2.345
33

Psycholoog, auteur, columnist

Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze is daar onder meer betrokken bij de master-opleiding Gedragsverandering.

Daarnaast heeft ze jarenlange ervaring als coach en trainer op het gebied van zelfkennis, authenticiteit, en zelfontwikkeling. Ze staat bekend om haar talent om wetenschappelijke inzichten op begrijpelijke en onderhoudende wijze te presenteren aan een breed publiek.

Vonk heeft een column in Psychologie Magazine en schreef eerder de bestsellers Ego’s en andere ongemakken, Menselijke gebreken voor gevorderden en Liefde, lust en ellende.

Kabinet is met investeringen in KLM in de Concorde-valkuil getrapt

Het Concorde-effect treedt geregeld op bij overheidsprojecten die duurder uitpakken en met meer tegenslag te maken krijgen dan was voorzien.

cc-foto: Cor Gaasbeek

Als mensen eenmaal ergens tijd, geld of moeite in hebben geïnvesteerd, houden ze er vaak lang vast, ook als het overduidelijk niet oplevert wat ze ervan verwacht hadden. Het kan gaan over kleine dingen zoals in de verkeerde rij staan bij de supermarkt (je blijft staan, anders heb je al die tijd voor niks in die verkeerde rij gestaan), aandelen (niet verkopen als je er verlies op maakt), of grotere dingen zoals relaties en huwelijken (blijven omdat je er al zoveel tijd, energie en liefde in hebt gestoken). Dat komt door weerstand om verlies te incasseren. Of het nu een moeizame relatie is, een ellendige film waar je eenmaal aan begonnen bent, of een huis dat een bodemloze put-bouwval blijkt te zijn, mensen stellen zichzelf gerust dat de investering zich gaat terugverdienen – en gaan juist dóór met investeren om de kans daarop te bevorderen.

Goed geld achter slecht geld aan gooien, noemen we dat. Het wordt ook de Concorde-valkuil genoemd, naar het vliegtuig dat werd ontwikkeld met Frans-Britse investeringen die werden gecontinueerd tot lang nadat het hele project als een regelrechte commerciële ramp kon worden beschouwd. Onze Betuwelijn is ook zo’n voorbeeld. Investeerders besluiten te snel dat het ‘point of no return’ gepasseerd is en blijven overoptimistisch. In de politiek komt daar vaak het probleem bij van de zogenoemde mobilisatieparadox: hoe groter de maatschappelijke onrust over een politiek besluit, hoe groter de kans dat politici zich ingraven en hun positie handhaven uit angst voor gezichtsverlies.

Het Concorde-effect treedt dan ook geregeld op bij overheidsprojecten die duurder uitpakken en met meer tegenslag te maken krijgen dan was voorzien. Het meest recente voorbeeld betreft de aanzienlijke investeringen in KLM. Ties Joosten heeft op Follow the Money en bij Buitenhof al uitgebreid toegelicht waarom deze investeringen vooral emotioneel zijn. Deze week legt hoogleraar economie en PvdD-senator Henriette Prast in NRC uit waarom de investeringen niet toekomstbestendig zijn. ‘Air France-KLM wordt beschouwd als de kwetsbaarste van de gevestigde luchtvaartmaatschappijen. Banken en analisten geven een verkoopadvies.’

‘Sterke leiders durven hun verlies te nemen voordat het nog veel groter wordt’, concludeert Prast. Ik zou daar aan willen toevoegen: sterke leiders leren van fouten uit het verleden, zijn bekend met de Concorde-valkuil en zijn in staat om betere beslissingen te nemen dan de eerste de beste kleuter. Ja, opmerkelijk genoeg blijkt uit onderzoek dat kleuters en diersoorten die door de mens als ‘lagere’ soorten worden beschouwd, helemaal geen last hebben van de Concorde-valkuil. Zij nemen in dit soort omstandigheden dus meer effectieve, rationele beslissingen. Als ons kabinet zich nu eens tot dat niveau weet te verheffen, kan het geld besteed worden aan toekomstbestendige verduurzamingsprojecten waar we allemaal echt iets aan hebben.


Laatste publicatie van RoosVonk

  • Je bent wat je doet

    van zelfkennis naar gedragsverandering

    2019


Geef een reactie

Laatste reacties (33)