, democratisering en nationalisme en is als visiting professor en fellow verbonden aan de DUKE UNIVERSITY in Durham, North Carolina sinds 2008.

Ik heb niets met Black Lives Matter

Hoe komt het toch dat het College ter Bescherming voor de Rechten van de Mens bijna geen zaken te behandelen krijgt die direct te maken hebben met discriminatie van zwarte mensen in Nederland?

cc-foto: Karen Eliot

Wat hebben Afro-Europeanen gemeen met de van oorsprong Amerikaanse #BLACKLIVESMATTER beweging? Niets, helemaal niets, behalve misschien morele verontwaardiging over het feit dat er sprake is van grootscheepse ontmenselijking van zwarte mensen op hun eigen geboortegrond.

Nogmaals, wat heeft BLM met Nederland te maken? Gaat deze beweging over de Nederlandse realiteit waar racisme en discriminatie, fnuikend, sluipend en slopend zijn en dat niet sinds de zomer van 2020, om Mark Rutte te parafraseren, maar sinds de tijd dat de eerste zwarte mensen hier voet aan land zetten? Nederland als bastion van tolerantie is een frame zo hoog als de Kinderdijk, waar de politiek en het witte maatschappelijke middenveld zich comfortabel achter verschuilen. Voor hun is de BLM beweging een godsgeschenk, een zegen. Zij maken zich druk om racisme, zonder er iets aan te hoeven doen.

En voor de rechtse conservatieve nihilisten is BLM eveneens een zegen omdat de populistische boodschap aan de beademing ligt, zonder dat hun geestesvaders Geert Wilders en Thierry Baudet het nieuw leven kunnen inblazen. Politiek-populisme is als antidotum tegen de allesomvattende medische crisis immers niet levensvatbaar. Dus kwamen de BLM protesten ook voor deze partijen als een mooi geschenk uit de Verenigde Staten.

Maar wat willen die tienduizenden BLM demonstranten hier nu precies? Hoe ziet de BLM agenda eruit, behalve dat ze in gesprek willen raken met de premier? Is het te prematuur om te stellen dat BLM als platform wankel is omdat ze rust op een enkel agendapunt: ‘zwarte levens doen er toe’? Zoals het nu gepresenteerd wordt, lijkt de beweging vooral dogmatisch en centrifugaal te zijn, een protest dat vooral appelleert aan white guilt.

Wilders (neen, ik ben geen fan) merkte tijdens het racismedebat in de Tweede Kamer snedig op dat GroenLinks zelf een roomblanke partij is, die zich niets aantrekt van de zwarte medelanders en dat Jesse Klaver het racismedebat gebruikt om goedkoop te scoren. Wilders heeft een punt. GroenLinks heeft tijdens de kandidatuur van Tofik Dibi een ontluisterende inkijk gegeven in de denkwereld van de gemiddelde GroenLinkser. Duidelijk werd dat er onder een sausje van politieke correctheid racistische elementen schuilgingen. Maar dat geldt ook voor PvdA, SP, D66 en CDA. Kijk maar. In de Tweede Kamer is de witte randstedelijke man oververtegenwoordigd.

Dus is al dat meesmuilen over gelijke kansen door diezelfde Tweede Kamer niets anders dan een verplicht nummer. Want laat niemand daar in het Haagse zich verbeelden dat zij tijdens het laatste racismedebat een daad hebben gesteld. De BLM protesten op de Dam, de vraag om actie vanuit de politiek en zelfs de roep om excuses voor het slavernijverleden, hebben feitelijk niets te maken met het Nederlandse racisme. De mensen die roepen dat Zwarte Piet hetzelfde is als Amerikaanse blackface, weten niet eens dat blackface onderdeel is van minstrel shows en stevig verankerd is in het racisme van het Jim Crow-tijdperk en de raciale segregatie. Blackface heeft als zodanig niets te maken met het schurende en snijdende racisme dat zich telkens weer manifesteert in Nederland.

Dat Akwasi en Johan Derksen mekaar op TV afbekken? Zij zijn slechts bezig met het oppoetsen van hun imago dus voor iedereen geldt: rustig doorlopen. Racisme is een puik verdienmodel voor al die talentloze opiniemakers en B-garnituur BN’ers die het debat over racisme tot een een-dimensionale hapklare brok hebben vermalen. Er wordt gesproken over George Floyd en over trigger happy politieagenten op 8 uur vliegen vanaf Schiphol, terwijl discriminatie en ongelijke behandeling van de niet-witte Nederlanders onder hun eigen neuzen welig blijft tieren.

De vraag is waarom sommige witte Nederlanders menen dat ze, met hun typische calvinistische opgeheven vingertje, het racisme over de grenzen te moeten veroordelen terwijl ze blijven volharden dat het hier allemaal wel reuze meevalt. Waarom dachten meisjes uit het Gooi in deze tijd van besmettelijkheid dat zij zich op de Dam, zonder 1,5 meter afstand in acht te nemen, massaal moesten uitspreken tegen de moord op een zwarte Amerikaan, maar eenmaal thuis aangekomen de au pair uit de Filipijnen als onmens behandelen, zonder één centje pijn?

Is het omdat da hood en al zijn aberraties bekender zijn dan spelers uit de eredivisie van het betaald voetbal die zich maar mondjesmaat kunnen verweren tegenover racistische spreekkoren? Waarom kwamen mensen niet massaal naar de Dam om het steeds terugkerende racisme op de voetbalvelden te veroordelen? Is het omdat hiphop en andere zwarte muziekgenres anno 2020 dezelfde iconische dragers van de Amerikaanse culturele overheersing zijn als Gene Kelly en Ginger Rogers dat waren in de jaren 50 van de vorige eeuw? Wie zal toegeven dat de dood van meneer Floyd in Nederland massaal mensen op de been brengt omdat de Amerikaanse muziekindustrie een van de voornaamste dragers van de Amerikaanse hegemonie is?

Feit is dat de Nederlandse media sinds de jaren 70 met regelmaat aandacht besteden aan racisme en discriminatie in eigen land. Diverse documentaires, zoals bijvoorbeeld de uit 1973 stammende ‘Papieren Nederlandertjes’ (1973) van Frank van Zichem, waarin de protagoniste Shirley stellig vertelt dat ze naar haar “zwarte Piet roepen, maar dat zij zich daar niet druk over maakt”. Een ander voorbeeld is Gerda Havertong van Sesamstraat die al in 1987 kwam vertellen dat Sinterklaasfeest geen prettig feest was voor zwarte kindjes.

Kennelijk heeft niemand deze boodschappen gehoord. Want vanaf de jaren 80 ging men helemaal los met het opleuken van Sinterklaaspartijen met Zwarte Pieten, die ook nog eens bij voorkeur krom Nederlands spraken, met een zwaar Surinaams accent. Het publiek was kennelijk verzot op dit soort racistische jolijt, want anders hadden de Pietencentrales allang dit soort van racisme uit hun assortiment gehaald. Het Sinterklaasfeest is immers een zwaar commercieel gebeuren ook al beweert men nog zo vaak dat het intrinsiek onderdeel is van de Nederlandse cultuur.

In Suriname werd het Sinterklaasfeest begin jaren 70 subiet afgeschaft, onder druk van Surinaamse intellectuelen en nationalisten, die het feest als het summum van kolonialisme zagen. Helaas heeft de generatie Surinamers die zich toen met de Bijlmerexpress (KLM) naar het land van melk en honing haastten deze mare niet meegekregen. Zij hadden geen boodschap aan de strijd die de nationalisten voerden voor de herwaardering van de Afro-Surinaamse cultuur.

Een verklaring voor dit gedrag is dat die specifieke groep Surinamers, die vanaf de jaren 60 naar Nederland kwam, niets met politiek te maken wilde hebben. Zij zagen politiek als het kwaad van alle kwaden. Deze negatieve politieke attitude is ook in Nederland bepalend geweest voor de keuze om zich politiek niet te engageren.

Er is weinig wetenschappelijk onderzoek voorhanden dat de suggestie kan onderbouwen dat er in Nederland geen sprake is van (zwart) politiek leiderschap. Er is ook geen onderzoek gedaan naar de rol van Surinaamse welzijnsorganisaties en zelforganisaties als de drijvers en dragers van het emancipatieproces onder de Surinamers en Antilianen. En dat is zeer opmerkelijk, vooral als men bedenkt dat dit soort van organisaties bestonden bij de gratie van ruimhartige subsidies. Kritische stemmen zeggen dat een kleine bevoorrechte groep Surinamers (en Antillianen) een dikke boterham heeft verdiend aan het welzijnswerk maar dat die groep niets aan de positieverbetering van de eigen mensen heeft gedaan.

Het lijkt erop dat deze nieuwe (oude) groep zwarte activisten wederom hetzelfde kunstje wil flikken. Dat zij BLM gebruiken als palimpsest om hun eigen realiteit te creëren, om zo politieke invloed uit te oefenen. Want waar waren ze toen Gilly Emanuels haar ijssalon moest opdoeken vanwege racisme? De uitnodiging via Facebook door Mikel Haman, organisator van onder andere Gay Pride, om massaal ijsjes te kopen bij Gilly ter ondersteuning vond weinig navolging. Maar lag Gilly Emanuels ook niet plat op de grond met een knie in haar nek? Ik bedoel, je bent zo druk bezig met racismebestrijding en het leed dat zwarte mensen wordt aangedaan is onderdeel van je core business maar je schittert door afwezigheid tijdens de protestmars voor Mitch Henriquez in Den Haag? Wie van die activisten noemt de naam van Tomy Holten? De 40-jarige zwarte man die op 14 maart 2020 de dood vond in Zwolle nadat een politieagent met zijn schoen op het hoofd van Holten drukte? Pas na het incident met George Floyd kwamen de mensen van de Keti Koti Tables in actie, want toen werd het pas ‘interessant’ om er iets mee doen?

Hoe komt het toch dat het College ter Bescherming voor de Rechten van de Mens bijna geen zaken te behandelen krijgt die direct te maken hebben met discriminatie van zwarte mensen in Nederland? Is dat niet wat vreemd, terwijl zwarte mensen vaker te maken hebben met etnisch profileren en sociaal-economische achterstelling? Wanneer is er in de Bijlmer echt geprotesteerd tegen de hondse wijze waarop zwarte mensen in die wijk soms worden behandeld door de politie? Het waren en zijn nog steeds Surinamers en Antillianen die de dancings op het Leidseplein niet in mochten en vaak nog steeds niet mogen.

De maatschappelijke verontwaardiging over de diverse racistische incidenten heeft iets weg van veenbrandjes, die hevig beginnen maar even snel uitdoven als de late night shows er eenmaal aandacht aan hebben besteed. Net als het verhaal dat de uitzendbranche de instructies van opdrachtgevers om asjeblieft geen ‘allochtone’ kandidaten op gesprek te sturen gezeglijk opvolgde. Net als het bericht dat stageplekken bewust niet aan allochtonen worden gegund, of het bericht dat makelaars helpen bij het wit houden van bepaalde postcodes en dus daarmee helpen bijdragen aan gettovorming… Of neem Jeugdzorg die migrantenkinderen sneller uit huis laat plaatsen dan kinderen uit witte probleemgezinnen. Er zijn nog tal van voorbeelden van dit soort incidenten waarmee, zo blijkt achteraf, de politiek steeds niets mee doet.

De vraag is daarom of men zich wel bewust is van de impact van racisme en discriminatie op de Nederlandse maatschappij in het algemeen en de economie in het bijzonder? Is men wel bewust van de exorbitant hoge maatschappelijke kosten die achterstelling en marginalisatie van niet-witte Nederlanders met zich meebrengen? Dat de maatschappij direct en indirect meebetaalt aan de kosten van institutionele discriminatie, racisme en achterstelling? Want laat het nu zo zijn dat niet mogen werken op je eigen niveau, omdat je huidskleur en achternaam de toekomstige werkgever niet aanstaan, ordinaire kapitaalvernietiging is. En wie betaalt dat?

Uitgesloten worden van een stageplek vanwege je huidskleur of vanwege je hoofddoek, biedt minder kans op een baan en heeft impact op de koopkracht van alle Nederlanders. Mensen worden onnodig economisch kwetsbaar en sociaal minder weerbaar gemaakt en de politiek ziet dat niet als een probleem? Niet naar een betere buurt kunnen verhuizen omdat makelaars selecteren op huidskleur en afkomst leidt tot gettovorming en frustreert de sociale cohesie. Lagere cito-scores vanwege ras en afkomst beletten migrantenkinderen om zich ten volle te ontplooien. Racisme en discriminatie ontmenselijken en ontneemt mensen de kans om te zijn wie ze willen zijn, omdat ze niet wit zijn. En dat kost ons allemaal een flinke duit.

Mogelijk is de politiek niet geïnteresseerd in het wel en wee van de zwarte mensen omdat dit niet de kiezers zijn waar ze wat aan hebben. Maar misschien is de politiek wel geïnteresseerd in het feit dat racisme en discriminatie het BNP negatief beïnvloeden.

Inderdaad, racisme en discriminatie kosten bakken en bakken met geld en alleen daarom zou de politiek met gezwinde spoed in beweging moeten komen met een gedegen plan om racisme en discriminatie uit te bannen.

Ik heb niets met de BLM beweging. Ik ondersteun wel die stille migranten-meerderheid bestaande uit Surinamers, Arubanen, Curaçaoënaars, Indischen, Kaapverdianen, Marokkanen, Turken en Ghanezen die elke dag racisme ervaren en ondergaan en nog steeds geen platform hebben om hun belangen te behartigen omdat deze gekaapt wordt door een stijlfiguur die alleen op 5 december tot leven komt.

Het is deze stille meerderheid die jarenlang door de Belastingdienst werd gekneveld vanwege hun afkomst zonder dat er iemand wat voor ze deed. Het is dezelfde stille meerderheid die aan het begin van elk sollicitatiegesprek 1-0 achterstaat, want ze passen niet in het team. Het is deze stille meerderheid die op gezette tijden te horen krijgt dat ze naar hun eigen land terug moeten keren, want het is onbestaanbaar dat zwarte en bruine mensen in deze drassige veengrond hun wortels hebben liggen. Het is deze stille meerderheid die steeds de tranen droogt, maar gedwongen is te blijven vechten voor hun rechten want Nederland is het land waar ze wonen, werken en kinderen grootbrengen.

Het is deze stille meerderheid die niet gelooft dat er zoiets als internationale zwarte solidariteit bestaat. Een Pan-Afrikaanse beweging die protesteert tegen de onderdrukking van alle zwarten op deze aarde, ‘negritude’ zoals Frantz Fanon en Aimé Césaire dat omschreven en beschreven hebben in hun proza? Zwarten alle landen verenigt en organiseert u…..Voor de doorsnee Afro-Amerikaan is de pan-Afrikaanse gedachte een gedachtengoed dat gegrondvest is in de Afro-Europese identiteit.

De gemiddelde Afro-Amerikaan heeft geen tijd of de ruimte om zich te bekommeren om het lot en de strijd van andere zwarten in andere landen op deze wereld. Zij zijn bezig met overleven, zorgen dat ze uit handen van de politie blijven, koste wat kost.

Ik heb niets met de BLM, want het is niet mijn strijd. En strijden kun je als mens alleen in de volle overtuiging dat het zal leiden tot verandering en verbetering van de samenleving waar je in leeft, woont en werkt.

Geef een reactie

Laatste reacties (98)