1.758
165

Journalist

Erwin Lamme heeft HBO-communicatiesystemen gestudeerd. Daarna heeft hij diverse banen gehad, onder andere als redacteur bij Veronica Magazine. Tegenwoordig werkt hij voor de Gooi- en Eemlander.

It’s life, stupid!

Het wordt tijd voor een nieuwe droom: minder werken

In de jaren ’90 maakte de succesvolle Amerikaanse president Bill Clinton de opmerking: It’s the economy, stupid. Hij had natuurlijk gelijk: de overheid moet zich vooral richten op economische groei zodat er meer banen komen en meer inkomsten voor de staat zodat een betere publieke sector betaald kan worden. Maar tegenwoordig draait werkelijk alles om de economie waardoor we haast zouden vergeten waarom het echt draait: een aangenaam leven.

De Amerikaanse politiek denker Noam Chomsky merkte enige tijd geleden op dat er wereldwijd een neoliberale aanval op de bevolking heeft plaatsgevonden. Aanvankelijk vond ik dat hij overdreef, maar na enige reflectie moet ik hem toch gelijk geven. Het leven op Aarde krijgt steeds meer de vorm van een krankzinnige ratrace waarin de menselijke maat steeds meer uit het oog wordt verloren. In Nederland valt het nog relatief mee, maar in landen als China en Amerika zijn werkweken van 70 uur geen uitzondering om te overleven. Dit kan niet de bedoeling zijn van de vooruitgang die we al de eeuwen gekend hebben.

Ook in Nederland lijkt het leven steeds harder te worden. Er is steeds meer sprake van doorgeschoten flexibilisering en werkende armen. Bovendien is het leven aanzienlijk duurder geworden. En ondertussen krijg je steeds minder publieke en sociale voorzieningen voor je belastinggeld.

Het is opvallend dat er ook in Nederland een steeds hardere roep klinkt om meer, harder en langer te werken. Deze geluiden komen vaak van de hoogopgeleide welgestelden die zelf hun brood verdienen met leuk werk: vaak bestaat hun werk uit eindeloos vergaderen en het bij elkaar kletsen van hun brood. Maar voor de lager opgeleiden ligt het vaak toch anders: zij moeten vaak het zware, vervelende en eentonige werk doen.

Je zou toch denken dat met de toegenomen welvaart en inzet van robots, innovaties en 3D-printers het leven op Aarde steeds aangenamer wordt voor mensen. Immers kunnen machines en robots het zware en vervelende werk van mensen uit handen nemen die daardoor meer vrije tijd en meer welzijn in hun leven hebben. Maar het tegenovergestelde lijkt het geval: vanaf kinds af aan draait het leven steeds meer om presteren, concurreren en een levenslange ratrace die veel verliezers kent.

Martin Luther King had ooit een droom: hij wenste dat blanken en zwarten op gelijke voet met elkaar zouden leven. Zijn droom lijkt uitgekomen: racisme behoort steeds meer tot het verleden. Nu wordt het tijd voor een nieuwe droom. Het wordt tijd dat lager opgeleiden net zo’n aangenaam leven hebben als hoger opgeleiden. Het wordt tijd dat mensen minder hoeven werken, meer vrije tijd hebben en gelukkiger zijn.
En het moet kunnen in de toekomst. Door innovatie en robotisering kan steeds meer werk geautomatiseerd worden. Ik vraag me soms af waarom er nog steeds kassières zijn in de supermarkt terwijl mensen zelf hun boodschappen door de scanner kunnen halen en afrekenen. Ik vraag me af waarom Chinese arbeiders de hele dag in een fabriek werken terwijl robots ook kledingstukken in elkaar kunnen naaien. Robots kunnen het geld verdienen voor bedrijven en dus ook zorgen voor overheidsinkomsten.

Dit maakt de weg vrij voor een basisinkomen. In de toekomst zou iedereen dankzij robots een basisinkomen van de overheid kunnen krijgen van zeg 1000 euro netto waarmee de primaire levensbehoeften betaald kunnen worden. Zodoende hebben mensen veel meer vrije tijd om hun leven in te richten zoals ze zelf willen. Wie meer wil verdienen, die kan leuk werk doen of zelf een bedrijf starten.

Deze droom heb ik grotendeels niet van mezelf, maar komt van Joop-reageerders. Het is Clara Legene die steeds pleit voor een politiek gericht op welzijn. Het is Woeki Hypo die wijst op de onrechtvaardige kloof tussen hoogopgeleiden en laagopgeleiden. Het is Joop Schouten die voortdurend wijst op het neoliberale onrecht. Het is Sylvia Stuurman die heeft gepleit voor een basisinkomen. En het idee van robotisering en innovatie is natuurlijk allang gaande, alleen profiteren mensen er nog te weinig van.

Maar voorlopig zal deze droom nog wel een droom blijven omdat robots domweg nog in de kinderschoenen staan. Daarom zullen we het voorlopig moeten stellen met de wijsheid van de beste reageerder van Joop, Piet de Geus. Volgens hem is herverdeling onvermijdelijk, maar is de herverdeling te ver doorgeschoten waardoor degenen die het geld verdienen te weinig verdienen vanwege de enorme verzorgingsstaat die overeind gehouden moet worden. Dit is in zekere zin ook de visie van het kabinet en dus moet er bezuinigd worden om de verzorgingsstaat houdbaar te krijgen en zodat werken ook echt loont. Maar dit betekent natuurlijk niet dat we niet kunnen werken aan een betere toekomst waarin er juist minder gewerkt hoeft te worden.              

Geef een reactie

Laatste reacties (165)