3.925
37

Voormalig parlementair verslaggever

Ik heb geruime tijd gewerkt als politiek verslaggever en correspondent Brussel van het ANP. Daarna heb ik onder meer gepubliceerd op de The Postonline, Historiek en Frontbencher. Ook verschenen er enkele boeken van mij. ‘Van verzuiling tot versplintering’ uit 2015 is het laatste.

Kaag jongleerde te veel met grote woorden

In plaats van gekonkelfoes in achterkamertjes zou er ‘nieuw leiderschap’ komen, een wat vage, maar hoopvolle term.

Bij de Kamerverkiezingen haalde D66 24 zetels. Dat was een winst van vijf en een evenaring van het partijrecord uit 1994. Eigenlijk was de prestatie zelfs groter, want volgens de polls stonden de democraten een paar weken voor de laatste verkiezingen nog op aanzienlijk verlies. En bovendien: de score van 1994 werd bereikt na jarenlang oppositie voeren tegen een impopulair kabinet. Tussen 2017 en 2021 maakte D66 zelf deel uit van een door politieke problemen en schandalen achtervolgde regeringscoalitie.

Met andere woorden: de partij leverde op 17 maart een hele knappe prestatie. Ongetwijfeld was die vooral te danken aan lijsttrekker Sigrid Kaag. Zij beloofde immers het allemaal heel anders te gaan doen. In plaats van gekonkelfoes in achterkamertjes zou er ‘nieuw leiderschap’ komen, een wat vage, maar hoopvolle term. Mogelijk zou Kaag zelfs de eerste vrouwelijke premier van Nederland worden. In ieder geval wilde ze gaan zorgen dat er een ‘zo progressief mogelijk’ kabinet op het bordes zou verschijnen.

Naar dat alles bleken de kiezers wel oren te hebben. Maar er is – zoals we inmiddels weten – heel weinig van terecht gekomen. Een progressief kabinet, met het linkse duo PvdA en GroenLinks, komt er niet. De zittende coalitie zal gewoon een doorstart maken. Inclusief de op medisch-ethisch gebied zo behoudende ChristenUnie, door Kaag eerder voor ‘hoogst ongewenst’ verklaard. Ja, het regeerakkoord zal waarschijnlijk wel een stukje dunner zijn dan zijn voorganger, maar dat betekent nog zeker niet automatisch meer dualisme en minder voorgekookte besluitvorming. Premier wordt Kaag trouwens al helemaal niet. Die functie blijft gewoon in handen van VVD-leider Mark Rutte, die straks zijn vierde kabinet gaat presenteren.

Wat ging er mis? Een heleboel. Om te beginnen is Kaag er niet in geslaagd van Rutte af te komen, ondanks diens onware verklaringen en chronische geheugenverlies. Ook faalden haar pogingen om PvdA en GroenLinks aan boord te hijsen en de ChristenUnie te lozen. Over de nieuwe bestuurscultuur die zij aankondigde valt nog niet veel te zeggen, omdat het kabinet waarvan D66 deel uit gaat maken er nog steeds niet zit. Feit is wel dat steeds meer kiezers er kennelijk niet langer in geloven. Volgens de peilingen zijn de democraten sinds de verkiezingen al een zeteltje of acht kwijtgeraakt en aan die neergaande lijn kijkt voorlopig geen einde te komen.

De partij mag dan nog de grootste zijn in de progressieve hoek (of hoe je het wil noemen), misschien duurt dat niet lang meer. PvdA, GroenLinks en zelfs de Partij voor de Dieren rukken op. Langzaam weliswaar, maar tegen de tijd dat de volgende verkiezingen plaatsvinden zouden ze de democraten wel eens ingehaald kunnen hebben.

Wat betekent dit alles voor het functioneren van Kaag? Zij is nu 60. Als het nieuwe kabinet zijn termijn afmaakt (of dat gebeurt valt overigens te bezien) is ze 63. Nog niet zo oud dat ze het niet nogmaals zou kunnen proberen. Het is alleen de vraag of ze straks bij D66 nog zo enthousiast over haar zijn. Ten tijde van het laatste partijcongres, dat door het snel oplopend aantal coronabesmettingen digitaal gehouden moest worden, deden veel leden nogal schamper over dat ‘nieuwe leiderschap’ van haar. Ze willen dat het partijbestuur eens op papier zet wat die woorden eigenlijk betekenen. Het eerlijke antwoord zou wellicht moeten luiden: gebakken lucht, al kun je zoiets beter niet opschrijven. Maar hoe vertel je je achterban op een nette manier dat de lijsttrekker iets te veel heeft gejongleerd met hele grote, maar holle woorden?

Geef een reactie

Laatste reacties (37)