Laatste update 04 oktober 2017, 21:49
6.261
88

Historicus

Han van der Horst (1949) is historicus. Hij schreef onder meer The Low Sky: understanding the Dutch', Nederland: de vaderlandse geschiedenis van de prehistorie tot nu, Een bijzonder land, het grote verhaal van de Vaderlandse geschiedenis, Onze Premiers en Schep Vreugde in het Leven, Levenslessen uit de grote depressie. Op elke laatste zondag van de maand is hij om elf uur in de ochtend te horen als boekbespreker in het VPRO-radioprogramma over geschiedenis OVT.

Koning Felipe houdt een onverantwoordelijke toespraak

De speech van de Spaanse koning was onkoninklijk. Het getuigde van weinig staatsmanschap


Koning Felipe van Spanje heeft een stevige bijdrage geleverd aan de Catalaanse crisis. Dinsdagavond om negen uur verscheen hij op alle Spaanse zenders om de Govern, de Catalaanse regering, de mantel uit te vegen. Zonder namen te noemen stelde hij Carles Puigdemont en zijn regering verantwoordelijk voor alles wat er de afgelopen dagen verkeerd is gedaan. Over het buitenproportionele optreden van de Guardia Civil en de Spaanse nationale politie geen woord. Hij gaf Catalonië die uitbrander op het moment dat er in Barcelona een gigantische massademonstratie plaatsvond tegen het politiegeweld, als afsluiting van een uitermate succesvolle algemene staking die de hele deelstaat lamlegde.

Koning Felipe presenteerde zich als beschermer van de Spaanse Grondwet en de democratie, maar hij deed dat op zo’n manier dat hij de Catalanen daarmee alleen maar meer tegen de centrale regering in het harnas zal jagen. Zijne majesteit werd weliswaar uitgefloten toen hij na de jihadistische aanslagen in Barcelona een solidariteitsbezoek bracht aan de stad, maar dat is nog geen reden om nu op deze manier zijn gram te halen. Inhoudelijk was er misschien nog wel iets voor het betoog van de koning te zeggen maar zoals de noorderburen van Spanje zeggen : c’est le ton qui fait la musique. De koning gedroeg zich als een strenge schoolmeester die de stoute kinderen in de hoek zette en niet als een verbindende persoonlijkheid die de constitutie aanwees als de gids naar het onderling uitspreken van zware grieven.

Het was onkoninklijk. Het getuigde van weinig staatsmanschap. Het leek zelfs een opmaat tot afzetting van de huidige Catalaanse regering. Podemos wond er kwartier na het koninklijk optreden geen doekjes om: dit was het meest onverantwoordelijke optreden van de monarchie in 44 jaar. Zo lang is het geleden dat Felipes vader Juan Carlos werd ingehuldigd.

In het Algemeen Dagblad van dinsdag staat een groot stuk van Wessel Penning, waarin hij een vergelijking maakt tussen de situatie in Spanje nu en de laatste maanden van Joegoslavië vlak voordat de bloedige burgeroorlog daar begon. Penning was daar zelf bij en volgens hem lijkt de situatie als twee druppels water op die in Spanje nu. Niemand, schrijft hij, verwachtte dat er binnen een paar maanden een bloedige oorlog zou uitbarsten die meer dan honderdduizend slachtoffers maakte. Hij hoopt dat hij met zijn artikel de plank misslaat.

De stompzinnige toespraak van de koning biedt dan weinig hoop. De zaken worden steeds meer op scherp gezet. De monarchie heeft Spanje vanavond een zeer slechte dienst bewezen.

Naschrift
En jawel hoor, nu slaat de vlam echt in de pan. Als reactie op de toespraak van koning Felipe heeft de Catalaanse premier Puigdemont tegenover de BBC verklaard dat de Catalaanse onafhankelijkheid binnen een paar dagen zal worden uitgeroepen. Dit zal  Madrid niet over zijn kant laten gaan.

Update woensdag 4 oktober, 8 uur
De grote Spaanse media in Madrid staan allemaal vierkant achter de koning. De volgende stap zou kunnen zijn dat premier Rajoy met de Grondwet in de hand de deelstaatregering van Catalonië schorst en tijdelijk zelf de macht overneemt om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Dat moet met toestemming van de senaat maar daar heeft zijn partij de meerderheid. De vraag is of de openbare diensten van de deelstaat, met name de Mossos, dan zullen gehoorzamen. Puigdemont kan dat voorkomen, schrijft de grootste krant van Catalonië, La Vanguardia door pas op de plaats te maken of door nieuwe verkiezingen uit te schrijven met de staatkundige toekomst van de deelstaat als inzet.

Voor de liefhebbers: hier de Spaanse grondwet in een Engelse vertaling 

Lees hier een Engelse vertaling van de koninklijke speech 

Update, 21.30:
Om negen uur precies verscheen premier Carles Puigdemont op de Catalaanse televisie om zijn reactie te geven op de recente gebeurtenissen. De nationale Spaanse televisie nam zijn toespraak over. Puigdemont benadrukte de geweldloosheid van het Catalaanse verzet. Hij zei dat de koning met zijn harde uitspraken miljoenen Catalanen had teleurgesteld en hij riep op tot dialoog. Puigdemont liet merken dat hij graag een bemiddelaar zou accepteren. Tegelijk verklaarde hij dat Catalonië nog steeds een bijdrage wilde leveren aan de Spaanse pluraliteit. Het woord onafhankelijkheid nam hij niet in de mond maar het was wel duidelijk dat die het gevolg kon zijn van de evaluatie van de referendumuitslag die waarschijnlijk maandag aan het Catalaanse parlement wordt voorgelegd.
Het beleid van de Spaanse regering noemde Puigdemont rampzalig.


Laatste publicatie van Han van der Horst

  • Bruid van de Maas

    Rotterdam van de prehistorie tot nu

    maart 2017


Geef een reactie

Laatste reacties (88)