14.241
164

Filosoof

Vester Bergmans (Roermond, 1985) studeerde algemene sociale wetenschappen aan de Universiteit Utrecht en studeerde in juli 2015 magna cum laude af in de wijsbegeerte aan de Katholieke Universiteit Leuven. Woonde en werkte in Sri Lanka, Burkina Faso en Ghana en werd daarna (eind 2009) jongerenwerker en was coördinator vluchtelingenwerk in Weert. Vindt de vraag 'wat is moedig?' interessanter dan vragen als 'wat is goed?' en 'wat is waar?'

IS-terroristen zijn géén barbaren

IS is een krachtige vijand die niet zo dom is als wij denken en daarom weten zij ons te raken en wij hen niet

Iedereen is het voor de verandering met elkaar eens: IS-terroristen zijn barbaren, monsters, ‘griezels’ volgens premier Rutte. Van rechts tot links, niemand twijfelt eraan: IS is een kwaad dat uitgeroeid moet worden. Een kwaad echter dat zwaar in het voordeel is omdat wij het niet kennen maar het ons wel.

Het is verbazingwekkend dat bij een vijand van het formaat van IS niet wordt getracht om hem te leren kennen en erachter te komen wat zijn sterke en zwakke punten precies zijn. Daarentegen wordt er alles aan gedaan om hem als zo vreemd mogelijk voor te stellen en hem als onmenselijk en monsterlijk af te schilderen, waardoor hij volledig onbegrijpelijk voor ons wordt . En dus is iedere poging hem te leren kennen bij voorbaat gedoemd te mislukken. Zijn strategieën zijn daarmee ook totaal ontransparant – hij doet maar wat – en we moeten toegeven dat we geen enkel middel hebben om hem effectief te bestrijden. 
Sun Tzu en de kunst van het oorlogvoeren
De Chinese militaire strateeg en filosoof Sun Tzu heeft het ooit treffend verwoord: “Als je jezelf kent en de vijand kent, is de overwinning niet in gevaar.” Wellicht wat simplistisch, maar als je altijd op de hoogte bent van de plannen van de vijand, kun je altijd voorkomen dat je geraakt wordt en weet je altijd de vijand te treffen – ook al ben je in de minderheid. Ho Chi Minh maakte gebruik van deze wijsheid en wist de Amerikanen met een flinke kater naar huis te sturen. IS lijkt ook een exemplaar van het boekje ‘De kunst van het oorlogvoeren’ te bezitten, terwijl Het Westen die kunst eerder verleerd lijkt te zijn.
Sun Tzu raadt het volgende aan: “De beste militaire strategie is de plannen van de vijand aanvallen; daarna komt het voorkomen van vijandelijke bondgenootschappen; dan de aanval op het vijandelijke leger, en het slechtste is het aanvallen van een ommuurde stad.” 
De barbaren van IS hebben Sun Tzu goed bestudeerd: zij zaaien angst, doen alsof ze de macht hebben om de hele moslimwereld te bekeren en een bedreiging vormen voor het hele westen; zij shockeren, verwarren en misleiden daarmee de vijand zodanig dat hij niet eens weet wat hij ermee aan moet, laat staan een goed plan kan bedenken. Een vijandelijk bondgenootschap voorkomen zij niet, want het maakt hen niet uit hoe groot de vijand is. Een leger vallen ze niet aan, noch een land noch een stad. Ze blazen zichzelf hier en daar op, schieten met wat kalashnikovs en roepen daarbij ‘Allahu Akhbar!’. 
Resultaat: paniek en angst in een stad, in een land, op een heel continent, bij een complete beschaving. Met weinig middelen hebben zij een enorme klap uitgedeeld. Sun Tzu zou hun een groot compliment geven.
Het ‘beschaafde’ westen daarentegen. Tja, u kunt het zelf al invullen: allereerst bombarderen we wat steden, dan verklaren we de oorlog aan een groep die nog niet eens een leger is; en achter de plannen van de vijand zit volgens ons geen plan, maar het zijn achterlijke impulsen gebaseerd op achterlijke ideeën, dus waarom zouden we ons daar überhaupt op richten? 
Resultaat: paniek en angst in eigen huis, geen enkele kennis van de vijand, die ondertussen steeds meer aanhangers krijgt met een vergrote motivatie en wraakzucht om bij ons nóg meer paniek te zaaien. Met veel middelen hebben wij dus helemaal niets bereikt; sterker nog, wat wij doen werkt averechts. Sun Tzu zou ons niet eens als leerling willen.

Respect voor de vijand als vijand
Alles wijst er dus op dat we hier met een vijand te maken hebben die ons beter kent dan wij hem, aangezien onze acties in vergelijking met die van hem maar weinig effect sorteren. Dát hij ons weet te raken, betekent dat hij de strijd goed weet te voeren. We hoeven geen moreel respect te hebben voor onze vijand – wat dat betreft is hij natuurlijk wel een barbaar – maar we doen er goed aan hem te respecteren als vijand zijnde, in de zin van zijn kracht op waarde te schatten. De vijand als barbaar neerzetten is hem onderschatten en draagt niet bij aan enige vordering in de strijd, want uit alles blijkt dat hij een tegenstander is die we serieus moeten nemen. Dat begint met hem als mens te zien, hoe moeilijk dat ook is. Want alleen dan kunnen we hem leren kennen om erachter te komen hoe en waar we hem nu eigenlijk het beste kunnen raken. 

“IS is toch echt achterlijk, dus waarom zouden we ons in hen moeten verdiepen?” Hoe achterlijk zijn wij dan wel niet dat wij ons telkens weer door hen laten verrassen en ons massaal zo gek laten maken? 

“De beste oorlog is die waarin zonder strijd de zege wordt behaald”
Sun Tzu had overigens een hekel aan oorlog en vond dat die te allen tijde voorkomen moest worden. Als er dan toch oorlog moest worden gevoerd, dan moest in eerste instantie worden getracht om de overwinning te behalen zonder strijd te leveren. En dat kan nu, geloof het of niet, nog altijd. 

Als wij zeggen dat onze waarden sterker zijn dan welke terroristische aanslag dan ook, dan moeten we die waarden juist des te meer benadrukken na zo’n aanslag; niet in woorden maar in daden. Het mooie is dat deze vijand verward raakt als wij authentiek handelen – op basis van kennis van onze eigen waarden – omdat we daarmee precies het tegenovergestelde doen van wat hij verwacht. 
Hij verwacht dat we de grenzen sluiten; we laten ze open. Hij verwacht dat de Eagles of Death hun tour annuleren; we halen hen over in nóg meer plaatsen optreden en gaan er met zijn allen naartoe. Hij verwacht dat we bommen gaan gooien op Syrië; we sturen humanitaire hulp. Hij verwacht dat de beveiliging omhoog gaat; we blijven kalm. Hij verwacht een interne strijd tussen moslims en Europeanen; we organiseren dialogen. Hij verwacht machtsvertoon; we erkennen onze kwetsbaarheid. Hij verwacht angst voor het kwaad; we hebben vertrouwen in het goede. Hij verwacht een verdediging van democratische waarden; ze zijn wat ons betreft niet eens aangevallen.
Ik weet het. Het klinkt te gek voor woorden maar dat is nu net het punt. Laat die barbaren óns nu eens niet begrijpen, in plaats van dat zij onze hypocrisie in hun ogen telkens bevestigd zien. Dan kunnen we hen eindelijk eens een slag toebrengen, zonder strijd te leveren, enkel door te laten zien dat onze leefwijze daadwerkelijk onaantastbaar is. 

cc foto: Alejandro Mallea

Geef een reactie

Laatste reacties (164)