Laatste update 13:18
3.981
117

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Islamisering van het radicalisme

Wie tussen de wal van de school en het schip van het ouderlijk huis is gevallen, kent geen remmingen meer. Die wil de onmiddellijke bevrediging van de eigen behoeftes

Wie zijn de terroristen die dood en verderf zaaien op onze straten en pleinen? Het patroon is zo langzamerhand vertrouwd. Ze waren vroeger altijd met drank en vrouwen bezig. Ze hadden een strafblad vanwege lichte vergrijpen in de diefstalsfeer. Na hun plotse bekering waren zij de politie opgevallen maar niet als risico aangemerkt. Maar al te vaak behoren zij tot de tweede generatie: hun ouders zijn elders geboren, zij zelf niet. Je kunt ook niet zeggen dat ze geen enkele aansluiting hebben gevonden bij de westerse maatschappij, al zou geïntegreerd daarvoor wel een heel groot woord zijn. Kijk naar Mohammed B. die zelfs vrijwilliger is geweest in het buurthuis. Wat heeft “de” islam voor een magische kracht, dat ze dit soort jongens tot massamoordenaar maakt?

Londen
AFP PHOTO / Chris J Ratcliffe

Olivier Roy, adviseur van de Franse regering en hoogleraar aan het European University Institute in Florence, heeft daarover een interessante theorie, die hij deelde met een verslaggever van de Israëlische kwaliteitskrant Haaretz.

“We moeten de islamisering van het radicalisme onderzoeken”, zegt Roy, niet de radicalisering van de islam. Hij publiceerde daarover dit boek.

Tegelijk blijkt dat wij te maken hebben met een probleem van integratie, maar niet zoals dat meestal wordt geformuleerd: jonge mannen met een migrantenachtergrond die laten we maar zeggen negatief opvallen zijn nergens in geïntegreerd, niet in de westerse cultuur maar ook niet in die van hun ouders. Zij hebben geen enkel geestelijk thuis. Ze kennen geen tradities. Leeftijdgenoten die wel terugvallen op de cultuur van het thuisland der ouders kunnen in Europa een onopvallend leven leiden. Ze verdienen hier hun brood, ze bidden zich wellicht te pletter en gaan verder hun eigen gang. Ze hebben houvast. Wie dat ontbeert, wie tussen de wal van de school en het schip van het ouderlijk huis is gevallen, kent geen remmingen meer. Die wil de onmiddellijke bevrediging van de eigen behoeftes en als iemand daarbij in de weg staat wordt die opzij geschoven, als hij niet sterk genoeg is. Je kent het type. Je kent de scooter. Je kent de rijstijl.

Wie zo leeft, bereikt meestal wel dat de medemensen met een boogje om hen heen lopen. Met het nodige zelfbedrog kan men dat als respect beschouwen maar het is natuurlijk een mengsel van angst en verachting. Je stelt niets voor en je weet het. Drugsbaron worden is een aanlokkelijk perspectief. Dat geeft het leven zin en betekenis in de vorm van grote rijkdom en dure auto’s. Het is echter voor weinigen weggelegd. De meesten blijven onderknuppels.

Nu doet zich echter een alternatief voor. Het is een vorm van de islam die we tegenwoordig aanduiden als salafisme. Dat is een geknipte religieuze drug voor iemand die geen houvast kan vinden in de moderne maatschappij. Er is geen enkele ruimte voor nuance. Het is zwart of wit. Er bestat geen enkele aansluiting bij culturen zoals de Turkse en de Marokkaanse of islamitische tradities en gewoontes zoals die de afgelopen vijftienhonderd jaar geleden gevormd zijn. Integendeel: die worden net zo verontwaardigd van de hand gewezen als de waarden en de levensstijl van de westerse maatschappij. Je verachting van alles en iedereen, van de westerse maatschappij en van je ouders krijgt ineens een fundament: het is de koran, stupid, het is de hadith. Er is een God die onmiddellijk de hoogste beloning uitdeelt aan wie voor hem wil sterven. Net als de drugbarons maar dan in het hiernamaals. Alles waartoe je ondanks je brutaliteit niet echt toe werd toegelaten, is zondig en van de satan. Zo trekken je woede en je radicalisme een godsdienstig kleed aan.

Volgens Olivier Roy staat bij terroristen het verlangen tot spectaculaire zelfdestructie centraal. Het salafistisch geloof is een schaamlap, een excuus, misschien zelfs voor de daders wel de ultieme vorm van zelfbedrog. Nu ook wordt duidelijk waarom ze vaak zo verrassend weinig van het geloof weten, in tegenstelling tot hun vrome leeftijdgenoten allesbehalve doorkneed zijn in de koran en evenmin sjoeche hebben van het theologisch redeneren zoals dat onder de moslims in een proces van vele eeuwen is gegroeid.

Als dit allemaal hout snijdt, moet het gevolgen hebben voor de risicoprofielen die de politie en de veiligheidsdiensten opstellen.

Ook is het belangrijk te beseffen dat het salafisme en andere vormen van fundamentalisme een modern verschijnsel zijn, geen overblijfsel uit het verleden maar een product van onze tijd. Ze zijn bij uitstek eenentwintigste eeuws. Met hun zwart wit tegenstellingen en het aanbieden van de hoogste beloning – onmiddellijk uit te keren – in ruil voor dat zogenaamde martelaarschap, passen ze zelfs bij de consumptiemaatschappij. Het zijn giftige vruchten op onze akkers en in onze boomgaard. Niet voor niets vernietigen zowel de Saoedi’s als de Islamitische Staat alles wat aan het verleden doet denken. De termen “ware” of “zuivere” islam zijn dan ook op deze sektarische gedachtenconstructies niet van toepassing en spelen de aanhangers alleen maar in de kaart.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Nepnieuws

    Een wereld van desinformatie

    Februari 2018


Geef een reactie

Laatste reacties (117)