1.353
83

Journalist

Erwin Lamme heeft HBO-communicatiesystemen gestudeerd. Daarna heeft hij diverse banen gehad, onder andere als redacteur bij Veronica Magazine. Tegenwoordig werkt hij voor de Gooi- en Eemlander.

Is de Europese storm voorbij?

Of wacht er een nieuwe storm?

Sinds de val van Lehman Brothers in september 2008 verkeert Europa in een permanente crisis. Eerst was er de bankencrisis die werd gevolgd door de eurocrisis. Maar na bijna 5 jaar lijkt de storm te zijn gaan liggen. Is de Europese storm voorbij of wacht er een nieuwe storm?

De afgelopen jaren is Europa geteisterd door problemen. Banken, de euro en zelfs hele landen moesten gered worden om erger te voorkomen. Ondertussen gooiden veel opiniemakers, economen, politici en zelfs sommige hoogleraren olie op het vuur door de grootste doemscenario’s te schetsen. Vooralsnog zijn deze doemscenario’s niet uitgekomen.

Het lastige van de eurocrisis is dat het meer psychologie is dan economie. Er zijn de afgelopen jaren veel maatregelen genomen zoals het herstellen van de begrotingsdiscipline, het installeren van een begrotingscommissaris, het organiseren van een noodfonds en het opkopen van staatsobligaties om de rentes te drukken. Maar het meest effectief was uiteindelijk de uitspraak van ECB-president Mario Draghi die met de opmerking “We zullen alles doen om de euro te handhaven en het zal genoeg zijn” uiteindelijk de markten tot rust bracht. De eurocrisis blijkt kennelijk vooral een vertrouwenscrisis.

De grote vraag is natuurlijk of het vertrouwen in de euro definitief hersteld is na het redden van probleemlanden en alle maatregelen. Er lijkt reden voor voorzichtig optimisme: de rentes op staatsleningen zijn stabieler, het oplopen van de werkloosheid vlakt in de meeste landen af en met de beurzen gaat het alweer een tijdje beter. Het is echter jammer dat de media weinig aandacht hebben voor de staat van Europa waardoor onduidelijk is hoe Europa er voor staat. Alleen CNN wil nog wel eens aandacht besteden aan het grote plaatje en daar voorspellen analisten weinig goeds: de hoge werkeloosheid in de Europese Unie van ruim 12% wordt deprimerend genoemd en de storm zal weer gaan oplaaien omdat de eurozone te weinig stabiel is. Bij CNN zijn ze dus weinig optimistisch.

Feit is in ieder geval dat 2013 een aanzienlijk rustiger jaar is voor Europa dan de afgelopen jaren. Ook de redding van Cypriotische banken heeft de eurocrisis niet doen oplaaien. Positief is verder dat de eurocrisis de Europese samenwerking niet heeft ondermijnd. Sterker nog: de Europese Unie is sterker geworden door de komst van een begrotingsautoriteit, ESM-noodfonds en aanstaande komst van een bankenunie. Alleen de Europese burgers hebben minder vertrouwen in de Europese Unie aangezien het draagvlak onder de EU is gedaald de afgelopen jaren. Dat belooft dus weinig goeds voor de Europese parlementsverkiezingen van mei 2014.

De Europese storm mag vooralsnog zijn gaan liggen, maar de problemen in Europa zijn natuurlijk allerminst voorbij. Vooral in de zuidelijke landen zijn de problemen groot. Portugal, Spanje, Italië en Griekenland kennen een hoge werkloosheid, vooral onder de jeugd. De vrees is dat een hele generatie jongeren zonder al te veel perspectief moet leven. Verder hebben de zuidelijke landen hoge staatsschulden. Dit kan weer leiden tot het oplopen van de rentes op staatsleningen. En er zijn door heel Europa nog altijd veel slechte banken. Het is dus niet onwaarschijnlijk dat de eurocrisis weer oplaait.

De vraag is natuurlijk of de Europese afspraken die bestaan uit begrotingsdiscipline en economische hervormingen het juiste recept zijn voor de eurocrisis. Veel economen twijfelen hieraan omdat bezuinigen in een crisis niet zo verstandig is en de crisis verder kan verdiepen. Probleem is echter dat 17 landen steeds andere opvattingen hebben en steeds tot een compromis moeten komen om eensgezind de eurocrisis te lijf te gaan. Eurocommissaris Olli Rehn beseft weliswaar dat één recept uiteindelijk niemand past en daarom wordt flexibel omgesprongen met de 3procentregel. Maar aan de andere kant zijn er politieke afspraken nodig om het oplopen van de schulden te beperken en het vertrouwen in de euro te herstellen. Wouter Bos maakte daarom treffend de opmerking dat het Europese beleid economisch niet zo verstandig is, maar politiek voorlopig onvermijdelijk. Structurele verbeteringen zoals eurobonds en een federale regering zijn voorlopig helaas onbespreekbaar.  

Het ergste van alles is misschien wel dat veel Europeanen in bittere armoede leven wegens het ontbreken van een voldoende sociaal stelsel in een aantal landen. Dit is door de meerdere crises alleen maar erger geworden. Daarom wordt het tijd voor een sociale pijler onder de Europese Unie. Het is onacceptabel dat de EU als grootste economie in de wereld ter waarde van 13 biljoen zoveel armoede kent. Het is niet zo makkelijk om nieuwe banen te scheppen, maar de lidstaten kunnen op zijn minst zorgen dat er een deugdelijk sociaal vangnet is.

Maar ondanks alle problemen is er overigens best reden voor optimisme op allerlei gebieden. Europa is dankzij de Europese Unie een zeer progressief werelddeel geworden. Europa werkt aan verduurzaming. Europa waakt voor concurrentievervalsing. Europa heeft de doodstraf uitgebannen. De Europese visstand is aanzienlijk verbeterd. Onlangs is Kroatië toegetreden als 28ste lidstaat. En natuurlijk vormt de Europese Unie een waardengemeenschap waarin de lidstaten waarden delen als democratie, vrijheid, mensenrechten, de rechtsstaat, gelijkheid en sociale rechtvaardigheid. Dit alles maakt de Europese Unie tot een uniek samenwerkingsverband dat we zeker zouden moeten koesteren, ook al dreigt er mogelijk weer het oplaaien van de storm.

Geef een reactie

Laatste reacties (83)