796
8

Historicus en popproducer

Xavier François Baudet (Groningen 1975) is muziekproducent en schrijver van artikelen over politiek en popcultuur. Hij studeerde Amerikaanse- en Sociale Geschiedenis aan de Universiteit Leiden en schreef zijn scriptie over de wisselwerking tussen de Amerikaanse Burgerrechtenbeweging en de doorbraak van Rock ’n Roll. Zijn bijzondere interesse hebben The Beatles, Zeppelins, Kennedy, de EU en de Amerikaanse verkiezingen. Als producer was hij onder meer betrokken bij het album The Hunt van de art-rock formatie Glossy Jesus.

JFK en de tumultueuze jaren ’60

Onze beeldvorming is in hoge mate bepaald door de babyboom-generatie die in de jaren zestig tot rijping kwam

Foto: ANP

John F. Kennedy, Amerika’s 35e president, die afgelopen maandag honderd jaar geleden werd geboren blijft in het collectieve geheugen voortleven als die jonge idealistische leider die zoveel elan bracht, maar in volle vlucht uit de lucht werd geschoten. Hij belichaamt daarmee een gevoel dat iedereen herkent. Als je foto’s van Kennedy ziet lijkt het vaak alsof ze gisteren zijn gemaakt. Dat kan betekenen dat Kennedy zijn tijd jaren vooruit was, maar tevens dat wij als mensheid nog steeds moeite hebben om het hoofdstuk JFK en de tumultueuze jaren ’60 achter ons te laten, omdat ze gewoon te veel indruk hebben gemaakt.

Onze beeldvorming is in hoge mate bepaald door de babyboom-generatie die in de jaren zestig tot rijping kwam. Zij vormden in tegenstelling tot bijvoorbeeld de millennials ook echt één generatie: ze werden allemaal rond 1950 geboren. De millennials zijn tussen 1980 en 2000 geboren en daardoor alleen al minder uniform. Omdat de babyboomers allemaal rond de zelfde tijd werden geboren hadden zij een vergelijkbaar perspectief. Ze zagen de zelfde uitvindingen gemeengoed worden, zoals (kleuren) TV, transistor radio’s, de vinylplaat, de pil. Ze waren doorgaans hoger opgeleid dan hun ouders en door de economische groei al zo jong kapitaalkrachtig dat de markt zich specifiek op hen ging richten. Eerdere en latere generaties kennen dat veel minder. De babyboomers kregen daardoor relatief meer invloed op de beeldvorming dan hun ouders en kinderen. En wij, die door hen zijn opgevoed, hebben de schokkende ervaringen uit hun vormingsjaren als culturele ijkpunten overgenomen.

Nu was een aantal van die zaken ook daadwerkelijk baanbrekend en wereldschokkend. Bijvoorbeeld de Cuba-crisis, kleurenbeelden van slachtingen in Vietnam, Watergate, The Beatles, Woodstock, de Maanlanding, de moord op Martin Luther King en uiteraard die op Kennedy zelf. Volgens velen, waaronder regisseur Wes Craven was dat het moment dat Amerika haar onschuld verloor en de veilige jeugd van de boomers plaatsmaakte voor angst en cynisme. Vandaar dat hij zijn beroemde horrorfilm de titel Nightmare on Elmstreet gaf. Kennedy werd op Elmstreet in Dallas vermoord. Tegelijk heeft elk Amerikaanse stadje een Elmstreet, wat die titel nog onheilspellender maakt.

Maar of de ervaringen van de babyboomers nou echt zo heftig waren of niet, we zijn opgevoed met hun referentiekader. En daardoor is het interessant als je een foto uit 1963 ziet die gisteren gemaakt had kunnen zijn. Het is alsof we ons niet meer ontwikkeld hebben sindsdien. Wat toen klasse was, is het nog steeds. We hebben geëxperimenteerd met langer haar, snorren, piercings, hanenkammen… maar ze hebben nooit het schoonheidsideaal dat Kennedy uitdroeg verdreven. Bekijk een willekeurig modeblad en je ziet Kennedy-types. En wat door zijn kledingkeuze en haardracht rond 1960 hip werd zal dat waarschijnlijk blijven tot dat de mensheid eindelijk zo ver is om die periode af te sluiten.

Er zijn natuurlijk ook elementen aan deze foto die ouderwetser zijn: de hoofddoek van Jackie raakte eind jaren ’70 uit de mode. En wat we aan deze foto’s niet kunnen zien is het strikte onderscheid tussen vrijetijdskleding en het publieke optreden. Kennedy was echter een pionier op dit gebied. Hij voerde een revolutionaire pr-campagne door dit soort foto’s juist te laten circuleren, waar zijn voorgangers ze omwille van hun distantie bewust niet aan het grote publiek lieten zien. Met Kennedy’s relatief lange haar en keuze om als eerste Amerikaanse president geen hoed meer te dragen doorbrak hij de traditionele afbakening tussen casual en official.

Hoe modern Kennedy er ook uitzag, zijn stem en accent zijn zo archaïsch als maar kan. Ook Jackie appelleerde met haar naar de huidige smaak overdreven zwoele manier van praten aan een vrouwbeeld dat wij niet meer snappen. JFK’s stem kennen we echter nog, maar dan als die van Mayor Quimby uit de Simpsons, allerminst de charismatische progressief die Kennedy was. Kennedy was de laatste president uit New England, dat tot dan toe hofleverancier van het presidentschap was geweest. Zijn accent was een unieke combinatie van het Bostoniaanse accent, een persoonlijk spraakgebrek (hij sliste) en een soort familie accent. ‘Boston’ sprak Kennedy uit als ‘Boisjtun’, ‘coast’ als ‘koosjt’. Het woord waar hij het beroemdst om was, ‘vigour’, sprak hij uit als ‘vigah’.

Na JFK verschoof het machtscentrum naar het zuiden en pas met Obama trad er weer een noordeling aan. Trump is de eerste East-coaster sinds Kennedy. Hoewel het verschil tussen die twee hemelsbreed lijkt bedriegt schijn soms. JFK en Trump zijn de rijkste twee personen die ooit president werden. En hoewel JFK synoniem lijkt aan verfijning begon zijn grootvader net als die van Trump als een immigrant die zich door allerlei louche en semi-legale praktijken wist op te werken. Kennedy’s moeder was er echter op gebrand al haar 10(!) kinderen tot toonbeeld van klasse op te voeden.
De moeder van Trump lijkt helaas andere ideeën te hebben gehad…

 

Geef een reactie

Laatste reacties (8)