7.180
3

Emeritus hoogleraar Gezondheidszorg

Ivan Wolffers (1948) studeerde af als arts. Sindsdien schrijft hij over medische onderwerpen, variërend van medicijnen tot zijn eigen prostaatkanker. Hij promoveerde in de medische antropologie en werd in 1989 benoemd tot buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam waar hij tot zijn emeritaat in 2014 Gezondheidszorg en Cultuur doceerde.

Je bent wat je bacterieën willen dat je eet

Als je voor het eerst met deze nieuwe inzichten in aanraking komt zal je misschien in de war raken

Je bent wat je eet, zeggen huis-tuin-en-keuken wijsgeren. Maar zou het zo kunnen zijn dat je bent wat de bacteriën in je darmen eten? En kun je het nog een stap verder voeren? Zorgen de bacteriën in je darmen dat jij eet wat zij nodig hebben?

Over die vragen gaat een boeiend artikel in het tijdschrift BioEssays. De onderzoekers hebben wat bekend is over de relatie tussen de bacteriën in onze darm, wat we eten en hoe wij daarop reageren bij elkaar gebracht. Er ontstaat een fascinerend plaatje en als je voor het eerst met deze nieuwe inzichten in aanraking komt zal je misschien in de war raken.

Wij denken dat wij zelf altijd bepalen wat we eten. Dat we vet eten omdat wij dat lekker vinden, dat we veel zoete producten eten omdat we dat lekker vinden of dat we juist gezond eten omdat wij zo’n sterke wil hebben en dat willen. Maar misschien is dat wat te arrogant. Het aantal cellen waar wij echt de baas over zijn wordt flink overheerst door het aantal cellen van de bacteriën in onze darmen. Een cel van onszelf tegen 100 darmbacteriën. Die bacteriën hebben ook hun voedingsbehoeften. Zitten ze zo maar af te wachten wat ze voorgeschoteld krijgen? Of zouden ze signalen af kunnen geven aan de darmcellen, die op hun beurt weer in contact staan met het immuunsysteem, met ons hormonale systeem en met onze zenuwbanen? De nervus vagus (de grote zwerfzenuw) in ons lichaam brengt de boodschappen vanuit 100 miljoen zenuwcellen in ons spijsverteringskanaal naar de hersenen.

Andersom zou het ook heel goed mogelijk zijn: de bacteriën in onze darmen zouden zich op den duur aan kunnen passen aan onze voedselvoorkeuren. In Japan zijn bacteriën geïdentificeerd die gespecialiseerd zijn in het verteren van zeewier. Een interessante vraag is wat er gaat gebeuren wanneer je die bacteriën overplant naar iemand die nooit zeewier eet. Past de bacterie zich dan aan het nieuwe voedingspatroon aan of kan de bacteriebevolking in de darmen dan invloed uitoefenen op de persoon en dat die dan zeewier gaat eten. Science Fiction?

Hoe ver het precies gaat weten we niet, maar het is wel zeker dat een voortdurende interactie is tussen darminhoud en darmen (lees wijzelf) die leidt tot beïnvloeding van voedselvoorkeuren en gezondheidstoestand. Dat gaat van obesitas tot depressieve stemmingen, van auto-immuunziekten tot kanker. In hun artikel geven de onderzoekers voorbeelden van al deze mogelijkheden zoals beschreven in de wetenschappelijke literatuur.

In de medische wetenschap wordt vaak alleen maar aan een orgaan gedacht en is een complex systeem zoals dat van onze darmen veel lastiger om te bestuderen. Ga je er serieus naar kijken dan ga je ineens begrijpen waarom uit onderzoeken blijkt dat het voorschrijven van veel antibioticakuren bij jonge kinderen samengaat met een grotere kans op obesitas, waarom sommige bacteriën vooral bij dikke mensen gevonden worden en andere vooral bij dunne mensen, waarom de bacteriën van een gezonde moeder vooral tijdens de bevalling bij het kind komen en kinderen die via een keizersnede geboren worden een zeker nadeel hebben en waarom er tegenwoordig geëxperimenteerd wordt met transplantatie van de darminhoud om te zien of dat gevolgen heeft voor de gezondheid van mensen.

Professor Max Nieuwdorp van het Amsterdams Medisch Centrum heeft daar al veel ervaring mee. Ik heb het voorrecht gehad er een paar keer een lezing van hem over te volgen. De eerste bouwstenen voor het begrip van deze complexe interacties zijn er nu, maar hoe kun je de kennis op een wetenschappelijk verantwoorde manier benutten bij mensen met allerlei aandoeningen?

Volg Ivan Wolffers ook op Twitter
Ivan schrijft voor Joop elke dag een Gezond Weetje van de Dag: 
klik hier voor een overzicht


Laatste publicatie van IvanWolffers

  • Broer van God

    Oktober 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (3)